Nan giải bản quyền nhiếp ảnh

Khái niệm bản quyền không còn xa lạ với người Việt Nam. Thế nhưng, thực hiện bản quyền chẳng đơn giản. Đạo văn, đạo nhạc còn dễ xử lý, chứ đạo ảnh nan giải vô cùng. Vì sao, vì công nghệ phát triển nhanh đến mức chóng mặt. Bây giờ điện thoại thông minh, hiệu ứng kỹ thuật vi tính và internet càng ngày càng khiến bản quyền nhiếp ảnh trở thành câu hỏi mơ hồ.

Mới đây, Tòa án Nhân dân Đà Nẵng đã xử thắng kiện cho tác giả ảnh Mạc Bảo Khánh và buộc Công ty Toàn Cầu Xanh phải bồi thường 14 triệu đồng vì đã sử dụng bức ảnh “Đà Nẵng hướng tới tương lai” để quảng bá cho một dự án cổng thông tin điện tử mà không xin phép người sở hữu. Tuy nhiên, vụ việc này đơn giản, vì bức ảnh được dùng nguyên vẹn.

Còn khi tác phẩm nhiếp ảnh được (hay bị) chuyển đổi sang một hình thức khác thì sao? Bức ảnh “Non nước Ba Vì” của tác giả Nguyễn Quốc Ân bỗng dưng xuất hiện trên các sản phẩm tranh đá quý bày bán tại một trung tâm thương mại ở Hà Nội, khiến đôi bên tranh cãi gay gắt mà vẫn chưa có giải pháp đền bù thỏa đáng.

Trong sáng tạo nghệ thuật, có một loại hình gọi là tác phẩm phái sinh. Nghĩa là, trên nền tác phẩm cũ có thể áp dụng một hình thái thẩm mỹ khác để tạo ra tác phẩm mới. Chẳng hạn, một bức ảnh khi xử lý qua hiệu ứng kỹ thuật vi tính sẽ không còn như xưa.

Nhiều năm qua, không ít chân dung người nổi tiếng được phác họa lại bằng thao tác phần mềm, và công chúng rất khó phân định thành quả giữa nhà nhiếp ảnh và họa sĩ. Bây giờ ai cũng có thể cầm máy ảnh, thậm chí ai cũng có thể cầm điện thoại di động để chụp ảnh, bản quyền nhiếp ảnh càng rắc rối. Nhất là về mặt ý tưởng, rất dễ bị sao chép.

Nhà nhiếp ảnh mất nhiều ngày để chọn lựa một góc chụp ấn tượng nhất, nhưng những người bắt chước cũng đến chụp ở vị trí ấy, phải làm sao? Ngày xưa, Võ An Ninh sau khi chụp một gốc liễu ở Hồ Tây, đã dùng dao chặt phăng nó đi để không ai có kiểu ảnh giống mình được. Hiện tại, nếu mô phỏng hành vi ấy sẽ bị khởi tố tội danh phá hoại môi trường.

Cái khó nữa, tác phẩm nhiếp ảnh khi tung lên internet tác giả dường như bất lực trước việc kiểm soát. Đặc biệt, những bức ảnh phong cảnh và những chân dung văn nghệ sĩ, rất khó xác định tác giả gốc. Vì vậy, bên cạnh Luật Sở hữu trí tuệ, bản quyền nhiếp ảnh rất cần ý thức tôn trọng và tự trọng của những người yêu cái đẹp.

GIA QUAN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Học nghề báo để đứng sau camera

Học nghề báo để đứng sau camera

(ĐTTCO) - Đã từng có nhiều bộ phim truyền hình lấy nhà báo làm nhân vật trung tâm như “Nghề báo” hoặc “Nguyệt thực”, nhưng cho đến nay chỉ có một tác phẩm điện ảnh về đề tài này là “Cưới ngay kẻo lỡ” của đạo diễn Charlie Nguyễn. 

Góc nhìn

Tìm sách hay ở đâu?

(ĐTTCO) - Trong không khí Ngày Sách Việt Nam 21-4 và Ngày đọc sách thế giới 23-4, Lễ trao Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ nhất đã được tổ chức tại Hội trường Thư viện Quốc gia vào sáng 19-4. 

Phóng sự - sáng tác

Bạn đọc

Thiếu niềm tin khi mua sắm trực tuyến

(ĐTTCO) - Ở Việt Nam, niềm tin trong mua bán hàng hóa trực tuyến là yếu tố chủ chốt, khiến khách hàng không tin tưởng thanh toán trước khi mua hàng.