Rút ngắn khoảng cách tụt hậu?

 Rút ngắn khoảng cách tụt hậu? ảnh 1
Tại Hội thảo Kinh tế Việt Nam 2016-2020 do Ban Kinh tế Trung ương tổ chức cuối tuần qua, các chuyên gia đã đồng tình nhận định về thực trạng bất cập nền kinh tế, nêu lên mối quan ngại trong bối cảnh hội nhập sâu hiện nay. Về cơ cấu kinh tế, nhiều chuyên gia nhận định dù có dịch chuyển, nhưng cũng phải sòng phẳng thừa nhận rằng Việt Nam đang ở đẳng cấp rất thấp.

Việt Nam vẫn là nền kinh tế khuyến khích nhập khẩu để gia công lắp ráp, vẫn mang đậm tính chất kinh tế tiểu nông, nhỏ bé, khép kín, thiếu liên kết, chưa có tầm nhìn toàn cầu. GDP chỉ khoảng 200 tỷ USD nhưng lại có nhiều cảng biển và vô số khu công nghiệp. Công nghiệp nội địa vẫn nặng về khai thác tài nguyên và gia công, lắp ráp; không khuyến khích sản xuất nội địa, chưa hình thành công nghiệp hỗ trợ.

Nông nghiệp dịch chuyển theo kiểu đèn cù: chặt cây, thay con liên tục, nhưng quanh đi quẩn lại vẫn cây đây, con đấy, với định hướng xuyên suốt sản lượng cao, chất lượng thấp, tiêu tốn nhiều nguồn lực và giá trị gia tăng thấp… Điều đáng lo ngại, thời gian qua trong phần đánh giá về thực trạng nền kinh tế, ta thường chỉ tự so sánh với mình và say mê với những gì đạt được.

Trong khi đó, các nước đang phát triển rất nhanh, vì thế nước ta ngày càng tụt hậu với độ giãn cách lớn. Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, dù nền kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng khá, nhưng quy mô nền kinh tế còn nhỏ so với các nước trong khu vực. GDP năm 2014 đạt 186,2 tỷ USD (gấp 29 lần năm 1990), nhưng so với một số nước trong khu vực con số này rất khiêm tốn.

Theo tính toán, GDP của Indonesia gấp 4,8 lần GDP của Việt Nam, Thái Lan gấp 2 lần, Malaysia gấp 1,8 lần, Singapore gấp 1,7 lần và Philippines gấp 1,5 lần. Từ năm 2008, Việt Nam đã chính thức trở thành quốc gia có thu nhập trung bình với GDP bình quân đầu người đạt 1.145USD, đến năm 2014 tăng lên 2.052USD.

Tuy nhiên, với mức bình quân này, Việt Nam tiếp tục thuộc nhóm nước có thu nhập trung bình thấp và chỉ ngang bằng mức GDP bình quân đầu người của Malaysia năm 1988, Thái Lan năm 1993, Indonesia năm 2008, Philippines năm 2010 và Hàn Quốc năm 1982. Trong khi đó, xét trên giác độ GDP bình quân đầu người, Việt Nam đang đi sau Hàn Quốc khoảng 30-35 năm, sau Malaysia khoảng 25 năm; sau Thái Lan khoảng 20 năm, sau Indonesia và Philippines khoảng 5-7 năm.

Hiện nay thế giới đang chuyển nhanh sang công nghệ cao, là thời đại toàn cầu hóa, liên kết, hội nhập sâu rộng, với mạng - chuỗi toàn cầu, luật chơi toàn cầu đẳng cấp cao. Cục diện thế giới thay đổi sâu sắc chưa từng thấy với nhiều xung đột, bất ổn, bất định, khó dự đoán, rủi ro cao. Trong bối cảnh này, hội nhập nhiều tuyến, đạt tầm đẳng cấp cao đang là cơ hội để nước ta tiến lên về thể chế và công nghệ. Nhưng câu hỏi đặt ra là liệu Việt Nam có vượt qua được chính mình.

Kinh nghiệm thực tiễn WTO cho thấy không dễ dàng, nhiều cơ hội tiềm năng, nhưng đầy hiện thực đầy rủi ro và không như kỳ vọng. Vì vậy, để khắc phục những hạn chế, về tầm nhìn dài hạn, cần định vị tương lai. Theo đó, cần lựa chọn nước công nghiệp nào là hình mẫu cho Việt Nam. Nhiều chuyên gia đề xuất nên chọn mẫu Hàn Quốc, cả về chân dung cơ bản lẫn cách thức triển khai. Tất nhiên, đi sau nhưng không “đi theo”, mà “đi khác” để vượt lên.

Bên cạnh đó, đổi mới mô hình tăng trưởng là sống còn, phải triệt để theo hướng kinh tế thị trường hiện đại, theo chuẩn cam kết hội nhập. Theo đó, chúng ta phải quyết liệt hơn trong đổi mới tư duy phát triển phù hợp với điều kiện kinh tế thị trường toàn cầu hóa.

Điều này đòi hỏi các nhà lãnh đạo, nhà nghiên cứu hoạch định chính sách phải có tư duy uyển chuyển hơn, phù hợp với thế giới đang chuyển biến nhanh. Và đây cũng là lúc cần đổi mới mạnh mẽ thể chế kinh tế, bao gồm cả hệ thống luật lệ; tổ chức bộ máy, tính chuyên nghiệp của đội ngũ công chức, cũng như các quy chế, quy tắc quản lý kinh tế phù hợp với các thỏa thuận đa phương và song phương liên quan đến các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.

Kỳ vọng hệ thống thể chế mới sẽ tạo điều kiện để kinh tế Việt Nam có thể chủ động tham gia thâm nhập thị trường đa dạng và cạnh tranh thành công, rút ngắn khoảng cách tụt hậu và điều quan trọng hiện nay không phải là cải cách thể chế thế nào, mà còn là cách thực thi ra sao, có đạt hiệu quả?

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Chủ điểm sự kiện

Triệt tiêu ma trận sở hữu chéo

(ĐTTCO) - Trong lộ trình tái cơ cấu các TCTD và xử lý nợ xấu giai đoạn 2016-2020, sở hữu chéo (SHC)  là vấn đề nổi cộm, cần được xử lý triệt để loại trừ rủi ro cho hệ thống NH.