Người cộng sản mẫu mực, quyết liệt với đổi mới

(ĐTTCO) - Theo nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu, cho đến cả thời gian cuối đời, nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười vẫn đọc, nghe và vui mừng trước các thành tựu của đất nước, trăn trở trước những khó khăn của đời sống nhân dân ở một số vùng. 
“Anh buồn vì một số tồn tại, yếu kém trong Đảng, trong một số cán bộ Đảng và chính quyền các cấp, chậm được khắc phục. Tôi luôn quý trọng và học tập tinh thần cách mạng, suốt đời vì nước, vì dân, mãi mãi tận tụy với Đảng, tận hiếu với dân của anh Đỗ Mười” - nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu bày tỏ. 
Người cộng sản mẫu mực,  quyết liệt với đổi mới ảnh 1
Trưởng thành từ thực tiễn cách mạng
Ông Đỗ Mười tên thật là Nguyễn Duy Cống, sinh ngày 2-2-1917, quê ở xã Đông Mỹ, huyện Thanh Trì, Hà Nội. Năm 19 tuổi, ông tham gia hoạt động trong phong trào Mặt trận bình dân và đến năm 1939 gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương. Năm 1941, ông bị thực dân Pháp bắt và kết án 10 năm tù giam tại Hỏa Lò, Hà Nội.
Tháng 3-1945, ông vượt ngục và tiếp tục hoạt động cách mạng, tham gia Tỉnh ủy Hà Đông, trực tiếp lãnh đạo cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Đông.
Ông Đỗ Mười đã đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo trong Đảng và chính quyền, từ Bí thư cấp ủy tại một số tỉnh đồng bằng Bắc bộ và Khu ủy kiêm Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính và Chính ủy Tư lệnh Liên khu III; Bí thư Khu ủy kiêm Chủ tịch Ủy ban kháng chiến và Chính ủy Tư lệnh khu Tả Ngạn sông Hồng trong kháng chiến chống thực dân Pháp; đứng đầu một số bộ, ngành, nhiều năm tham gia lãnh đạo Chính phủ và đảm nhiệm cương vị Tổng Bí thư của Đảng (từ 6-1991 đến 12-1997); là đại biểu Quốc hội khóa II, IV, V, VI, VII, VIII, IX.
Trưởng thành từ một công nhân, với nhiệt huyết cách mạng và chịu khó tự học, nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn cùng với sự mẫn cảm chính trị đã tạo cho ông sự hiểu biết sâu sắc về nhiều lĩnh vực với một tư duy sắc sảo, nhạy bén và khả năng hùng biện, cuốn hút mọi người cùng hành động. Trải qua nhiều lĩnh vực công tác, cùng với những thăng trầm trong tiến trình phát triển của đất nước đã tôi luyện ông thành nhà lãnh đạo có bản lĩnh vững vàng, sắc sảo, quyết đoán và gắn bó máu thịt với nhân dân.
Từ cuối thập niên 70 đến giữa thập niên 80 của thế kỷ 20, nền kinh tế nước ta trong tình trạng khủng hoảng kéo dài, lạm phát tăng cao, sản xuất đình đốn. Việc chuyển đổi cơ chế quản lý nâng cao hiệu quả của nền kinh tế, cải thiện đời sống nhân dân là nhiệm vụ hết sức khó khăn, trong nhiều vấn đề cụ thể còn là cuộc đấu tranh về quan điểm phát triển đòi hỏi quyết tâm chính trị rất cao.
Với trách nhiệm là Phó Chủ tịch rồi Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (HĐBT, nay là Thủ tướng), ông Đỗ Mười đã cùng với nhiều lãnh đạo và cán bộ đi sâu đi sát cơ sở, nghiên cứu tìm tòi từ thực tiễn, đề xuất với Đảng và Chính phủ nhiều giải pháp sáng tạo trong lãnh đạo điều hành, thực hiện những bước đi quan trọng về phát huy dân chủ, từng bước đổi mới mô hình phát triển kinh tế. Nhờ đó, những khó khăn của nền kinh tế dần được tháo gỡ, sản xuất và đời sống nhân dân được từng bước cải thiện. Trên cơ sở phát huy nội lực, Việt Nam đã kiềm chế được lạm phát phi mã từ 774% năm 1986 xuống 34% năm 1989 và 14% năm 1992.
