Thu không đủ chi và trả nợ

(ĐTTCO) - Hôm nay 21-3, kỳ họp thứ 11 Quốc hội khóa 13 khai mạc. Tại kỳ họp cuối cùng này, Quốc hội khóa 13 sẽ xem xét, đánh giá bổ sung kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội (KT-XH) và ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2015; xem xét, đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm 2011-2015 và quyết định kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm 2016-2020; kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020.

Theo quy định, Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH 2015 và triển khai kế hoạch 2016, đã được Chính phủ chuẩn bị xong và gửi đến các đại biểu Quốc hội. Tại kỳ họp Quốc hội thứ 10 (tháng 10-2015), với những con số được tính đến hết tháng 9, Chính phủ nhận định 2015 đạt được những kết quả đáng khích lệ về KT-XH. Trong tổng số 14 chỉ tiêu Quốc hội giao, có 12/14 chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch; 2 chỉ tiêu không về đích là tỷ lệ che phủ rừng và tốc độ tăng tổng kim ngạch xuất khẩu.

Một trong những kết quả nổi bật là tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) đạt mức cao nhất trong 8 năm qua. Nền kinh tế Việt Nam phục hồi rõ nét và đạt tốc độ tăng trưởng cao so với kế hoạch đề ra và cao hơn so với dự báo trước đây. Báo cáo cũng nêu bật những động lực tăng trưởng chủ yếu của năm 2015, như sự phục hồi và tăng trưởng cao của sản xuất công nghiệp, nhất là công nghiệp chế biến, chế tạo; sự tăng nhanh của sản xuất và xuất khẩu của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Bên cạnh đó là tiêu dùng trong nước, sức mua và tổng cầu được cải thiện nhờ lòng tin vào ổn định kinh tế vĩ mô, phục hồi tăng trưởng kinh tế và lạm phát thấp…

Chính phủ khái quát, với những kết quả đạt được trong năm vừa qua, có thể khẳng định 2015 là một năm thành công trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành KT-XH của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và sự điều hành, phối hợp trong công tác tốt hơn của các ngành các cấp, sự nỗ lực lớn của cộng đồng doanh nghiệp và toàn dân. Tuy nhiên, năm 2015 vẫn còn một số mặt tồn tại, hạn chế, trong đó có hạn chế “thâm niên” là kinh tế vĩ mô chưa thật vững chắc; cân đối ngân sách nhà nước (NSNN) còn khó khăn, cơ cấu chưa hợp lý, bội chi còn cao và nợ công tăng nhanh, áp lực trả nợ lớn.

Tại báo cáo vừa hoàn thành ngày 15-3-2016, Chính phủ đánh giá cân đối ngân sách trung ương khó khăn do giá dầu thô xuống thấp. Cơ cấu chi NSNN chưa hợp lý. Cụ thể, chi đầu tư phát triển giảm mạnh từ 30,6% tổng chi ngân sách trong giai đoạn 2001-2005 xuống còn 28,2% trong giai đoạn 2006-2010 và còn khoảng 23,6% trong giai đoạn 2011-2015. Đáng chú ý là bản báo cáo này nói rõ “tổng thu NSNN không đủ bảo đảm nguồn chi thường xuyên và trả nợ. Toàn bộ chi đầu tư đều phải dựa vào nguồn vay nợ của Chính phủ. Nợ công tăng, áp lực trả nợ lớn”.

Thực tế, nợ công Việt Nam tăng quá nhanh trong 5 năm qua, trung bình khoảng 20%/năm, đạt mức 2,8 triệu tỷ đồng năm 2015, tương đương 115 tỷ USD. Dự báo nợ công giai đoạn 2016-2020 cũng sẽ tăng hơn 20%/năm. Theo Bộ Tài chính, nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ so với thu ngân sách (bao gồm cả trả nợ gốc và lãi) sẽ vượt ngưỡng cho phép 25% trong năm 2019 (25,9%). Nếu tính cả vay đảo nợ, nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ so với thu NSNN vượt ngưỡng cho phép trong các năm tới, cao nhất vào năm 2019 (29,4%). Trong khi đó, liên quan đến con số nợ công Việt Nam cao nhất năm 2016 dự báo chiếm 64,5% GDP. Và nếu tính hết thảy các khoản nợ như nợ đọng xây dựng cơ bản, nợ của doanh nghiệp nhà nước không được bảo lãnh nhưng tiềm ẩn phát sinh nghĩa vụ bảo lãnh... chắc chắn trên 100% GDP.

Nợ công tăng nhanh có nhiều nguyên nhân, trong đó có cân đối thu chi không đảm bảo. Chúng ta có thể thấy nguồn thu bấp bênh, không bền vững trong cân đối ngân sách. Thu dầu thô từ chỗ chiếm tới 30% giảm còn 20% ngân sách, nay chỉ 6%. Theo Bộ Tài chính, số thu ngân sách từ dầu thô trong 2 tháng đầu năm nay đạt 5.770 tỷ đồng, chỉ bằng 43,1% so với cùng kỳ 2015. Thu từ thuế xuất nhập khẩu thì theo cam kết tự do thương mại không còn dồi dào như trước. Việt Nam chủ yếu dựa vào nguồn thu nội địa, trong khi nền kinh tế vẫn yếu, thu càng nhiều càng khiến doanh nghiệp lao đao. Trong khi đó, nhu cầu vốn của ta quá lớn, nhưng lại không xuất phát từ nhu cầu thật sự đáng cần. Nhà nước ôm đồm quá nhiều thứ nên phải cần nguồn tiền để tài trợ. Điểm chung của nhiều dự án là sử dụng vốn ngân sách nên có tình trạng dự án nào cũng muốn đưa vào danh mục đầu tư công, để xin ngân sách.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Chủ điểm sự kiện

Triệt tiêu ma trận sở hữu chéo

(ĐTTCO) - Trong lộ trình tái cơ cấu các TCTD và xử lý nợ xấu giai đoạn 2016-2020, sở hữu chéo (SHC)  là vấn đề nổi cộm, cần được xử lý triệt để loại trừ rủi ro cho hệ thống NH.