Lại lo ngại độc quyền dầu

(ĐTTCO) - Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP) sẽ đi vào vận hành thương mại vào năm 2017 và đạt công suất tối đa vào năm 2018, đạt trên 17,5 triệu m3. Theo tính toán của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm xăng, dầu diezel, nhiên liệu bay Jet A1 vào thời điểm năm 2018 là 17,3 triệu m3, tức cung sẽ vượt cầu. Lo ngại không thể thực hiện cam kết bao tiêu sản phẩm cho NSRP, PVN đã đề xuất chỉ cấp hạn ngạch nhập khẩu xăng dầu khi đã cân đối được bao tiêu sản phẩm cho các nhà máy lọc dầu trong nước.

Theo lý giải của PVN, chưa tính tới nguồn xăng dầu nhập khẩu và các dự án lọc hóa dầu khác sẽ đi vào vận hành, chỉ tính riêng công suất của 2 nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn và 4 nhà máy chế biến, pha chế xăng từ condensate đã cơ bản đáp ứng nhu cầu tiêu thụ thị trường trong nước. Thậm chí một số sản phẩm sẽ dư thừa, trong đó dầu diezel sẽ thừa khoảng 849.000m3.

Siêu dự án lọc hóa dầu Nghi Sơn có tổng mức đầu tư 9 tỷ USD. Theo thỏa thuận bảo lãnh và cam kết của Chính phủ đối với dự án, PVN sẽ thực hiện nghĩa vụ bao tiêu sản phẩm lọc dầu Nghi Sơn trong 15 năm. Trong bối cảnh Việt Nam tham gia ngày càng sâu rộng các hiệp định thương mại tự do (FTA), PVN cho rằng việc thực hiện bao tiêu sản phẩm cho lọc dầu Nghi Sơn sẽ là thách thức lớn. Bởi lẽ mức thuế suất thuế nhập khẩu áp dụng cho các nhà máy lọc dầu trong nước lại cao hơn sản phẩm nhập khẩu. Vì thế giá bán sản phẩm của lọc dầu Nghi Sơn sẽ cao hơn đối với xăng dầu nhập khẩu. Khi đó, việc tiêu thụ sản phẩm của lọc dầu Nghi Sơn sẽ rất khó khăn do không cạnh tranh được với xăng dầu nhập khẩu.

PVN cũng cho rằng các quy định hiện hành về kinh doanh xăng dầu không bắt buộc thương nhân kinh doanh xăng dầu đầu mối phải mua từ các nhà máy lọc dầu trong nước. Vì vậy nếu Chính phủ không kiểm soát chặt chẽ lượng xăng dầu nhập khẩu, không có các thay đổi về cơ chế, chính sách trong kinh doanh xăng dầu, việc tiêu thụ sản phẩm bao tiêu sẽ gặp nhiều khó khăn và rủi ro rất lớn. Từ đó PVN kiến nghị Chính phủ trên cơ sở cân đối cung cầu, chỉ cấp quota nhập khẩu sau khi cân đối toàn bộ sản phẩm của các nhà máy lọc dầu trong nước như Nghi Sơn và Dung Quất, nhằm đảm bảo sản phẩm các nhà máy được tiêu thụ an toàn, phát huy hiệu quả đầu tư của dự án, đảm bảo an ninh năng lượng.

Đề xuất của PVN đã làm dấy lên những lo ngại về độc quyền cung cấp xăng dầu và đi ngược lại các cam kết hội nhập, đồng thời gặp phải sự phản đối từ nhiều bộ, ngành liên quan. Trong văn bản đề cập việc giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện hợp đồng bao tiêu sản phẩm cho NSRP, Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT) cho rằng đề xuất của PVN chưa phù hợp với các cam kết hội nhập WTO của Việt Nam. Việc hạn chế số lượng nhập khẩu dưới hình thức hạn ngạch thuế quan, Việt Nam chỉ được phép áp dụng với 4 nhóm mặt hàng là thuốc lá nguyên liệu, trứng gia cầm, đường thô và đường tinh luyện, muối. Bên cạnh đó, việc quản lý lượng xăng dầu nhập khẩu được thực hiện theo hạn mức tối thiểu và điều tiết bằng thuế suất, nên quy định doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu phải mua xăng dầu sản xuất trong nước rồi mới được nhập khẩu sẽ đưa PVN trở thành đơn vị độc quyền trong cung cấp sản phẩm hóa dầu sản xuất trong nước. Hiện nay, nguồn nhập khẩu xăng từ ASEAN, Trung Quốc, Hàn Quốc đang được hưởng ưu đãi thuế chiếm khoảng hơn 80% tổng lượng xăng dầu nhập khẩu vào Việt Nam. Do đó, việc chỉ cấp quota nhập khẩu sau khi đảm bảo tiêu thụ toàn bộ sản phẩm của các nhà máy lọc dầu trong nước sẽ đi ngược lại nguyên tắc cạnh tranh bình đẳng và không có đặc quyền đặc lợi riêng theo các FTA mà Việt Nam tham gia.

Bộ Tài chính cũng nhận định việc áp dụng hạn ngạch nhập khẩu khó thực hiện do không phù hợp với các quy định trong nước cũng như có thể dẫn đến việc vi phạm các cam kết quốc tế của Việt Nam. Còn theo Bộ Công Thương, dự báo của PVN về nguồn cung xăng dầu thị trường nội địa vào năm 2018 là thấp, bởi theo chiến lược phát triển ngành dầu khí Việt Nam, nhu cầu xăng dầu của thị trường nội địa trong giai đoạn 2018-2020 từ 18-22 triệu m3/năm. Vì thế, dù khó khăn trong bao tiêu sản phẩm cho NSRP nhưng việc chỉ cấp quota nhập khẩu sau khi cân đối đảm bảo tiêu thụ toàn bộ sản phẩm của các nhà máy lọc dầu trong nước của PVN là không phù hợp. Tuy nhiên, để tháo gỡ khó khăn cho PVN, bộ này đang chỉ đạo các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu ưu tiên tiêu thụ sản phẩm xăng dầu của lọc dầu Nghi Sơn thông qua ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm trên nguyên tắc giá cả thị trường với PVN.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hướng tới chân giá trị APEC

Hướng tới chân giá trị APEC

(ĐTTCO) - Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) đã chính thức kết thúc ngày 11-11. Một tuần sôi động với ngồn ngộn các cuộc họp của quan chức cấp cao, các nhà lãnh đạo.


Chủ điểm sự kiện

Tạo thế và lực cho đầu tàu kinh tế

(ĐTTCO) - Phát biểu tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa 14 về cơ chế chính sách cho TPHCM, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nói: “Chúng ta đều biết TPHCM thu ngân sách lớn nhất nước, tỷ lệ điều tiết về Trung ương cũng lớn nhất, nhưng tỷ lệ được để lại cho địa phương bây giờ rất ít nên không thể phát triển nhanh. Đầu tàu mà đi chậm thì sao cả nước đi nhanh được”.