Bèo bọt bản quyền sách

Một câu chuyện thật mà cứ như đùa: Cuốn sách “Mật ngữ rừng xanh” ghi rõ in 1.000 bản, nhưng tác giả đã mua 945 bản, vậy mà vẫn thấy bày bán số lượng lớn ở khắp các nhà sách. Vậy cuốn sách này được in bao nhiêu bản? Chắc chắn không phải 1.000 bản như trong hợp đồng với tác giả lẫn trong các hóa đơn chứng từ công ty sách báo cáo với cơ quan thuế. Do đó, với số lượng in chỉ ấn định 1.000 bản, lợi nhuận đầu tiên công ty sách có thể gặt hái được là tiền bản quyền. Bởi lẽ, theo quy định, tác giả được hưởng 10% theo giá bìa.

Trường hợp “Mật ngữ rừng xanh” hé lộ không ít điều đáng suy ngẫm về thực trạng xuất bản hiện nay. Khi xuất bản đã được xã hội hóa, nhuận bút 10% xem ra hơi mơ hồ. Các công ty sách tư nhân không phải đơn vị từ thiện, nên yếu tố kinh doanh đặt lên hàng đầu. Muốn giảm bớt chi phí sản xuất, công ty sách buộc phải giải quyết khéo léo bài toán đầu tư. Phí cấp giấy phép xuất bản đã cố định, tiền in cũng cố định, tiền phần trăm phát hành cũng cố định… Chỗ dễ dàng vận dụng sự khôn ngoan nhất, là nhuận bút tác giả. 10% trên hợp đồng khác hẳn 10% trên thực tế. Tác giả chỉ nhận được nhuận bút 10% của 500 bản hoặc 1.000 bản, chứ không phải 10% của số lượng in có thể đem lại lợi nhuận cho công ty sách. Vì vậy, nhuận bút 10% gần như là một khoản tiền vui vẻ để thể hiện sự tri ân của công ty sách với tác giả, chứ không hề có giá trị đền đáp thù lao sáng tạo.

Quy định tác giả được hưởng nhuận bút 10% giá bìa mỗi cuốn sách hoàn toàn hợp lý, nhưng lại rất khó công bằng. Lý do, tác giả không thể nào kiểm soát số lượng in. Thời bao cấp, sách nào cũng rành mạch phát hành hàng vạn bản, nhuận bút 10% quả thật quá ngon lành. Bây giờ, nhuận bút 10% chỉ còn hấp dẫn ở những cuốn sách của NXB Giáo Dục. Thí dụ, bộ sách “Thực hành kỹ năng sống dành cho học sinh tiểu học” đầy tai tiếng vừa qua, nhờ nằm trong dạng sách tham khảo của NXB Giáo Dục, trong vòng 2 năm 2013-2014 đã in đến 1,2 triệu bản. Nhuận bút 10% của 1,2 triệu bản không hề nhỏ.

Trong thị trường sách hiện nay, giới phát hành đã ẵm trọn 45% giá bìa mỗi cuốn sách. Nhà xuất bản hay công ty sách cũng phải nghiêng mình trước quyền lực của giới phát hành. Khi và chỉ khi ý thức con buôn được đè nén, tác giả mới được đối xử tử tế hơn.

TÂM HUYỀN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc nhìn

Khúc biến tấu nhân ái

(ĐTTCO) - Đêm 5-8, live show “Sài Gòn Bolero & Hưng” của ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng đã diễn ra khá tưng bừng tại Nhà hát Hòa Bình - TPHCM. 

Phóng sự - sáng tác

Đại công trình hầm đèo Cả về đích

(ĐTTCO) - Con đèo kể từ chân núi Đá Bia đến Đại Lãnh dài khoảng 12km được dựng đứng như bức tường thành ngăn cách, tiềm ẩn hiểm nguy trên tuyến huyết mạch Quốc lộ 1A từ bao đời nay. 

Bạn đọc

Tái ô nhiễm dự án “lá phổi xanh”

(ĐTTCO) - Từ năm 2007 đến nay, TP Cần Thơ đã triển khai hàng loạt công trình khôi phục kênh, rạch, hồ đã bị bồi lắng, ô nhiễm, điều tiết dòng chảy để ứng phó với biến đổi khí hậu tại các quận trung tâm như: Ninh Kiều, Bình Thủy, Cái Răng, Ô Môn...