Quyền được dùng thực phẩm sạch

(ĐTTCO) - Thủ tướng Chính phủ vừa có chỉ thị 13/CT-TTg yêu cầu Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm (ATTP). Chỉ thị nêu rõ, Bộ trưởng các bộ: Y tế, Nông nghiệp - Phát triển nông thôn, Công Thương tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, đặc biệt là thanh kiểm tra đột xuất về ATTP; Bộ Công an chỉ đạo các lực lượng nghiệp vụ, công an địa phương nắm địa bàn và điều tra, xử lý hình sự các vi phạm nghiêm trọng. Lãnh đạo các cấp từ xã đến tỉnh phải chịu trách nhiệm khi để xảy ra vi phạm pháp luật về ATTP trên địa bàn. Thủ tướng cũng yêu cầu tạo chuyển biến trong năm 2016 vấn đề bảo đảm an toàn, vệ sinh đối với các loại thực phẩm tươi sống và tiêu dùng trong sinh hoạt hằng ngày của Nhân dân.

Thực ra vấn đề ATTP hầu như năm nào cũng được nói đến. Cơ quan chức năng rầm rộ triển khai các cuộc thanh kiểm tra các cơ sở sản xuất, chế biến thực phẩm, báo chí cũng vào cuộc đưa thông tin, nhưng chỉ thời gian ngắn đâu lại vào đấy. Vì thế, thời gian gần đây, những thông tin heo dương tính với chất cấm, ngâm măng chua, làm giá, ngâm tẩm thịt thối... bằng hóa chất độc hại liên tiếp diễn ra khiến người tiêu dùng hoang mang. Nhiều bà nội trợ tự cứu gia đình bằng cách trồng rau trong thùng xốp, mua heo gà, vịt từ quê gửi lên. Song phong trào nào này chỉ là cách đối phó tình thế khi người dân phải tự cứu lấy mình. Một xã hội lành mạnh không thể vận hành theo kiểu mỗi gia đình là một “ốc đảo” như vậy. Đó là chưa kể nhu cầu được ăn thực phẩm sạch lại khiến thị trường thêm hỗn loạn khi các cửa hàng thực phẩm sạch từ online đến offline đua nhau mọc lên với giá thành cao ngất, trong khi chẳng có gì kiểm chứng thực phẩm đó có thực sự là sạch hay không.

Những thực phẩm bẩn là do nhiễm hóa chất độc hại. Điều đáng lo ngại là các loại hóa chất này không chỉ rẻ mà rất dễ mua. Tại TPHCM, chỉ cần đến chợ Kim Biên (quận 5) muốn mua loại hóa chất nào cũng có. Mọi giao dịch mua bán đều rất công khai. Không biết bao nhiêu lần người dân phản ánh, yêu cầu dẹp bỏ khu chợ buôn bán “chất độc” này nhưng nó vẫn hoạt động ngày càng sôi động. Mới đây, trong buổi làm việc với Quận ủy quận 5, ông Đinh La Thăng, Bí thư Thành ủy TPHCM, tỏ thái độ bức xúc về chợ hóa chất Kim Biên: "Hiện cứ chờ báo cáo này nọ trong khi nhu cầu bức xúc lắm rồi, phải di dời chợ ngay”. Người dân đặt kỳ vọng sau buổi làm việc này của người đứng đầu TP, chợ Kim Biên sẽ thực sự được giải quyết và mối lo về việc buôn bán hóa chất độc hại sẽ phần nào vơi đi.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là không có chợ Kim Biên, sẽ có chợ khác buôn bán hóa chất độc hại, bởi có cầu ắt có cung. Vì thế, để tìm ra lối thoát cho ATTP vai trò của các cơ quan quản lý rất quan trọng. Chúng ta đã có Luật ATTP và nhiều thông tư hướng dẫn triển khai thực hiện. Các cơ quan quản lý cũng liên tục thanh tra, kiểm tra. Hoặc mới đây chương trình “Nói không với thực phẩm bẩn” đã không ngừng thông tin đến người tiêu dùng về việc nhiều cơ sở sản xuất thực phẩm không đảm bảo vệ sinh, hay thực phẩm nhập khẩu không có nguồn gốc rõ ràng… Vấn đề là con người thực thi nhiệm vụ này. Hiện nay có 3 đơn vị được giao quản lý về ATTP là Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp - Phát triển Nông thôn và Bộ Công Thương, nhưng việc phối hợp giữa 3 bộ này vẫn còn nhiều lúng túng. Bởi không chỉ quản lý, kiểm tra, xử phạt những cơ sở vi phạm mà ngay cả những cơ sở đã được cấp chứng nhận an toàn cũng cần có những chương trình kiểm tra, giám sát. Chuyện 80 con heo VietGap dính chất cấm là thí dụ điển hình về sự kém hiệu quả trong công tác kiểm tra, giám sát ATTP. Heo VietGap còn vậy, heo không có chứng nhận an toàn sẽ ra sao. Đó là chưa kể nhiều loại rau bẩn vẫn hàng ngày vào một số siêu thị dưới cái vỏ rau sạch.

Theo các quy định mới của Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi có hiệu lực kể từ ngày 1-7-2016, các hành vi sử dụng chất tạo nạc cấm trong chăn nuôi sẽ được xếp vào khung xử lý hình sự, thay vì xử lý hành chính như trước. Các hành vi dùng chất cấm, ngay cả khi chưa xác định được hậu quả nghiêm trọng, sẽ bị phạt tù từ 1-5 năm, thậm chí lên đến 20 năm. Công cụ đã có, nhưng để công cụ ấy thực sự phát huy hiệu quả phải có sự đột phá trong cách thức thực hiện. Theo đó, cần chỉ định một cơ quan nhà nước thống nhất chịu trách nhiệm về ATTP; xác định thước đo mới về trách nhiệm hay sự hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan quản lý ATTP; huy động sự tham gia mạnh mẽ của các tổ chức xã hội trong lĩnh vực ATTP và bảo vệ người tiêu dùng. Có như vậy mới mang lại niềm tin cho thực phẩm an toàn, mang đến cho người dân quyền được tiêu thụ sản phẩm sạch.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

“Khoán 10” tinh giản bộ máy

“Khoán 10” tinh giản bộ máy

(ĐTTCO) - Con tàu kinh tế dù khỏe đến mấy cũng oằn lưng nếu phải cõng một bộ máy lực lưỡng vượt xa sức chịu đựng. 

Chủ điểm sự kiện

Thách thức xây dựng chính sách

(ĐTTCO) -  Sự thay đổi trong công nghệ những năm gần đây được nhận định là các dấu hiệu của cuộc CMCN 4.0. Nếu cuộc cách mạng lần thứ 3 là tin học và tự động hóa, thì đặc điểm công nghệ của cuộc CMCN 4.0 là hệ thống thực-ảo (CPS).