Cười ra nước mắt với biếm họa chống tham nhũng

(ĐTTCO) - Sau gần 4 tháng phát động, triển lãm tranh biếm họa phản biện xã hội với chủ đề Phòng, chống tham nhũng do Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm, Bộ VH-TT-DL, vừa khai mạc tại Hà Nội.

Hơn 500 tác phẩm dự thi, 150 tác phẩm xuất sắc được chọn tham gia trưng bày, triển lãm đã đưa tới cho người xem một góc nhìn phản biện về tham nhũng qua lăng kính hài hước mà sâu sắc, chua cay của các họa sĩ.

Không ngại đụng chạm 

Họa sĩ Vi Kiến Thành, Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm, Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật của cuộc thi, chia sẻ: “Tổ chức triển lãm về một chủ đề gai góc, đụng chạm như thế này ban đầu cũng hơi... lấn cấn. Vì từ trước đến nay, các cuộc triển lãm tranh biếm họa toàn quốc thường gặp rất nhiều khó khăn. Song với hơn 500 tác phẩm gửi về tham dự ngay trong lần đầu tiên phát động, cho thấy các họa sĩ đã dần bỏ qua được những rào cản vô hình trong sáng tác”.

Tác phẩm Vỏ bọc của tác giả Trần Hải Nam - giải Ba

Tác phẩm Vỏ bọc của tác giả Trần Hải Nam - giải Ba

Họa sĩ Lý Trực Dũng, một cây cọ xuất sắc trong làng tranh biếm họa, cũng bộc bạch: “Tranh biếm họa về tham nhũng chỉ xuất hiện hơn chục năm nay, khi mà tham nhũng trở thành một câu chuyện nóng trong đời sống xã hội. Trước đây, các họa sĩ có vẽ biếm họa là vẽ về các lĩnh vực khác, kiểu như chuyện cửa quyền, hống hách... Chúng ta đều biết chống tham nhũng là việc khó khăn như thế nào, cho lên triển lãm tranh biếm họa về chủ đề này cũng không dễ. Song từ cuộc triển lãm này cũng cho thấy, khi có chủ trương và nhiều người ủng hộ thì chắc chắn là sẽ có nhiều tranh chống tham nhũng hay…”.

Trên cả nước, số họa sĩ vẽ biếm họa thường xuyên, có tên tuổi, được chú ý chỉ khoảng hơn chục người (trong đó có những người đã mất). Song lần này, tranh biếm họa - “người lính” xung kích trong ngành mỹ thuật - đã có một cuộc ra mắt ấn tượng. Các tác phẩm gửi đến tham dự triển lãm đều đã phát huy rất tốt thế mạnh của ngôn ngữ đồ họa, đề cập đến nhiều vấn đề thời sự mà không ngại đụng chạm. Trong dòng chảy thời sự đó, nhiều tác phẩm mang tính báo chí cao, thẳng thắn đề cập các vấn đề nóng bỏng để đưa vào tranh như: quan to bổ nhiệm người nhà, làm giàu bằng chổi đót, đánh bạc online... 

Lối mở cho tranh biếm họa

Một điều dễ nhận thấy, dù tranh biếm họa là hình thức nghệ thuật mang tính báo chí cao, nhưng một thời gian dài, báo chí trong nước ít dành “đất” cho mảng tranh này. Vì thế, việc Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm phát động triển lãm tranh biếm họa về chủ đề phòng chống tham nhũng hay Giải Biếm họa Cúp Rồng Tre trở lại sau 4 năm vắng bóng, được ví như những nỗ lực khơi thông, mở lối… cho dòng tranh giàu sức chiến đấu này.

Theo họa sĩ Lý Trực Dũng, trước đây từng có những tranh biếm họa đăng báo, ông được nhận khoản thù lao lớn bằng 4 lần lương của mình. Song giờ thì nhuận bút chỉ còn vài trăm ngàn, cao lên hay thấp xuống chút tùy từng báo. Mất đi phương tiện đăng tải tác phẩm, tranh biếm họa không đến được với công chúng và người sáng tác cũng không còn được nuôi dưỡng tốt về cả tinh thần lẫn vật chất, đã khiến số lượng cây cọ biếm họa ngày càng ít đi. 

