Quyền tự do kinh doanh?

 Quyền tự do kinh doanh? ảnh 1
Ngày 1-7-2015 sẽ đánh dấu một thời khắc quan trọng với cộng đồng doanh nghiệp và nền kinh tế Việt Nam. Đó là Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư mới chính thức có hiệu lực, mở ra không gian rộng hơn nhiều cho quyền tự do kinh doanh. Tuy nhiên, vẫn còn không ít rào cản, nhất là về tư duy, đối với những chính sách mới rất quan trọng này.

Bên cạnh nỗi lo về việc ma trận giấy phép con có thể trở lại dưới nhiều biến thể khác nhau, phiên thảo luận vừa qua tại Quốc hội về dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), cho thấy còn nhiều rào cản khó vượt qua về tư duy. Theo dự thảo được trình Quốc hội, 2 tội danh gây nhiều ý kiến trái chiều trong thời gian qua là tội “kinh doanh trái phép” và tội “cố ý làm trái các quy định của Nhà nước trong quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” đã được loại bỏ. Ngay lập tức việc loại bỏ 2 tội danh này đã tạo ra một cuộc tranh luận gay gắt tại diễn đàn Quốc hội.

Quan điểm phản đối cho rằng nếu bỏ 2 tội danh này sẽ dẫn đến bỏ lọt tội phạm, không đáp ứng được yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm, nhất là tội phạm tham nhũng trong giai đoạn hiện nay. Một đại biểu Quốc hội đang công tác trong ngành nội chính phân tích: “Tội tham nhũng là tội ẩn. Trong nhiều trường hợp vì lý do khách quan và chủ quan không làm rõ được tính vụ lợi, nên tội cố ý làm trái đang được sử dụng để xử lý những trường hợp liên quan đến tội tham nhũng”. Một số ý kiến khác cũng cho rằng, kinh doanh trái phép là hành vi gây tổn hại lớn về kinh tế, ảnh hưởng lớn đến xã hội và quản lý nhà nước về kinh tế. Vậy tại sao lại đặt vấn đề phi tội phạm hóa tội danh này?

Nhìn vào thực tế xét xử thời gian qua, có thể thấy việc hình sự hóa quan hệ kinh tế là vấn đề gây bức xúc trong dư luận, đặc biệt trong cộng đồng doanh nghiệp. Vì thế, khắc phục tình trạng này là một trong những yêu cầu được đặt ra khi nghiên cứu sửa đổi Bộ luật Hình sự, nhằm tiếp tục thể chế hóa những quan điểm, chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp theo tinh thần Nghị quyết 49/NQ-TW của Bộ Chính trị.

Bên cạnh đó, cùng với hàng loạt dự thảo luật khác, dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) được xây dựng theo tinh thần của Hiến pháp năm 2013 là đảm bảo tốt hơn quyền tự do công dân, quyền con người, cũng như quyền tự do kinh doanh của các tổ chức và cá nhân.

Điều 33 của Hiến pháp 2013 đã quy định rất rõ mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề pháp luật không cấm. Và thông lệ của quốc tế là không hình sự hóa các quan hệ kinh tế và dân sự. Đây là vấn đề không mới nhưng nó đang là những trở ngại, rào cản đối với công cuộc đổi mới sáng tạo làm nản lòng rất nhiều nhà đầu tư, doanh nhân muốn bỏ tiền ra đầu tư kinh doanh.

Phân tích kỹ hơn về vấn đề này, nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng nếu so sánh các dấu hiệu định tội của tội danh “kinh doanh trái phép” (Điều 159 Bộ luật Hình sự hiện hành) với các tinh thần, nội dung quy định của Hiến pháp và Luật Đầu tư mới, sẽ thấy không thể giữ lại quy định về tội danh “kinh doanh trái phép” trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Việc bỏ tội danh này nhằm thống nhất với tinh thần của Hiến pháp và Luật Đầu tư mới được Quốc hội thông qua trong năm 2013 và 2014.

Về tội danh “cố ý làm trái các quy định của Nhà nước trong quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng”, dù không còn giữ trong dự thảo bộ luật, nhưng tính chất pháp lý của tội danh này vẫn còn và được minh bạch hóa trong các điều khoản khác. Cụ thể, có tới 45 điều khoản thể hiện hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã cố ý làm trái ở các lĩnh vực khác nhau. Điều này hoàn toàn phù hợp với quan điểm, chủ trương của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Đó là việc quản lý xã hội bằng pháp luật phải bảo đảm minh bạch để người dân và doanh nghiệp tự do sáng tạo, tự do làm ăn kinh doanh.

Trong một nền kinh tế chuyển đổi, thể chế minh bạch sẽ động viên mọi người bỏ tiền đầu tư kinh doanh, làm ăn, đóng góp, sáng tạo và đổi mới, trong đó có nhiều đổi mới có thể đi trước và có thể không đúng luật pháp. Một nguyên tắc trong làm luật là phải đảm bảo lợi ích cho số đông, một số rất ít vi phạm phải có chế tài xử lý riêng biệt. Không thể vì một ít vi phạm nhỏ hoặc một số cá thể nào đó mà đưa ra một luật phổ cập cho tất cả mọi người phải “trói lại”. Bởi vậy, những luật về kinh tế có thoáng bao nhiêu, trong khi Bộ luật Hình sự bó chặt lại, không rõ ràng, minh bạch thì không ai dám bỏ tiền làm ăn.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hướng tới chân giá trị APEC

Hướng tới chân giá trị APEC

(ĐTTCO) - Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) đã chính thức kết thúc ngày 11-11. Một tuần sôi động với ngồn ngộn các cuộc họp của quan chức cấp cao, các nhà lãnh đạo.


Chủ điểm sự kiện

Tạo thế và lực cho đầu tàu kinh tế

(ĐTTCO) - Phát biểu tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa 14 về cơ chế chính sách cho TPHCM, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nói: “Chúng ta đều biết TPHCM thu ngân sách lớn nhất nước, tỷ lệ điều tiết về Trung ương cũng lớn nhất, nhưng tỷ lệ được để lại cho địa phương bây giờ rất ít nên không thể phát triển nhanh. Đầu tàu mà đi chậm thì sao cả nước đi nhanh được”.