Bèo bọt bản quyền sách

Một câu chuyện thật mà cứ như đùa: Cuốn sách “Mật ngữ rừng xanh” ghi rõ in 1.000 bản, nhưng tác giả đã mua 945 bản, vậy mà vẫn thấy bày bán số lượng lớn ở khắp các nhà sách. Vậy cuốn sách này được in bao nhiêu bản? Chắc chắn không phải 1.000 bản như trong hợp đồng với tác giả lẫn trong các hóa đơn chứng từ công ty sách báo cáo với cơ quan thuế. Do đó, với số lượng in chỉ ấn định 1.000 bản, lợi nhuận đầu tiên công ty sách có thể gặt hái được là tiền bản quyền. Bởi lẽ, theo quy định, tác giả được hưởng 10% theo giá bìa.

Trường hợp “Mật ngữ rừng xanh” hé lộ không ít điều đáng suy ngẫm về thực trạng xuất bản hiện nay. Khi xuất bản đã được xã hội hóa, nhuận bút 10% xem ra hơi mơ hồ. Các công ty sách tư nhân không phải đơn vị từ thiện, nên yếu tố kinh doanh đặt lên hàng đầu. Muốn giảm bớt chi phí sản xuất, công ty sách buộc phải giải quyết khéo léo bài toán đầu tư. Phí cấp giấy phép xuất bản đã cố định, tiền in cũng cố định, tiền phần trăm phát hành cũng cố định… Chỗ dễ dàng vận dụng sự khôn ngoan nhất, là nhuận bút tác giả. 10% trên hợp đồng khác hẳn 10% trên thực tế. Tác giả chỉ nhận được nhuận bút 10% của 500 bản hoặc 1.000 bản, chứ không phải 10% của số lượng in có thể đem lại lợi nhuận cho công ty sách. Vì vậy, nhuận bút 10% gần như là một khoản tiền vui vẻ để thể hiện sự tri ân của công ty sách với tác giả, chứ không hề có giá trị đền đáp thù lao sáng tạo.

Quy định tác giả được hưởng nhuận bút 10% giá bìa mỗi cuốn sách hoàn toàn hợp lý, nhưng lại rất khó công bằng. Lý do, tác giả không thể nào kiểm soát số lượng in. Thời bao cấp, sách nào cũng rành mạch phát hành hàng vạn bản, nhuận bút 10% quả thật quá ngon lành. Bây giờ, nhuận bút 10% chỉ còn hấp dẫn ở những cuốn sách của NXB Giáo Dục. Thí dụ, bộ sách “Thực hành kỹ năng sống dành cho học sinh tiểu học” đầy tai tiếng vừa qua, nhờ nằm trong dạng sách tham khảo của NXB Giáo Dục, trong vòng 2 năm 2013-2014 đã in đến 1,2 triệu bản. Nhuận bút 10% của 1,2 triệu bản không hề nhỏ.

Trong thị trường sách hiện nay, giới phát hành đã ẵm trọn 45% giá bìa mỗi cuốn sách. Nhà xuất bản hay công ty sách cũng phải nghiêng mình trước quyền lực của giới phát hành. Khi và chỉ khi ý thức con buôn được đè nén, tác giả mới được đối xử tử tế hơn.

TÂM HUYỀN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Mê cung rượu độc

Mê cung rượu độc

(ĐTTCO) - Theo Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, mỗi năm có 400-600 ca ngộ độc rượu cấp tính, hầu hết trong số bệnh nhân đều ở độ tuổi sung sức nhất (20-45 tuổi). 

Góc nhìn

Trào lưu xuất bản tự truyện

(ĐTTCO) - Sau những nghệ sĩ lừng lẫy như Thành Lộc, Ái Vân, Kim Cương, Trần Tiến… ra sách về đời mình, các gương mặt trẻ như Lâm Khánh Chi, Sơn Tùng, Hoàng Thùy Linh cũng hào hứng xuất bản tự truyện.

Phóng sự - sáng tác

Bạn đọc

Công nghiệp ô tô cần chính sách đột phá

(ĐTTCO) - Có 2 lý do được nhắc đến nhiều khi nói về thất bại trong chiến lược nội địa hóa công nghiệp ô tô suốt 20 năm qua, đó  là dung lượng thị trường chưa đủ lớn và những bất cập trong chính sách phát triển công nghiệp ô tô.