Mối tình sắt son nơi giáo đường im bóng

(ĐTTCO) - Tính đến Noel 2018, ca khúc “Giáo đường im bóng” của nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ đã ra đời đúng 80 năm. Những lời hát du dương “Nhớ tới đêm đầy ánh sáng/ Hương trong gió tràn mênh mang/ Giây phút như ngừng thôi rơi/ Tiếng kinh muôn lời…” vẫn được hát qua nhiều thế hệ, như tâm sự ấm áp tình nhân gửi cho tình nhân. 
Thế nhưng, ca khúc “Giáo đường im bóng” không chỉ tồn tại bằng giá trị nghệ thuật, mà còn có ý nghĩa chứng minh vẻ đẹp của mối tình xuyên thế kỷ giữa nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ và một mỹ nhân đất Nam Định.
1. Hiện nay, làng âm nhạc Việt Nam vẫn còn hai nhân vật thượng thọ trên dương gian là nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ sinh năm 1921 và nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý sinh năm 1924. Nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ chào đời và gắn bó trọn đời ở ngôi nhà 22 Mai Hắc Đế - Hà Nội. Dù gia đình có nghề in, nhưng từ nhỏ Nguyễn Thiện Tơ đã được cho học nhạc với thầy Trần Đình Khuê. Nhờ năng khiếu bẩm sinh, Nguyễn Thiện Tơ nhanh chóng chơi được cả guitar (Tây Ban cầm) và guitar Hawaii (Hạ Uy cầm). Ở tuổi thiếu niên, Nguyễn Thiện Tơ đã cùng Dương Thiệu Tước và Thẩm Oánh lập ban nhạc Myosotis để trình diễn ở các tụ điểm văn hóa. 
Trong một đêm văn nghệ từ thiện tại Nam Định vào tháng 5-1938, nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ đã gặp được bóng hồng định mệnh cho cuộc đời mình. Thiếu nữ 16 tuổi Vũ Hà Tiên cũng nổi tiếng tài sắc ở mảnh đất này, không hiểu vô tình hay hữu ý đã đến bên cạnh nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ để nhờ chỉnh dây đàn. Và khi nàng ôm đàn bước ra sân khấu thì trái tim chàng cũng lơ lửng bay theo.
Mang theo đôi mắt và nụ cười của Vũ Hà Tiên về lại Hà Nội, nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ đêm ngày không dứt tương tư. Thư đi tin lại vẫn không đủ nguôi ngoai, nhạc sĩ nhiều phen một mình lặn lội cả chặng đường dài để mong nhìn thấy bóng dáng mỹ nhân. Khi biết gia đình Vũ Hà Tiên theo đạo Công giáo, nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ thoáng chút bẽ bàng như ông thổ lộ “ngày ấy, lương - giáo còn thiếu thông cảm lắm”.
Tưởng chừng không có cơ hội đến với nhau, nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ gửi gắm tâm tư vào ca khúc đầu tay “Giáo đường im bóng”, với không ít khắc khoải “Thánh giá xa vời lắm với chuông chiều ngân / Hồn thánh thót mưa dầm buồn tới âm thầm/ Nơi giáo đường im bóng tôi thầm mong ngóng/ Đắm đuối trên làn sóng mắt nàng huyền mơ…”. 
Ca khúc “Giáo đường im bóng” được người bạn thân của nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ là thi sĩ Phi Tâm Yến trau chuốt thêm phần lời ca, nên vừa công bố đã gây xao xuyến cho công chúng. Dĩ nhiên, một người đẹp thường xuyên đi nhà thờ như Vũ Hà Tiên thì không thể không biết đến ca khúc “Giáo đường im bóng”. Bối cảnh xã hội không mấy thuận tiện cho các cô gái được tự do yêu đương, nhưng Vũ Hà Tiên vẫn âm thầm giữ liên lạc với nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ.
Ngay cả khi cùng cả nhà di cư vào Vinh, thì mối duyên của họ cũng không bị gián đoạn. Nỗi lòng của nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ trong ca khúc “Giáo đường im bóng” dù có não nề “Tới chốn xưa nàng vắng bóng/ Tôi mơ mắt huyền nhung trông/ Bao phút vui thần tiên qua/ Thấy đâu bây giờ/ Lá êm rơi trên gương hồ/ Hình như mối duyên xa mờ, nay đến làm tôi xao xuyến…” nhưng tình yêu của Vũ Hà Tiên dành cho ông vẫn tràn đầy và nồng nàn. Năm 1944, sau 6 năm vun đắp, nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ và mỹ nhân Vũ Hà Tiên được làm đám cưới ở xóm đạo Mỹ Dụ - Vinh, chấm dứt chuỗi u hoài “Sóng rung rinh hồ xưa đây, hồn tôi nhớ nàng mê say, ngày xa ấy u trầm quá…”.
Mối tình sắt son  nơi giáo đường im bóng ảnh 1 Vợ chồng nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ - Vũ Hà Tiên lúc trẻ.

