Chữa bệnh bằng liệu pháp tâm lý

(ĐTTCO) - Ở nước ta, chuyên ngành chữa bệnh bằng tâm lý vẫn non trẻ, thậm chí thuật ngữ liệu pháp tâm lý còn khá mơ hồ đối với nhiều người. Thế nhưng đây lại là phương pháp điều trị có lịch sử lâu đời nhất và không thể thiếu trong thực hành y khoa trên thế giới.

Nguyên nhân và hiệu quả
Thuật ngữ liệu pháp tâm lý được dịch từ Psychotherapy (psycho - tâm lý; therapy - điều trị). Thuật ngữ này được sử dụng lần đầu tiên vào năm 1872 trong cuốn sách “Ảnh hưởng của tâm lý lên cơ thể” của D.Tuke. Trải qua quá trình lịch sử có khá nhiều định nghĩa về liệu pháp tâm lý dựa trên quan điểm của các tác giả và các trường phái khác nhau. Tuy nhiên, chúng ta có thể tạm hiểu liệu pháp tâm lý là liệu pháp các bác sĩ, nhà trị liệu sử dụng tác động tâm lý một cách tích cực, có hệ thống vào mục đích phòng và chữa bệnh.
Chữa bệnh bằng liệu pháp tâm lý ảnh 1 Sản phẩm thảo dược thân thiện với tự nhiên góp phần giảm ức chế tâm lý. Ảnh: M.Duyên 
Hiện nay để cải thiện các rối loạn tâm lý ở bệnh nhân có rất nhiều liệu pháp được sử dụng, như liệu pháp ám thị, liệu pháp thôi miên, liệu pháp nhận thức hành vi, thư giãn, liệu pháp gia đình, liệu pháp tâm lý nhóm, liệu pháp tâm lý nâng đỡ, liệu pháp trò chơi, liệu pháp vẽ tranh…
Cơ thể và tâm thần là một thể thống nhất không tách rời và thường xuyên ảnh hưởng qua lại lẫn nhau. Những tác động tâm lý (stress, lo âu, sợ hãi, buồn đau...) gây ra những biến loạn về mặt cơ thể, và ngược lại những thay đổi về cơ thể sẽ gây ra những rối loạn tâm lý nhất định. Do vậy, liệu pháp tâm lý ra đời nhằm mục đích sử dụng những tác động tích cực và hạn chế những tác động tiêu cực từ môi trường bên ngoài lên trạng thái tâm lý của người bệnh. 
Chữa bệnh bằng liệu pháp tâm lý ảnh 2 Thư giãn giúp giải tỏa ức chế.  
Liệu pháp tâm lý có một số lợi thế so với thuốc, nó không có tác dụng phụ hay nguy cơ liên quan đến việc sử dụng thuốc. Ngày càng có nhiều bằng chứng chứng tỏ hiệu quả của liệu pháp tâm lý đối với nhiều loại rối loạn tâm lý khác nhau. Những nghiên cứu siêu phân tích (Meta-analysis) cho thấy liệu pháp tâm lý có hiệu quả cao nhất đối với trầm cảm. Có đến 70% số trường hợp đạt kết quả tốt.
Chữa bệnh bằng liệu pháp tâm lý ảnh 3 Người tiêu dùng ngày càng sử dụng nhiều loại quả sạch, hồi phục cơ thể.  
Có không ít người đi thăm khám nhiều nơi, uống nhiều loại thuốc vẫn không hết bệnh, tuy nhiên họ lại tiến triển và hồi phục tốt nhờ liệu pháp tâm lý. Có trường hợp bệnh nhân (bà N.) xin nhập viện do thời gian gần đây hay tức ngực, ngất xỉu, tim đập nhanh, khó thở, vã mồ hôi, kèm theo đó là hàng loạt bệnh sử đái tháo đường, thiếu máu, mổ dạ dày…
Sau thăm khám không tìm ra bệnh, đồng thời căn cứ vào biểu hiện của bệnh nhân, bác sĩ khoa nội nghi ngờ bệnh nhân có vấn đề tâm lý và nhờ bác sĩ tại khoa tâm lý lâm sàng can thiệp. Được chuyên gia tâm lý gợi mở, bà N. bộc lộ nhiều âu lo như con trai 42 tuổi chưa lấy vợ, cháu ngoại quậy phá, chồng suốt ngày đau ốm…
Nhận định sự lo lắng quá mức chi phối bệnh tình của bệnh nhân, bác sĩ đã lên lịch tư vấn cho bà N. 2 lần/tuần, mỗi lần vài chục phút. Kèm theo đó cho bệnh nhân tập hít thở 4 nhịp nhằm giải tỏa lo âu. Đồng thời phối hợp với chuyên khoa tâm thần kinh, mời các thành viên trong gia đình bệnh nhân đến để giải thích về bệnh tình bà N. Kết quả, sau vài tuần bà cụ khỏe mạnh và không còn những triệu chứng khi nhập viện nữa.
Kết quả thực nghiệm
Liệu pháp tâm lý cũng tỏ ra có hiệu quả cao trong trị liệu ung thư. Người bệnh ung thư và người nhà thường dễ rơi vào tâm lý bi quan, chán nản, thậm chí trầm cảm, lo âu khi biết mình và người nhà mình bị ung thư. Nhờ liệu pháp tâm lý người bệnh sẽ đối mặt với bệnh và các liệu pháp trị liệu dễ dàng hơn, đạt hiệu quả cao hơn so với việc không áp dụng liệu pháp tâm lý.
Một nghiên cứu khoa học về liệu pháp chống tái nghiện ma túy bằng phương pháp tâm lý lần đầu được công bố chính thức bởi Viện Nghiên cứu Tâm lý người nghiện ma túy. Nhóm nhà khoa học đã tiến hành nghiên cứu trong 8 năm, với hàng trăm người nghiện. Cụ thể, sau khi thực hiện việc cắt cơn, phục hồi thể chất và tâm lý theo phác đồ điều trị của Bộ Y tế, người nghiện sẽ bước vào liệu trình cai nghiện bằng biện pháp tâm lý. Đây được xem là giai đoạn quan trọng nhất, chống tái nghiện và là hy vọng mới trong điều trị lâu dài cho người sử dụng ma túy tại nước ta.
Bằng thực nghiệm người ta đã chứng minh được rằng con đường ám thị trong trạng thái thôi miên (dùng lời nói) có thể gây ra những thay đổi về thể dịch, lượng đường trong máu, thay đổi sắc tố da, hay có thể gây tê trong phẫu thuật… Tuy có khả năng hỗ trợ điều trị được nhiều bệnh, nhất là các bệnh tâm thần, liệu pháp tâm lý vẫn có mặt hạn chế nhất định của nó, như nếu áp dụng riêng lẻ trong nhiều bệnh lý không thu được kết quả như mong muốn, đa số bệnh đều cần liệu pháp tâm lý như một liệu pháp hỗ trợ.
Liệu pháp tâm lý rõ ràng đã đóng góp tích cực vào công tác chữa trị các bệnh tâm thần và các rối loạn tâm lý ngày càng có xu hướng gia tăng trong thời đại công nghiệp hóa, đô thị hóa con người phải đối diện với nhiều xung đột và stress tâm lý. Tuy nhiên, ở Việt Nam, chúng ta chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc áp dụng các liệu pháp tâm lý hiện đại, chưa có mạng lưới điều trị tâm lý hoàn chỉnh cả về cơ sở vật chất lẫn đội ngũ các nhà trị liệu, cũng như chưa có chương trình đào tạo các nhà trị liệu tâm lý.
Hy vọng trong tương lai các nhà khoa học sẽ nghiên cứu và đưa vào áp dụng những liệu pháp tâm lý hiện đại, phù hợp điều kiện tâm sinh lý của người Việt.

