Phim Việt vẫn chưa thuần Việt

(ĐTTCO) - Giải thưởng Hội Điện ảnh Việt Nam - Cánh Diều 2018, một lần nữa muốn chứng minh giá trị thẩm định và tôn vinh tác phẩm nghệ thuật thứ bảy của một tổ chức nghề nghiệp. 
Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường điện ảnh đang mở cuộc chạy đua làm phim phục vụ thị hiếu nhất thời của một bộ phận khản giả trẻ, chất lượng nghệ thuật luôn là một câu hỏi hóc búa. Và bằng thái độ từ chối cơ hội ứng thí của những bộ phim làm lại từ phim nước ngoài (phim remake), có lẽ điểm sáng đáng hoan nghênh của Cánh Diều 2018 là chủ trương khuyến khích nội lực phim Việt.
 
Phim thị trường đang chiếm lĩnh
Cánh Diều 2018 tổ chức hàng năm, có cơ cấu giải thưởng đủ mọi thể loại, nhưng công chúng chỉ tập trung vào sự vinh danh dành cho Phim truyện điện ảnh xuất sắc. Nếu như tại Liên hoan phim Việt Nam, bộ phim “Em chưa 18” được trao Bông Sen Vàng, thì giải Cánh Diều 2018 đưa bộ phim “Cô Ba Sài Gòn” lên vị trí cao nhất. Ở 2 sân chơi mang những đặc tính khác nhau, sự chạm trán giữa “Em chưa 18” và “Cô Ba Sài Gòn” nói cho cùng chỉ phụ thuộc vào quan niệm thẩm mỹ của những người cầm cân nảy mực. Cánh Diều Vàng muốn dị biệt với Bông Sen Vàng chăng? Rất có thể, nhưng thực tế lại có đắn đo thỏa hiệp. Nếu bộ phim “Cô Ba Sài Gòn” được vinh danh Phim truyện điện ảnh xuất sắc kèm giải thưởng Biên kịch xuất sắc, thì 2 giải thưởng Đạo diễn xuất sắc và Nam diễn viên chính xuất sắc lại thuộc về bộ phim “Em chưa 18”. 
Cánh Diều năm ngoái có đến 40 phim truyện điện ảnh tham gia tranh tài, đến năm nay chỉ có 13 ứng viên. Lý do đơn giản, không cho phép thể loại phim remake, khiến sự có mặt số lượng phim truyện điện ảnh sụt giảm ngay. Dù là tín hiệu không vui, nhưng ai cũng thấy nhiều nhà sản xuất đang hồ hởi mua bản quyền những phim ăn khách nước ngoài làm lại, hòng tận dụng danh tiếng bản gốc để dễ dàng bán vé tại Việt Nam. Thí dụ rõ nét là doanh thu đầy hoan hỉ từ bộ phim “Em là bà nội của anh” đến bộ phim “Tháng năm rực rỡ”, đều dựa trên bộ phim từng hốt bạc tại Hàn Quốc. 
Nhưng Cánh Diều 2018 thiếu vắng những bộ phim đáng chú ý như “Lô tô” của đạo diễn Huỳnh Tuấn Anh, “Khi con là nhà” của đạo diễn Vũ Ngọc Đãng, hoặc “Lôi Báo” của đạo diễn Victor Vũ… cũng khiến người hâm mộ tiếc nuối. Đặt 3 bộ phim trên bên cạnh “Em chưa 18” hoặc “Cô Ba Sài Gòn”, càng làm sự chọn lựa giải thưởng Phim truyện điện ảnh xuất sắc gay go và hấp dẫn hơn. Cần thừa nhận, Ban giám khảo Cánh Diều 2018 đã bỏ phiếu chính xác cho hạng mục Phim truyện điện ảnh xuất sắc. Bởi lẽ, bộ phim “Cô Ba Sài Gòn” và “Em chưa 18” hoàn toàn nhỉnh hơn so với các đối thủ còn lại như “Giấc mơ Mỹ”, “Mẹ chồng”, “Cô gái đến từ hôm qua”, “Ở đây có nắng”, “Có căn nhà nằm nghe nắng mưa”, “Ngày mai Mai cưới”, “Đảo của dân ngụ cư”, “Dạ cổ hoài lang” hoặc “Yêu đi, đừng sợ”. 
Phim Việt vẫn chưa thuần Việt ảnh 1 Một cảnh trong phim “Cô Ba Sài Gòn”. 