Công cuộc chống lạm phát và đổi mới nền kinh tế
Chuyên gia kinh tế Võ Đại Lược cho biết, vào thời điểm Chủ tịch HĐBT Đỗ Mười bắt tay vào công cuộc chống lạm phát, ông là Viện trưởng Viện kinh tế thế giới và được phân công làm Tổ trưởng Tổ Nghiên cứu chống lạm phát của Ủy ban Khoa học xã hội. Lúc đó, hơn 40 đề án chống lạm phát đã được đặt lên bàn ông Đỗ Mười, trong đó có cả đề án của đoàn chuyên gia kinh tế Liên Xô.
Mặc dù đề án của ông Võ Đại Lược không được đánh giá cao, nhưng Chủ tịch HĐBT Đỗ Mười lại quyết định chọn, bởi lẽ các đề án kia đưa ra giải pháp chống lạm phát trên cơ sở kinh tế kế hoạch hóa tập trung bao cấp. Còn đề án của ông Võ Đại Lược dựa trên quan hệ thị trường. Tuy đề án này không được nhiều vị lãnh đạo ủng hộ vì mang nhiều yếu tố mới, nhưng Chủ tịch HĐBT Đỗ Mười vẫn quyết định triển khai thí điểm ở Hải Phòng, với 2 giải pháp chính là: lãi suất dương và tự do hóa kinh tế. 
Sau 1 tháng triển khai, Chủ tịch HĐBT Đỗ Mười xuống kiểm tra thực tiễn thấy tình hình quá tốt. Nếu trước đó hàng hóa như vải vóc, săm xe… đều phân phối, nhà nào không dùng đến cho vào kho. Các cơ quan, doanh nghiệp cũng tồn tại những kho hàng dự trữ kiểu đó. Nhưng khi lãi suất tăng lên 12%, họ thấy rằng không cần giữ kho hàng ấy nữa, mang hàng hóa ra ngoài chợ bán vì họ được tự do buôn bán, lấy tiền để gửi tiết kiệm.
Chỉ trong mấy ngày hàng hóa tràn ra thị trường. Giá cả tụt xuống. Lạm phát đang từ 9%/tháng tụt xuống còn 1-2%/tháng. Sau khi kiểm tra kết quả bước đầu ở Hải Phòng, Chủ tịch HĐBT Đỗ Mười gọi ông Võ Đại Lược lên trao đổi, nói sẽ cho áp dụng ở Hà Nội và trong cả nước. Thực tế, khi chính sách này được triển khai trên cả nước, tình thế thay đổi hoàn toàn. Giá cả giảm, hàng hóa dồi dào, lưu thông tốt hơn…
Là trợ lý của nguyên Tổng bí thư Đỗ Mười trong nhiều năm, ông Lê Đức Thúy (nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước), cho biết trong việc chống lạm phát năm 1989, trước đó vì thiếu hàng nên chúng ta cứ nghĩ phải tạo ra nhiều hàng, không thấy rằng lẽ ra lãi suất phải thực dương, nghĩa là cao hơn mức lạm phát để người dân gửi tiền vào ngân hàng. Việt Nam lúc đó vẫn giữ bao cấp trong tín dụng ngân hàng, giữ mức huy động vốn của dân với lãi suất thấp nên người dân không gửi tiền. Từ đó dẫn đến chuyện “ngân hàng không có tiền cho vay thì in thêm tiền cho vay, ngân sách không thu được thì in thêm tiền để tiêu”. Lạm phát cứ thế trở thành vòng xoáy không dừng được. 
Đề án chống lạm phát được đặt lên bàn Chủ tịch HĐBT Đỗ Mười có nhiều nội dung, trong đó then chốt là đưa ra lãi suất thực dương. Biện pháp này bây giờ nhìn lại nhiều người ngạc nhiên, nhưng lúc đó là cần thiết. Lãi suất tiền gửi từ chỗ chỉ 2-3% được đưa lên không kỳ hạn 9%/tháng, kỳ hạn 3 tháng 12%. Rõ ràng khi lạm phát 8%/tháng, lãi suất 9% không phải là cao.
“Tư tưởng về lãi suất thực dương đến với ông Đỗ Mười, được biến thành chỉ đạo rất đơn giản. Đó là giá hàng với giá tiền (tức lãi suất và giá hàng hóa) phải như thuyền với nước. Nước lên thuyền lên, nước xuống thuyền xuống, không thể để một thứ trên trời, thứ kia dưới đất. Chủ tịch HĐBT Đỗ Mười quyết thực hiện chủ trương này. Cùng với một số biện pháp khác, việc triển khai đề án đã giúp đưa lạm phát năm 1989 xuống còn khoảng 35-40%, trong khi đề án dự kiến phải đến năm 1990 mới đạt được” - ông Lê Đức Thúy kể lại.

