Không buông lỏng cải cách

Không buông lỏng cải cách ảnh 1 
“Tất cả các mặt trận đều đang gặp sức ép” - Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT) Bùi Quang Vinh đã phải thốt lên như vậy khi báo cáo trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) hồi đầu tuần về tình hình phát triển kinh tế - xã hội.

Điều này cho thấy dù đã đạt được một số kết quả về phục hồi tăng trưởng, nhưng những thách thức đối với nền kinh tế vẫn đang ở phía trước và ngày càng gay gắt hơn. Trong mục này số ra ngày 7-5, Báo ĐTTC đã đặt vấn đề nếu chỉ căn cứ vào một số dấu hiệu phục hồi để nói Việt Nam đã vượt qua giai đoạn trì trệ, bắt đầu “tăng trưởng nhanh và bền vững” có lẽ là một sự lạc quan thái quá, có thể gây lệch lạc trong việc chỉ đạo, điều hành nền kinh tế.

 Tăng trưởng GDP quý I-2015 của Việt Nam ước đạt 6,03%, là mức tăng cao nhất trong 5 năm gần đây. Theo nhận định của nhiều đại biểu tại phiên họp UBTVQH ngày 11-5, tiền đề này có thể gây ảo tưởng về sức mạnh, tính khả thi trong thực hiện các chính sách về kinh tế, nhưng chưa đủ để kết luận chúng ta có lợi thế cạnh tranh... Báo cáo của Chính phủ tại phiên họp cũng thừa nhận nền kinh tế vẫn còn nhiều khó khăn làm ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển, như xuất khẩu giảm nhiều, nhập khẩu tăng cao. Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, thoái vốn nhà nước còn chậm và chưa đáp ứng yêu cầu đề ra.

Có 2 nội dung được Bộ trưởng Bùi Quang Vinh nhấn mạnh thêm: Thứ nhất, tình hình phát triển doanh nghiệp và tiêu thụ nông sản. Theo báo cáo của Chính phủ, trong quý I có 19.049 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới; nhưng cũng có 2.565 doanh nghiệp giải thể, 16.175 doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động. Đáng lưu ý, hạn chế lớn nhất nằm ở tỷ trọng cổ phần hóa rất thấp, không tác động tích cực đến quản trị, và đây là vấn đề rất cần quan tâm. Thứ hai, 2 tháng gần đây thị trường xuất khẩu của nhiều mặt hàng đang xấu đi, nhiều mặt hàng nông nghiệp không tiêu thụ được sản phẩm, không chỉ là dưa hấu, hành tỏi như báo chí đề cập.

Những thách thức trên không khó hiểu, bởi dù đã tiến hành tái cơ cấu nền kinh tế trong 3 năm, nhưng nhiều vấn đề cũ vẫn tồn tại, thậm chí đậm nét hơn. Tình trạng nông dân sản xuất không gắn với thị trường, dễ bị thương lái ép giá tồn tại trong nhiều năm, nhưng chưa lúc nào sức ép với việc tiêu thụ nông sản lại lớn như trong thời gian qua. Ngay cả việc ngành công nghiệp tăng trưởng cao trong năm 2014 và quý I-2015 cũng không thể giúp chúng ta yên tâm.

Bởi nền công nghiệp nước ta là nền công nghiệp định hướng phi công nghệ, phần lớn doanh nghiệp trong nước sử dụng công nghệ tụt hậu so với mức trung bình của thế giới 2-3 thế hệ. Các doanh nghiệp Việt Nam thờ ơ với công nghệ, ít có động lực sáng tạo, còn các công ty có vốn đầu tư nước ngoài cũng không quan tâm tới nghiên cứu phát triển vì vấn đề này được thực hiện tại công ty mẹ.

Bên cạnh 2 việc này, nền kinh tế nước ta cũng đang đối mặt với các vấn đề nan giải, như nợ công tiếp tục gia tăng với tốc độ cao; tăng trưởng chưa bền vững vì còn lệ thuộc vào khối FDI; tăng trưởng thấp của ngành nông nghiệp - là ngành ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập, cuộc sống của trên 50% lao động nước ta; kinh tế tư nhân còn có quy mô nhỏ, phát triển manh mún...

Chính bởi vậy, phục hồi tăng trưởng không nên trở thành ảo tưởng khiến quyết tâm cải cách bị buông lỏng. Trong báo cáo cập nhật kinh tế mới đây, các chuyên gia của Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR), cho rằng thay vì theo đuổi tăng trưởng bằng mọi giá, các chính sách cần tạo ra môi trường vĩ mô lành mạnh và thể chế kinh tế hòa hợp cho các tầm nhìn dài hạn. Cải cách thể chế kinh tế cần thêm những sự đột phá và chủ động tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tư nhân.

Trên thực tế, đến nay doanh nghiệp trong nước gần như phải chống chọi một cách bị động với các quy tắc mới của hội nhập kinh tế. Vì thế, doanh nghiệp được tiếp cận thông tin, tham vấn nội dung đàm phán và có thời gian tái cấu trúc để đón trước, hội nhập kinh tế mới bớt tính hình thức và mang lại ảnh hưởng tích cực thật sự.

Bên cạnh đó, sự tự phát và phá vỡ quy hoạch trong sản xuất nông nghiệp đang kìm hãm tăng trưởng ngành nông nghiệp theo hướng lành mạnh và gia tăng giá trị nông sản. Từng địa phương phải được nâng cao, hướng dẫn nông dân cách thức giảm rủi ro trong sản xuất, thay đổi tư duy và thói quen sản xuất qua các cách thức liên kết với doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ. Các rủi ro và bất cân đối vĩ mô có thể tích lũy trong giai đoạn tăng trưởng cao và dễ bị bỏ qua, sự lạc quan thái quá sẽ định hướng chính sách thiếu hợp lý.

Theo VEPR, nhà điều hành cần tiên liệu các rủi ro này và duy trì sự thận trọng cần thiết. Với tài khóa, giảm chi thường xuyên qua tinh giảm biên chế là nhiệm vụ ưu tiên để hạn chế thâm hụt ngân sách, trong khi hạn chế điều chỉnh các loại thuế và phí để nuôi dưỡng sức tiêu dùng và sản xuất. “Tái cân đối các cán cân vĩ mô trong năm 2015 đòi hỏi sự sắp xếp các ưu tiên, cân nhắc lại mục tiêu và quan điểm điều hành trong các nghị quyết giữa năm” - báo cáo của VEPR nhấn mạnh.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hướng tới chân giá trị APEC

Hướng tới chân giá trị APEC

(ĐTTCO) - Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) đã chính thức kết thúc ngày 11-11. Một tuần sôi động với ngồn ngộn các cuộc họp của quan chức cấp cao, các nhà lãnh đạo.


Chủ điểm sự kiện

Tạo thế và lực cho đầu tàu kinh tế

(ĐTTCO) - Phát biểu tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa 14 về cơ chế chính sách cho TPHCM, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nói: “Chúng ta đều biết TPHCM thu ngân sách lớn nhất nước, tỷ lệ điều tiết về Trung ương cũng lớn nhất, nhưng tỷ lệ được để lại cho địa phương bây giờ rất ít nên không thể phát triển nhanh. Đầu tàu mà đi chậm thì sao cả nước đi nhanh được”.