Nan giải bản quyền nhiếp ảnh

Khái niệm bản quyền không còn xa lạ với người Việt Nam. Thế nhưng, thực hiện bản quyền chẳng đơn giản. Đạo văn, đạo nhạc còn dễ xử lý, chứ đạo ảnh nan giải vô cùng. Vì sao, vì công nghệ phát triển nhanh đến mức chóng mặt. Bây giờ điện thoại thông minh, hiệu ứng kỹ thuật vi tính và internet càng ngày càng khiến bản quyền nhiếp ảnh trở thành câu hỏi mơ hồ.

Mới đây, Tòa án Nhân dân Đà Nẵng đã xử thắng kiện cho tác giả ảnh Mạc Bảo Khánh và buộc Công ty Toàn Cầu Xanh phải bồi thường 14 triệu đồng vì đã sử dụng bức ảnh “Đà Nẵng hướng tới tương lai” để quảng bá cho một dự án cổng thông tin điện tử mà không xin phép người sở hữu. Tuy nhiên, vụ việc này đơn giản, vì bức ảnh được dùng nguyên vẹn.

Còn khi tác phẩm nhiếp ảnh được (hay bị) chuyển đổi sang một hình thức khác thì sao? Bức ảnh “Non nước Ba Vì” của tác giả Nguyễn Quốc Ân bỗng dưng xuất hiện trên các sản phẩm tranh đá quý bày bán tại một trung tâm thương mại ở Hà Nội, khiến đôi bên tranh cãi gay gắt mà vẫn chưa có giải pháp đền bù thỏa đáng.

Trong sáng tạo nghệ thuật, có một loại hình gọi là tác phẩm phái sinh. Nghĩa là, trên nền tác phẩm cũ có thể áp dụng một hình thái thẩm mỹ khác để tạo ra tác phẩm mới. Chẳng hạn, một bức ảnh khi xử lý qua hiệu ứng kỹ thuật vi tính sẽ không còn như xưa.

Nhiều năm qua, không ít chân dung người nổi tiếng được phác họa lại bằng thao tác phần mềm, và công chúng rất khó phân định thành quả giữa nhà nhiếp ảnh và họa sĩ. Bây giờ ai cũng có thể cầm máy ảnh, thậm chí ai cũng có thể cầm điện thoại di động để chụp ảnh, bản quyền nhiếp ảnh càng rắc rối. Nhất là về mặt ý tưởng, rất dễ bị sao chép.

Nhà nhiếp ảnh mất nhiều ngày để chọn lựa một góc chụp ấn tượng nhất, nhưng những người bắt chước cũng đến chụp ở vị trí ấy, phải làm sao? Ngày xưa, Võ An Ninh sau khi chụp một gốc liễu ở Hồ Tây, đã dùng dao chặt phăng nó đi để không ai có kiểu ảnh giống mình được. Hiện tại, nếu mô phỏng hành vi ấy sẽ bị khởi tố tội danh phá hoại môi trường.

Cái khó nữa, tác phẩm nhiếp ảnh khi tung lên internet tác giả dường như bất lực trước việc kiểm soát. Đặc biệt, những bức ảnh phong cảnh và những chân dung văn nghệ sĩ, rất khó xác định tác giả gốc. Vì vậy, bên cạnh Luật Sở hữu trí tuệ, bản quyền nhiếp ảnh rất cần ý thức tôn trọng và tự trọng của những người yêu cái đẹp.

GIA QUAN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Làng nghề phục chế long bào

Làng nghề phục chế long bào

(ĐTTCO) - Những bộ quần áo hầu đồng, long bào thành hoàng làng, khăn chầu áo ngự được sử dụng trong nghi lễ thường có giá hàng chục triệu đồng, thậm chí hàng trăm triệu đồng.

Góc nhìn

Âu lo điện ảnh nước nhà

(ĐTTCO) - Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 20 được tổ chức cuối tháng 11-2017 tại thành phố Đà Nẵng là sự kiện văn hóa 2 năm diễn ra một lần.

Phóng sự - sáng tác

Kiệt tác thiên nhiên công viên địa chất Dã Liễu

(ĐTTCO) - Công viên địa chất Dã Liễu (Yehliu Geopark) tại Đài Bắc, lãnh thổ Đài Loan nổi tiếng với những di tích hóa thạch có giá trị lịch sử, những phiến đá có hình dạng kỳ dị, độc đáo, khác thường.

Bạn đọc

Du lịch phát triển người dân phải được hưởng lợi

(ĐTTCO) - Vừa rồi tôi cùng gia đình đi du lịch Nha Trang. Cảm nhận đầu tiên khi trở lại thành phố biển xinh đẹp miền Trung là sự ồn ào, náo nhiệt của khách du lịch, đặc biệt là khách Nga và Trung Quốc;