THÔNG BÁO LỄ VIẾNG, LỄ TRUY ĐIỆU VÀ LỄ AN TÁNG ĐỒNG CHÍ ĐỖ MƯỜI

Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam vô cùng thương tiếc báo tin:

Đồng chí Đỗ Mười sinh ngày 2-2-1917 tại xã Đông Mỹ, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội; thường trú tại số nhà 11, phố Phạm Đình Hổ, phường Phạm Đình Hổ, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội. Tham gia hoạt động cách mạng năm 1936; vào Đảng Cộng sản Việt Nam tháng 6-1939. Nguyên: Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa II; Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng các khóa III, IV, V, VI, VII, VIII; Ủy viên dự khuyết Bộ Chính trị khóa IV; Ủy viên Bộ Chính trị các khóa V, VI, VII, VIII; Thường trực Ban Bí thư khóa VI; Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ) nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (từ tháng 6-1988 đến tháng 6-1991); Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng (từ tháng 6-1991 đến tháng 12-1997); Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (từ năm 1997 đến năm 2000). Đại biểu Quốc hội các khóa II, IV, V, VI, VII, VIII và IX.

Sau một thời gian lâm bệnh nặng, mặc dù đã được Đảng, Nhà nước, tập thể các giáo sư, bác sĩ tận tình cứu chữa, gia đình hết lòng chăm sóc, nhưng do tuổi cao, bệnh nặng, đồng chí đã từ trần hồi 23 giờ 12 phút, ngày 1-10-2018 (tức ngày 22-8 năm Mậu Tuất), tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Hà Nội.

Tang lễ đồng chí Đỗ Mười tổ chức theo nghi thức Quốc tang. Linh cữu đồng chí Đỗ Mười quàn tại Nhà Tang lễ quốc gia số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội. Lễ viếng đồng chí Đỗ Mười bắt đầu từ 7 giờ, ngày 6-10-2018 đến 7 giờ 30 phút, ngày 7-10-2018 tại Nhà Tang lễ quốc gia số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội. Lễ truy điệu đồng chí Đỗ Mười tổ chức vào 9 giờ, ngày 7-10-2018, tại Nhà Tang lễ quốc gia số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội. Lễ an táng từ 13 giờ cùng ngày tại quê nhà, Khu Ma Vang, thôn 1, xã Đông Mỹ, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội. Cùng thời gian này, tại Hội trường Thống Nhất TPHCM cũng tổ chức Lễ viếng, Lễ truy điệu đồng chí Đỗ Mười.

Đài Truyền hình Việt Nam và Đài Tiếng nói Việt Nam sẽ tường thuật trực tiếp Lễ viếng, Lễ truy điệu và Lễ an táng đồng chí Đỗ Mười tại Hà Nội, TPHCM. Trong 2 ngày Quốc tang (ngày 6-10 và 7-10-2018), các công sở, các nơi công cộng treo cờ rủ và ngừng các hoạt động vui chơi giải trí.

BAN LỄ TANG

Trần Lưu

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc nhìn

Tìm sách hay ở đâu?

(ĐTTCO) - Trong không khí Ngày Sách Việt Nam 21-4 và Ngày đọc sách thế giới 23-4, Lễ trao Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ nhất đã được tổ chức tại Hội trường Thư viện Quốc gia vào sáng 19-4. 

Phóng sự - sáng tác

Làm nông thời 4.0

(ĐTTCO) - Phòng Kinh tế thị xã Hồng Ngự, Đồng Tháp và Công ty Quản Nông Xanh vừa phối hợp giới thiệu nông dân mô hình dùng thiết bị bay phun thuốc bảo vệ thực vật vừa đạt hiệu quả cao vừa bảo vệ môi trường. 

Bạn đọc

Chỉ tiêu không thể mão?

(ĐTTCO) - Nhiều năm qua khi nhắc đến bất cứ lĩnh vực nào từ kinh tế, xã hội đến giáo dục… Quốc hội cũng như các bộ ngành đều đưa ra những con số chỉ tiêu để phấn đấu hoàn thành. Điều này không sai, nhưng ở khá nhiều lĩnh vực các chỉ tiêu đưa ra nhằm đẹp báo cáo chứ rất xa vời thực tế, thậm chí chính các chuyên gia khi phân tích cũng phải ngạc nhiên về những chỉ tiêu này. Phải chăng hội chứng chỉ tiêu đang “lây lan” quá nhanh?