Họa sĩ Lý Trực Dũng bày tỏ hy vọng các cuộc trưng bày tranh biếm họa được diễn ra thường xuyên hàng năm hơn, để biếm họa thực sự trở thành một vũ khí sắc bén, một tiếng nói phản biện sâu sắc. Báo chí nên dành nhiều đất cho tranh biếm họa, nhất là những bức có tính chiến đấu cao. Các nhà quản lý cũng cần có cái nhìn cởi mở hơn về biếm họa. Ngoài ra về phần mình, các họa sĩ biếm họa hãy sáng tạo tác phẩm bằng trách nhiệm xã hội, trách nhiệm công dân. Hãy xem tác phẩm của mình là một sự đóng góp cần thiết trong việc loại trừ cái xấu, thay đổi tích cực đời sống xã hội, làm sạch xã hội. Khi có sự cộng hưởng mạnh mẽ của công chúng, các cơ quan truyền thông, các nhà lãnh đạo... sẽ tạo ra môi trường thuận lợi cho tranh biếm họa phát triển. Khi đó, số lượng tác phẩm sẽ nhiều lên, số lượng họa sĩ tham gia vẽ thể loại này cũng nhiều lên.

Đồng quan điểm, họa sĩ Lương Xuân Đoàn, Phó Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam nhìn nhận, thế giới vẽ biếm có từ hàng thế kỷ, nhiều họa sĩ biếm xuất sắc với những tác phẩm đỉnh cao. Tranh biếm ở ta mới xuất hiện vài chục năm lại đây, thời kháng chiến mới chỉ có tranh đả kích. “Đây có thể xem là bước khởi đầu cho lộ trình mới…”, ông phân tích.

Lần đầu tiên phát động triển lãm tác phẩm biếm họa quy mô toàn quốc, tuy rằng chưa tìm được tác phẩm xuất sắc nhất để trao giải, nhưng ban tổ chức kỳ vọng đây sẽ là dấu mốc tạo ra lối mở mới đối với nghệ thuật biếm họa nước nhà.

MAI AN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thăng Long Foundation: nét đẹp trách nhiệm cộng đồng

Thăng Long Foundation: nét đẹp trách nhiệm cộng đồng

(ĐTTCO) - Câu lạc bộ cứu trợ trẻ em gặp nạn Thăng Long Foundation (TLF) được nhiều người biết đến qua các hoạt động giúp đỡ trẻ em, xoa dịu bớt những nỗi đau, những di chứng có thể để lại sau này cho trẻ, giúp trẻ có thêm cơ hội để vượt qua được những khó khăn đầu đời. 

Góc nhìn

Cách nào ngăn chặn tín dụng đen?

(ĐTTCO) - Lực lượng công an nhiều tỉnh, thành đang ra sức trấn áp tín dụng đen, sau khi xảy ra nhiều vụ đòi nợ kiểu truy sát gây bất an cho cộng đồng. Nạn nhân của tín dụng đen đa phần là người gieo neo, ít quan hệ xã hội, không am hiểu pháp luật và ngại hợp tác cơ quan chức năng.

Phóng sự - sáng tác

Không trao quyền khó bảo tồn di sản

(ĐTTCO) - Mặc dù có chủ trương “bảo tồn vì phát triển và phát triển để bảo tồn”, nhưng áp lực của việc phát triển du lịch vẫn trút lên vai các di sản ở Việt Nam, trong đó có cả các di sản thế giới với nhiều quy định nghiêm ngặt. Ngành du lịch luôn cam kết mục tiêu bảo vệ di sản, nhưng chính cơ quan quản lý lại chưa được trao quyền đầy đủ, khiến cho di sản luôn đặt trong những mối nguy bị xâm hại từ nhiều phía.    

Bạn đọc

Khốn khổ chờ hướng dẫn tách thửa

(ĐTTCO)-TPHCM hiện có nhiều khu đất quy hoạch được thực hiện hàng chục năm nay đã lỗi thời. Và thực tế tại những khu vực này đã được xây dựng nhà ở nhưng không được coi là khu dân cư hiện hữu. 

BÁO XUÂN KỶ HỢI 2019