Cô Ba Sài Gònđang bị thổi phồng
Bộ phim “Em chưa 18” được trao tặng Bông Sen Vàng từng gây sốt trong công chúng, vì cách làm phim y hệt Hollywood. Từ cách xây dựng tình huống, cách thiết kế bối cảnh, cho đến cách xử lý âm thanh đều mô phỏng công nghệ làm phim của Hoa Kỳ. Tiết tấu phim nhanh, nhiều chi tiết bất ngờ, nhưng lại xa lại với văn hóa Việt. Tôn vinh bộ phim “Em chưa 18” là sự vỗ tay cho ý thức học hỏi thiên hạ, chứ không phải biểu dương giá trị sáng tạo tự thân. Vì vậy, Cánh Diều 2018 quyết định đặt cược cho bộ phim “Cô Ba Sài Gòn”, dù khả năng chiếm lĩnh thị trường kém hơn bộ phim “Em chưa 18”. 
Đã lâu lắm điện ảnh tư nhân mới chịu đầu tư một đề tài khai thác yếu tố truyền thống dân tộc như bộ phim “Cô Ba Sài Gòn”. Nói về vẻ đẹp áo dài, trước đây đạo diễn Lưu Huỳnh đã tạo ấn tượng không nhỏ với bộ phim “Áo lụa Hà Đông”. Nếu chỉ xây dựng câu chuyện áo dài theo chiều dài lịch sử, bộ phim “Cô Ba Sài Gòn” không thể nào theo kịp về trình độ dàn dựng. Bộ phim “Cô Ba Sài Gòn” pha trộn thể loại phim tâm lý và thể loại phim giả tưởng, hơi có khuynh hướng bắt chước bộ phim “The Devil Wears Prada” (Yêu nữ thích đồ hiệu) sản xuất vào năm 2006, một dạo xôn xao trên thị trường Hoa Kỳ. Bộ phim “Cô Ba Sài Gòn” công khai bảo vệ nét đẹp văn hóa Việt, nhưng lại hơi phóng đại về bí kíp may áo dài truyền từ đời nọ sang đời kia. Sự phóng đại ấy, vừa “giả” lại vừa “tưởng”. Trong gia tộc có nghề may áo dài, người nỗ lực gìn giữ, người thờ ơ buông bỏ, cuối cùng… giác ngộ sự quý giá của trang phục này. Điểm yếu của bộ phim nằm ngay ở kịch bản văn học, kết cấu lỏng lẻo, chi tiết ngây ngô, tính cách nhân vật mờ nhạt, nhưng lại nhận luôn giải thưởng Biên kịch xuất sắc thật khó hiểu. Vai diễn Như Ý trong phim cực kỳ lúng túng và đơn điệu, nên diễn viên Ninh Dương Lan Ngọc diễn xuất hơi kịch.
Thành công của bộ phim “Cô Ba Sài Gòn” nằm ở đâu? Nằm ở khả năng tổ chức của nhà sản xuất Ngô Thanh Vân. Phải thừa nhận, từ sự đầu tư trang phục cho đến quy trình quảng bá đều rất công phu và tốn kém. Thế nhưng, bộ phim “Cô Ba Sài Gòn” không đọng lại nhiều về mặt thẩm mỹ. Xem phim “Cô Ba Sài Gòn” ngoài sự mãn nhãn về những bộ áo dài đẹp mắt, sẽ không còn gì để nhớ thương hay thổn thức với một tác phẩm điện ảnh đích thực.

