Thiểu phát hay bình thường?

 Thiểu phát hay bình thường? ảnh 1
Đến thời điểm này, gần như chắc chắn lạm phát năm 2014 sẽ ở mức dưới 3%. Tính đến hết tháng 11, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) theo công bố của Tổng cục Thống kê chỉ tăng 2,08% so với cuối năm 2013 (và tăng 2,6% so với cùng kỳ năm 2013).

Với đợt giảm mạnh giá xăng dầu vừa qua, dự báo CPI tháng 12 năm nay khó có biến động mạnh theo chiều hướng tăng. Trong tháng 11, CPI giảm 0,27% - một diễn biến bất thường so với cùng kỳ nhiều năm trước - cũng được cho có nguyên nhân từ việc giá xăng dầu giảm liên tục trong thời gian qua.

Nếu lạm phát năm 2014 ở mức dưới 3%, đây sẽ là mức thấp nhất trong 10 năm qua. Một số ý kiến cho rằng không phải lo ngại với mức lạm phát này, thậm chí có chuyên gia còn khẳng định “về tổng thể cơ bản mừng nhiều hơn”. Lý do khiến lạm phát giảm do giá cả nhiều mặt hàng trên thị trường thế giới giảm tác động đến Việt Nam.

Và quan trọng hơn dù lạm phát thấp nhưng tốc độ tăng GDP vẫn ở mức khá cao (dự kiến cả năm vẫn đạt trên 5,8%), tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng, nếu trừ yếu tố giá vẫn tăng trên 6,5% (tính đến hết tháng 11).

Tuy nhiên, nếu nhìn lại cả quãng đường điều hành kinh tế vĩ mô năm 2014, có thể thấy rằng tình trạng “tổng cầu sụt giảm, hàng tồn kho cao, sức mua kiệt quệ...” luôn là nỗi ám ảnh. Biểu hiện rõ nhất của tình trạng này là chỉ số CPI luôn ì ạch ở mức thấp, có tới 2 tháng tăng trưởng âm (tháng 3 và tháng 11). Vì thế, coi lạm phát ở mức dưới 3% là “tin mừng” e rằng khó thuyết phục.

Trên thực tế, theo dõi diễn biến CPI năm 2014, nhiều chuyên gia kinh tế lo lắng kinh tế Việt Nam có nguy cơ rơi vào tình trạng thiểu phát, đã kiến nghị cần có gói kích thích kinh tế để hạn chế tác động tiêu cực của tình trạng này đến tăng trưởng kinh tế.

Cho đến nay, không có tiêu chí chính xác tỷ lệ lạm phát bao nhiêu phần trăm 1 năm trở xuống được coi là thiểu phát. Một số tài liệu kinh tế học cho rằng tỷ lệ lạm phát ở mức 3-4%/năm trở xuống được gọi là thiểu phát. Tuy nhiên, ở một số quốc gia phát triển, tỷ lệ lạm phát 3-4%/năm lại được cho hoàn toàn trung bình, chưa phải thấp đến mức được coi là thiểu phát. Còn với Việt Nam, lạm phát dưới 3% trong năm 2014 có được xem là thiểu phát? Đây là vấn đề cần được các nhà điều hành chính sách, chuyên gia kinh tế xem xét.

Nhưng dù thế nào, việc lạm phát ở mức dưới 3% so với mức mục tiêu 7% vẫn là nỗi băn khoăn lớn. Bởi điều đó là biểu hiện rõ nhất của việc tổng cầu chưa được cải thiện. Và như vậy, dù tăng trưởng đạt kế hoạch, nền kinh tế vẫn chưa đi vào quỹ đạo bền vững.

Với kết quả lạm phát của cả năm 2013 và năm 2014 ở mức thấp (năm 2013 là 6,04%), một số người cho rằng lạm phát đã không còn là “con ngựa bất kham”. Nhưng nếu nhìn lại quãng thời gian từ năm 2007 đến nay, dường như chúng ta mới đang cố gắng để kiềm chế chứ chưa thể kiểm soát được “con ngựa” này.

Thực tế, chỉ tiêu lạm phát trong giai đoạn này thường xuyên bị vỡ kế hoạch, dù có ở mức cao hay thấp. Năm 2008 lạm phát lên tới 19,89% khiến Quốc hội chỉ dám đặt mục tiêu lạm phát cho năm 2009 tăng dưới 15%. Thế nhưng, kết thúc năm 2009 lạm phát lại được nén xuống tận mức 6,52%, chỉ bằng 1/3 của năm trước. Sang năm 2010, tác động của gói kích thích kinh tế lại đẩy lạm phát lên mức 11,75% (so với chỉ tiêu của Quốc hội dưới 7%).

Năm 2011, lạm phát tiếp tục dâng lên mức 18,13% (chỉ tiêu của Quốc hội dưới 7%). Năm 2012, Quốc hội đặt mục tiêu lạm phát dưới 10%, thực tế đạt 6,81%; năm 2013 đặt mục tiêu khoảng 8%, thực tế đạt 6,04%. Đặc biệt năm 2014, chỉ tiêu Quốc hội đặt ra là lạm phát khoảng 7%, nhưng thực tế được dự báo tụt hẳn xuống dưới 3%.

Trong báo cáo về kết quả giám sát việc thực hiện tái cơ cấu nền kinh tế vừa được trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận định trong 3 năm qua lạm phát đã được kiềm chế. Tuy nhiên, những tồn tại, yếu kém của nền kinh tế chưa được giải quyết triệt để, mô hình tăng trưởng mới chưa định hình rõ nét.

Theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, vấn đề đặt ra là kiểm soát lạm phát đạt ở mức thấp góp phần thực hiện mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, nhưng nếu quá thấp sẽ ảnh hưởng lớn đến việc duy trì, phát triển của doanh nghiệp, việc làm và tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, thay vì sớm vui mừng vì thành tích kiềm chế lạm phát, điều quan trọng phải nhìn thẳng vào sự thật để tìm cách thực sự kiểm soát được lạm phát trong thời gian tới.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hướng tới chân giá trị APEC

Hướng tới chân giá trị APEC

(ĐTTCO) - Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) đã chính thức kết thúc ngày 11-11. Một tuần sôi động với ngồn ngộn các cuộc họp của quan chức cấp cao, các nhà lãnh đạo.


Chủ điểm sự kiện

Tạo thế và lực cho đầu tàu kinh tế

(ĐTTCO) - Phát biểu tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa 14 về cơ chế chính sách cho TPHCM, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nói: “Chúng ta đều biết TPHCM thu ngân sách lớn nhất nước, tỷ lệ điều tiết về Trung ương cũng lớn nhất, nhưng tỷ lệ được để lại cho địa phương bây giờ rất ít nên không thể phát triển nhanh. Đầu tàu mà đi chậm thì sao cả nước đi nhanh được”.