2.Ca khúc “Giáo đường im bóng” chứa đựng dự báo đôi lứa chia lìa, mà lại thành nguyên nhân long phụng sum vầy. Nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ nói về kỳ tích đáng ngưỡng mộ của ca khúc “Giáo đường im bóng” quan trọng nhất đời mình: "Tôi viết bài hát này là vì tưởng chúng tôi không đến được với nhau cơ. Chắc hẳn Chúa Trời cũng chiều lòng chúng tôi, đã cho chúng tôi một kết thúc đẹp, một tình yêu có hậu". Xưa nay, những ca khúc réo rắt tình yêu mãn nguyện cũng khó níu giữ hạnh phúc của người trong cuộc.
Thế nhưng, trường hợp nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ và ca khúc “Giáo đường im bóng” hoàn toàn ngược lại. Hơn nữa, hạnh phúc của nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ còn khiến thiên hạ cảm thấy đáng ngưỡng mộ hơn, nếu biết thêm rằng người đẹp Vũ Hà Tiên từng ẩn hiện trong giấc mộng của hai bậc tài danh là nhạc sĩ Lê Thương và nhạc sĩ Phạm Duy. Đây không phải giai thoại được hậu bối thêu dệt, mà có bằng chứng hẳn hoi.
Nhạc sĩ Lê Thương lấy tên người đẹp Nam Định để viết ca khúc “Nàng Hà Tiên”. còn nhạc sĩ Phạm Duy tường thuật khá tỉ mỉ trong hồi ký: "Tại thành phố Vinh tôi được làm quen - một cách không trực tiếp với một người tôi rất phục tài là nhạc sĩ Lê Thương, qua một người con gái tên là Hà Tiên... Bây giờ tôi biết chắc chắn rằng khi soạn ra bài hát nhan đề "Nàng Hà Tiên", quả thực rằng nhạc sĩ Lê Thương có yêu một người con gái có xương có thịt mang tên Hà Tiên.
Hà Tiên có gương mặt tròn như trăng, có đôi mắt sáng như sao, có đôi môi như chùm hoa chín, có đôi má lúm như quả táo ngon, tính tình nhanh nhẹn, cởi mở. “Nàng Hà Tiên” là một truyện ca huyền ảo. Tôi vẫn cho rằng, trong làng tân nhạc, vẫn chưa có ai kể chuyện hay cho bằng nhạc sĩ Lê Thương. Truyện ca bé bỏng “Nàng Hà Tiên” đã báo trước cái vĩ đại của bộ ba “Hòn vọng phu”… Sau này được gặp anh Lê Thương yêu quý ở Sài Gòn, hai anh em nhắc chuyện cùng yêu Hà Tiên thì cả hai cùng cười tồ tồ như hai con vịt đực". 