Tìm hướng đi mới cho phim Việt
Điện ảnh nước ta đang trong giai đoạn hưng thịnh của loại hài nhảm. Công thức làm phim mà các đạo diễn tự cảm thấy mình khôn khéo, cũng chỉ là phép cộng của sex, chọc cười, hành động và yêu đương. Tìm một hướng đi mới cho phim Việt không đơn giản, và không thể trông chờ ngày một ngày hai vào lớp đạo diễn hiện nay. Một điều đáng lo ngại nữa là thế lực của hệ thống rạp chiếu. Nếu không hợp tác hoặc bắt tay với CJ Entertaiment, không thể chiếm thế thượng phong trong cụm rạp CGV đang chi phối toàn bộ thị trường điện ảnh. 
Ông Nguyễn Văn Nhiêm, Chủ tịch Hiệp hội phát hành và phổ biến phim Việt Nam, chia sẻ: "Tất cả những nền điện ảnh lớn trên thế giới muốn phát triển đột phá đều phải xuất phát từ chính sách của quốc gia. Ở nhiều nước, ngoài tuân thủ luật pháp, cam kết quốc tế, để bảo vệ điện ảnh nội địa, họ xây dựng hàng rào kỹ thuật như quy định về số lượng phim nội địa chiếu trong năm, số buổi, suất chiếu, giờ chiếu cho phim nội. Hoặc trích phần trăm thuế thu từ giá vé để đầu tư lại cho điện ảnh nội địa thông quỹ điện ảnh. Điện ảnh Việt rất cần có một quỹ điện ảnh với chính sách hỗ trợ, đầu tư đúng nghĩa từ phía Nhà nước. Nhà nước vẫn nên đầu tư cho dòng phim lịch sử, truyền thống, cách mạng, làm ra những bộ phim thực sự hấp dẫn khán giả, tạo động lực cho nền điện ảnh. Còn lại, điện ảnh vẫn phải tự đứng trên đôi chân của mình". 
Còn đạo diễn Bùi Thạc Chuyên nhấn mạnh: "Phim ảnh không chỉ đơn thuần là một món hàng (gạo, muối, vải vóc), mà còn hàm chứa trong đó yếu tố văn hóa. Mà văn hóa rất dễ bị tổn thương. Nếu không bảo vệ điện ảnh nội địa chúng ta sẽ trở thành những kẻ vay mượn, sao chép, chẳng có gì cho riêng mình”. 
Với 52 cụm rạp khắp cả nước, CGV muốn bộ phim nào trở thành hiện tượng sẽ tăng xuất chiếu bộ phim ấy với mật độ dày đặc hơn. Do vậy, Cánh Diều 2018 muốn thổi “Cô Ba Sài Gòn” bay bổng lên vòm trời điện ảnh Việt cũng đành thúc thủ trên con đường tìm đến công chúng, nếu nhà sản xuất Ngô Thanh Vân không nhận được sự gật gù tán thưởng của chủ nhân cụm rạp CGV. Nội lực phim Việt đang bất ổn trước hệ thống rạp chiếu do doanh nhân nước ngoài điều hành, là một sự thật cần phải cảnh báo nghiêm túc. 
Nhà sản xuất phim Trương Ngọc Ánh kiến nghị: "Điều mà phim Việt đang cần là phát triển hệ thống rạp cho riêng mình và kêu gọi được các đơn vị sở hữu rạp chiếu cân đối tỷ lệ ăn chia. Hiện nay, tỷ lệ ăn chia cho nhà sản xuất nội địa hơi thấp, nên làm bao nhiêu là đổ hết vào rạp".

TUY HÒA

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Báo động  loạn ma túy tổng hợp

Báo động loạn ma túy tổng hợp

(ĐTTCO) - Vụ việc 7 người chết và 5 người hôn mê do sử dụng ma túy tổng hợp ở một lễ hội âm nhạc diễn ra tại Hà Nội, khiến dư luận rúng động. Bởi cuộc chiến chống ma túy vẫn không ngừng được triển khai khắp nơi, nhưng sự phát triển đa dạng các loại ma túy tổng hợp đã xâm nhập bất ngờ vào đời sống xã hội, khiến cơ quan chức năng không thể khống chế và xử lý hữu hiệu.

Góc nhìn

Tìm sách hay ở đâu?

(ĐTTCO) - Trong không khí Ngày Sách Việt Nam 21-4 và Ngày đọc sách thế giới 23-4, Lễ trao Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ nhất đã được tổ chức tại Hội trường Thư viện Quốc gia vào sáng 19-4. 

Phóng sự - sáng tác

Bảo tồn giá trị Hải Vân Quan

(ĐTTCO) - “Hải Vân Quan được đầu tư phục hồi, tu bổ, trả lại giá trị vốn có của nó, không chỉ có ý nghĩa giữ gìn di sản văn hóa dân tộc, mà còn đem lại những lợi ích đáng kể trong sự nghiệp phát triển văn hóa và du lịch của tỉnh Thừa Thiên - Huế và TP Đà Nẵng”. 

Bạn đọc

Bản sắc du lịch TPHCM?

(ĐTTCO) - Ngày 16-8-2018, Sở Du lịch TPHCM sẽ tổ chức tọa đàm “Công tác quản lý nhà nước về du lịch của TPHCM – 25 năm thành công và thách thức”.