ThS. Nguyễn Như Phương

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thăng Long Foundation: nét đẹp trách nhiệm cộng đồng

Thăng Long Foundation: nét đẹp trách nhiệm cộng đồng

(ĐTTCO) - Câu lạc bộ cứu trợ trẻ em gặp nạn Thăng Long Foundation (TLF) được nhiều người biết đến qua các hoạt động giúp đỡ trẻ em, xoa dịu bớt những nỗi đau, những di chứng có thể để lại sau này cho trẻ, giúp trẻ có thêm cơ hội để vượt qua được những khó khăn đầu đời. 

Góc nhìn

Cách nào ngăn chặn tín dụng đen?

(ĐTTCO) - Lực lượng công an nhiều tỉnh, thành đang ra sức trấn áp tín dụng đen, sau khi xảy ra nhiều vụ đòi nợ kiểu truy sát gây bất an cho cộng đồng. Nạn nhân của tín dụng đen đa phần là người gieo neo, ít quan hệ xã hội, không am hiểu pháp luật và ngại hợp tác cơ quan chức năng.

Phóng sự - sáng tác

Nét đẹp lễ hội đầu Xuân Huế

(ĐTTCO) - Không náo nhiệt như các tỉnh, thành phía Bắc, mùa lễ hội dân gian truyền thống đầu Xuân Kỷ Hợi ở cố đô Huế vẫn duy trì, thu hút đông đảo du khách thập phương.

Bạn đọc

Khốn khổ chờ hướng dẫn tách thửa

(ĐTTCO)-TPHCM hiện có nhiều khu đất quy hoạch được thực hiện hàng chục năm nay đã lỗi thời. Và thực tế tại những khu vực này đã được xây dựng nhà ở nhưng không được coi là khu dân cư hiện hữu. 

BÁO XUÂN KỶ HỢI 2019