Kê khai giá đi ngược Luật Giá

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 177/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Giá. So với Nghị định 177, dự thảo bổ sung thêm khá nhiều mặt hàng thuộc diện kê khai giá. Thí dụ, với lý do “có phạm vi ảnh hưởng rộng trong cả nước, có hiện tượng cạnh tranh về giá không lành mạnh, hoặc tăng giá bất hợp lý tác động xấu đến tâm lý xã hội và ảnh hưởng đến an sinh xã hội”, dự thảo bổ sung thêm một số hàng hóa, dịch vụ thuộc diện kê khai giá, như dịch vụ dự thi, dự tuyển bậc đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp; dịch vụ giám định y khoa; giá giống lúa, giống ngô, giống rau các loại; dịch vụ thẩm định giá... Theo Phòng Thương mại - Công nghiệp Việt Nam (VCCI), lý do này chưa thuyết phục, chưa hợp lý vì tiêu chí để xác định các loại hàng hóa, dịch vụ thuộc Danh mục hàng hóa phải kê khai giá còn quá mơ hồ, chưa được giải trình rõ ràng.

Hiện nay, thủ tục kê khai giá đang được thiết kế tương tự như thủ tục đăng ký giá. Theo đó, cơ quan nhà nước sẽ xem xét đến các lý do điều chỉnh giá, doanh nghiệp (DN) không được tự quyết định điều chỉnh giá nếu không “thuyết phục” được cơ quan nhà nước. Như vậy, việc bổ sung hàng hóa, dịch vụ vào danh mục hàng hóa, dịch vụ phải kê khai giá sẽ dẫn tới việc tạo gánh nặng hành chính cho DN, cũng như can thiệp sâu vào các yếu tố do thị trường điều chỉnh. Nếu không có những lập luận thuyết phục, việc mở rộng danh mục hàng hóa, dịch vụ kê khai giá sẽ ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động của DN nói riêng và phát triển của môi trường kinh doanh nói chung. Như vậy, sự can thiệp của Nhà nước thông qua công cụ kê khai giá vì lý do trên là chưa phù hợp.

Về mặt pháp lý, các hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh về giá, hoặc phản cạnh tranh gây thiệt hại cho người tiêu dùng cần được giải quyết thông qua công cụ là pháp luật cạnh tranh, không phải là các biện pháp hành chính như kê khai giá. Trên thực tế, những trường hợp như giá xăng giảm giá cước vận tải không giảm tương ứng, giá sữa tăng liên tục trong khi giá nguyên liệu sữa ổn định, hoàn toàn có thể xử lý bằng Luật Cạnh tranh. Do đó, không cần thiết sử dụng công cụ hành chính (như biện pháp kê khai giá này) để xử lý các hiện tượng có thể được xử lý bằng pháp luật cạnh tranh.

Bên cạnh đó, sự can thiệp vào giá đối với một số loại hàng hóa, dịch vụ được đề xuất bổ sung có thể sẽ gây ra nhiều hệ lụy. Chẳng hạn, quản lý giá đối với giống lúa, ngô, rau các loại có thể làm cản trở sự sáng tạo, nghiên cứu khoa học để tạo ra các giống mới có năng suất cao, chất lượng tốt. Bởi những sản phẩm nghiên cứu khoa học rất khó để giải trình và thuyết phục được những yếu tố hình thành về giá xuất phát từ các giá trị về trí tuệ. Nếu yêu cầu DN phải kê khai giá dịch vụ thẩm định giá thì kê khai giá nào? Giá cho từng hợp đồng hay giá DN niêm yết? Yêu cầu kê khai giá đối với dịch vụ này sẽ phát sinh các thủ tục hành chính không cần thiết. Hơn nữa, Nhà nước can thiệp bằng biện pháp hành chính để quyết định giá giữa các chủ thể trong giao dịch này là chưa hợp lý.

Khoản 4 Điều 16 Nghị định 177 quy định: “Bộ Tài chính thông báo tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực hiện kê khai giá ở Trung ương; quy định biểu mẫu kê khai giá và quy trình tiếp nhận, rà soát biểu mẫu đăng ký giá …”. Để hướng dẫn cho quy định này, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 56 quy định cụ thể về quy trình đăng ký giá. Theo đó, DN phải nộp biểu mẫu kê khai giá (có giải trình lý do tăng/giảm giá); cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ xem xét các lý do điều chỉnh giá, nếu cho rằng các lý do không phù hợp, không liên quan đến việc tăng hoặc giảm giá hàng hóa, dịch vụ, DN không được điều chỉnh giá. Trong trường hợp sau 3 lần giải trình nhưng chưa đáp ứng yêu cầu, DN phải mua, bán hàng hóa, dịch vụ theo mức giá trước khi thực hiện đăng ký giá.

Theo VCCI, thủ tục đăng ký giá này đã đi ngược tinh thần của Luật Giá năm 2010, đó là “kê khai giá là việc tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ gửi thông báo mức giá hàng hóa, dịch vụ cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi định giá, điều chỉnh giá đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc diện phải kê khai giá”. Nghĩa là theo Luật Giá, thủ tục kê khai giá về bản chất là thủ tục thông báo, cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền về các mức giá DN dự định điều chỉnh, cơ quan nhà nước chỉ tiếp nhận để nhận biết thông tin, không xem xét về các lý do tăng/giảm giá. Như vậy, quy trình về kê khai giá được thiết kế tại Thông tư 56 là không phù hợp, do đòi hỏi “sự chấp thuận” của cơ quan nhà nước có thẩm quyền (là thủ tục “xin-cho” thay vì thủ tục “thông báo”) và gần như tương đương quy trình về đăng ký giá, một quy trình hoàn toàn khác với kê khai giá.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thành tích xuất khẩu hộ

Thành tích xuất khẩu hộ

(ĐTTCO) - Nhiều năm qua, trong số các sản phẩm trái cây xuất khẩu của Việt Nam, có tới 70% xuất sang Trung Quốc.