3.Rước người đẹp Vũ Hà Tiên về ngôi nhà 22 Mai Hắc Đế - Hà Nội, nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ tiếp tục mưu sinh bằng nghề chơi nhạc và dạy nhạc. Trong số các học trò của nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ, không thể không nhắc đến hai tên tuổi Đoàn Chuẩn và Doãn Mẫn. Sau năm 1954, nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ về công tác tại Đài tiếng nói Việt Nam. Đến năm 1959, ông chuyển sang dàn nhạc giao hưởng nhạc vũ kịch.
Năm 1965, ông chuyển về hãng Phim truyện Việt Nam cho đến ngày nghỉ hưu. Gia tài âm nhạc của nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ chỉ có hơn chục ca khúc, mà tiêu biểu có thể kể đến “Cung đàn xuân xưa”, “Đêm trăng xưa”, “Khúc nhạc canh tàn”, “Mộng giang hồ”, “Nắng xuân”, “Nhắn gió chiều”… Một điều nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ không nói ra, nhưng những người yêu nhạc đều dễ dàng phát hiện, đó là hầu hết ca khúc tâm đắc của ông đều được sáng tác trong giai đoạn hẹn hò với người đẹp Vũ Hà Tiên. 
Sau khi đã kết hôn, vì sao nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ không tiếp tục viết ca khúc? Câu hỏi rất khó trả lời, nhưng lại không khó chia sẻ, nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ đã có tác phẩm vĩ đại là người vợ kiều diễm Vũ Hà Tiên nâng khăn sửa túi thì cần gì vài ba khúc thức ngắn dài hoặc dăm bảy giai điệu trầm bổng nữa.
Bà Vũ Hà Tiên sinh cho nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ tất thảy 8 người con, 5 trai và 3 gái. Ngày 4-10-2013, bà Vũ Hà Tiên qua đời ở tuổi 92, để lại cho nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ niềm nhung nhớ khôn nguôi: "Bà ấy mất đi là cú sốc tinh thần lớn với tôi. Đó là người tôi yêu thương nhất, là người hiểu tôi nhất, là người vợ hiền và cũng là mối tình đầu của tôi”.
Ca khúc “Giáo đường im bóng” mỗi mùa Giáng Sinh lại vang lên rộn ràng và tha thiết. Hàng trăm ca sĩ đã hát “Giáo đường im bóng”, nhưng theo nhạc sĩ Nguyễn Thiện Tơ đánh giá: "Tôi thấy có hai ca sĩ hát thành công nhất là Khánh Ly và Nga My. Khánh Ly hát như một bài hát trữ tình đượm thánh ca, còn Nga My thì lại hát như một bài thánh ca đượm chất trữ tình”.

TUY HÒA

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ

Samsung đứng trước nhiều thách thức trong và ngoài nước

(ĐTTCO)-Samsung được cho là đang đối mặt khó khăn kép khi cả thị trường chip nhớ và thị trường điện thoại thông minh đều suy yếu, giữa bối cảnh cuộc thương chiến giữa Mỹ và Trung Quốc gây ra nhiều bất ổn.

Thú đam mê

Nghệ thuật truyền bá di sản tâm linh xứ Phù Tang live

(ĐTTCO) - Sau pháp nạn Phật giáo “Thần - Phật phân ly” (1868-1872) do áp dụng “Vương chính phục cổ” nhằm khôi phục Thần đạo khá cực đoan, Thiên Hoàng Minh Trị tích cực truyền bá văn hóa tâm linh ra thế giới qua con đường xuất khẩu thủ công mỹ thuật đa dạng và tinh xảo. 

Sức khỏe

Ẩm thực

Tinh hoa ẩm thực Le Meridien Saigon

(ĐTTCO) - Đến với nhà hàng Bamboo Chic, thuộc khách sạn 5 sao Le Meridien Saigon, thực khách sẽ được trải nghiệm sự sáng tạo của tinh hoa ẩm thực Việt Nam từ hải sản tươi sống. Đó là các đầu bếp biến tấu món Việt trở nên lạ miệng và hấp dẫn hơn. 

Du lịch

Thúc đẩy tiềm năng du lịch nông nghiệp

(ĐTTCO)-Nông nghiệp TPHCM đa dạng với nhiều trang trại trồng trọt kết hợp với chăn nuôi, khu công nghệ cao, sản phẩm đặc trưng. Với lượng khách trong và ngoài nước đến TPHCM rất nhiều, đó là lợi thế để phát triển du lịch nông nghiệp. Tuy các sở ngành, công ty lữ hành có phối hợp với nông dân, nhưng du lịch nông nghiệp chưa “cất cánh”, vì sao?

Mua sắm

Làm đẹp cùng nàng

(ĐTTCO) - Mỗi ngày bạn lại thấy những thương hiệu làm đẹp tung ra sản phẩm son môi hoặc phấn mắt mới. Những sản phẩm mới ra mắt này không chỉ phong phú về màu sắc, thời gian sử dụng lâu bền mà còn có thiết kế vô cùng tinh tế. Chúng tôi chọn lọc một số sản phẩm nổi bật vừa được tung ra tháng 4 và 5 vừa qua.

BÁO XUÂN KỶ HỢI 2019