Hỗ trợ hay trợ cấp, bảo hộ?

(ĐTTCO) - Tại kỳ họp đầu tiên trong tháng 7 tới, Quốc hội khóa 14 sẽ xem xét, thảo luận Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV).

Dự luật này được đánh giá là khung khổ pháp lý cao nhất và mang tính liên tục, nhất quán, toàn diện cho DNNVV; giúp gia tăng số lượng và nâng cao chất lượng hoạt động của khu vực DN này, thông qua việc thiết lập đồng bộ các chính sách, chương trình hỗ trợ trên cơ sở hỗ trợ có chọn lọc, phù hợp với mục tiêu và định hướng phát triển kinh tế của đất nước, lợi thế của từng địa phương và nguồn lực của quốc gia. Đặc biệt, dự luật này sẽ xác định rõ trách nhiệm và vai trò của Chính phủ, cơ quan Trung ương và địa phương, các tổ chức xã hội và khu vực tư nhân trong hỗ trợ DNNVV, củng cố hệ thống triển khai chính sách hỗ trợ từ Trung ương đến địa phương và tăng cường sự tham gia của khu vực tư nhân.Trước hết, phải khẳng định bộ luật này là cần thiết để thúc đẩy DN nội địa mạnh lên trong bối cảnh đang bị chèn ép bởi khu vực FDI. Với tiêu chí DNNVV là DN có doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của năm trước liền kề không vượt quá 100 tỷ đồng, hoặc lao động bình quân năm của năm trước liền kề không quá 300 người, có thể nói bộ luật này thúc đẩy khu vực doanh nghiệp tư nhân là chính. Điều này sẽ giúp DN có tiềm năng được nhận sự hỗ trợ tốt nhất để phát triển.

Vấn đề đặt ra là luật phải được thiết kế nhằm giúp DNNVV được thụ hưởng lợi ích để lớn mạnh, trong khi Nhà nước không can thiệp quá đà với các mệnh lệnh hành chính và các chương trình duy ý chí. Xét ở góc độ này có rất nhiều điều đáng bàn, nhất là khi cả dự luật có tới 241 từ “hỗ trợ”. Dự luật có rất nhiều chương trình hỗ trợ DNNVV, gồm: Chương trình hỗ trợ khởi nghiệp; Chương trình hỗ trợ đổi mới sáng tạo; Chương trình hỗ trợ cụm liên kết ngành và chuỗi giá trị; Chương trình hỗ trợ chẩn đoán và nâng cao năng lực sản xuất; Chương trình hỗ trợ hội nhập và các chương trình hỗ trợ DNNVV khác do Chính phủ quy định trong từng thời kỳ. Theo đó, các DN sẽ được hỗ trợ nhiều dịch vụ từ Nhà nước cũng như miễn giảm hàng loạt loại thuế.

Quy định vậy nhưng dự luật không làm rõ kinh phí cho các chương trình hỗ trợ đó lấy từ nguồn nào. Nếu từ ngân sách nhà nước thì sẽ chi bao nhiêu? Hay chi phí để xây dựng và vận hành bộ máy hành chính nhằm cung cấp các dịch vụ hỗ trợ đó như thế nào? Rồi, bộ nào sẽ triển khai các chương trình này? Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết trong tờ trình dự thảo luật rằng hơn 80% chính sách, chương trình hỗ trợ DNNVV không có đánh giá kết quả hỗ trợ và tác động đối với DN. Lẽ ra, khi thiết kế các chương trình này, trong dự luật cần có đánh giá tác động để vừa đảm bảo tính khả thi, vừa tuân thủ những cam kết trong các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã và sẽ ký, nhằm tránh được các vụ kiện có thể xảy ra sau này. Đây là cảnh báo cần thiết khi dự luật quy định: “Cơ quan, tổ chức có sử dụng ngân sách nhà nước để mua sắm công dành tỷ lệ tối thiểu 20% ngân sách, hoặc 20% số lượng hợp đồng hàng năm để mua sắm sản phẩm, dịch vụ do DNNVV sản xuất, cung ứng”.

Hỗ trợ hay trợ cấp, bảo hộ? ảnh 1
Tại Điều 26, ban soạn thảo đề xuất hỗ trợ 2 ngành nông - lâm - thủy sản và dệt may, da giày. Cơ sở của việc lựa chọn 2 ngành này không rõ ràng. Lý do tại sao chỉ đưa 2 ngành này vào trong luật cũng không rõ. 2 ngành này hiện rất quan trọng đối với Việt Nam nhưng liệu có phải là tương lai về năng lực cạnh tranh của Việt Nam? Bên cạnh đó, thủy sản, dệt may và da giày là những ngành rất dễ bị kiện chống phá giá. Bất kỳ hình thức hỗ trợ nào được thể hiện trong các văn bản quy phạm pháp luật cũng có thể là cơ sở cho đối tác nước ngoài khởi kiện chống bán phá giá đối với DN trong nước. Các hoạt động hỗ trợ và phát triển DNNVV đưa ra trong dự thảo thông qua các chương trình hỗ trợ sẽ rất dễ bị đánh giá là bao cấp và trợ cấp theo quan điểm các quốc gia trong WTO, TPP... và các đối tác thương mại khác của Việt Nam. Ranh giới giữa hỗ trợ và trợ cấp, bao cấp là rất mỏng manh.

Dự thảo cũng nêu việc lập một số quỹ như quỹ phát triển DNNVV, quỹ bảo lãnh tín dụng, quỹ tương hỗ, quỹ đầu tư khởi nghiệp. Quy định này liệu có làm xuất hiện phong trào lập quỹ trong các bộ, ngành và địa phương, trong bối cảnh nhiều loại quỹ hoạt động không hiệu quả lâu nay? Có vẻ các biện pháp được đưa ra trong dự thảo luật mang nặng tính chất trợ cấp, bảo hộ. Phương pháp tiếp cận đó vẫn thắng thế phương pháp tiếp cận nhà nước kiến tạo, chẳng hạn như cải cách về luật pháp, cải cách thủ tục hành chính...

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Tư duy mở cho đặc khu kinh tế

Tư duy mở cho đặc khu kinh tế

(ĐTTCO) - Sự thành công mô hình phát triển đặc khu kinh tế (ĐKKT) đã được kiểm chứng tại nhiều quốc gia.

Chủ điểm sự kiện

Tăng tốc xử lý nợ xấu

(ĐTTCO) - Sau khi Nghị quyết 42/2017/QH14 về thí điểm xử lý nợ xấu của các TCTD chính thức có hiệu lực, Công ty Quản lý tài sản của các TCTD Việt Nam (VAMC) mở màn thu giữ tài sản sản đảm bảo (TSĐB) để xử lý nợ xấu, từ đây làn sóng thu giữ, bán đấu giá TSĐB đã nhanh chóng diễn ra tại các NHTM.