Đừng quá lạc quan

 Đừng quá lạc quan ảnh 1
Báo cáo kinh tế vĩ mô vừa công bố của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia khiến nhiều người lạc quan. Báo cáo nhận định xu hướng tăng trưởng của kinh tế Việt Nam đang phục hồi rõ nét. Lý do tổng cầu chuyển biến tích cực, ngành công nghiệp và xây dựng phục hồi mạnh mẽ. Sự chuyển biến tích cực của tổng cầu được thể hiện trên cả 2 khía cạnh đầu tư và tiêu dùng.

Cụ thể, tổng vốn đầu tư phát triển quý I-2015 tăng 9,1% so với cùng kỳ, cao hơn nhiều so với mức tăng cùng kỳ năm 2014 (3,8%). Đặc biệt, vốn đầu tư từ khu vực dân doanh tăng khá. Điều đó được phản ánh qua con số tăng trưởng tín dụng 2,78% tính đến 20-4 (cùng kỳ năm 2014 chỉ tăng 0,53%). Trong khi đó, tiêu dùng cũng được cải thiện tích cực, tổng mức hàng hóa bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 4 tháng đầu năm sau khi loại trừ yếu tố giá tăng gần 8% so cùng kỳ năm 2014, cao hơn nhiều mức tăng của cùng kỳ 3 năm trước.

Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia đưa ra một nhận định khá quan trọng. Đó là đà kinh tế tiếp tục phục hồi rõ nét trong bối cảnh các cân đối vĩ mô được duy trì, tạo nền tảng cho kinh tế trong thời gian tới bước vào giai đoạn “tăng trưởng nhanh và bền vững”, tức tăng trưởng nhanh trên nền tảng vĩ mô ổn định. Như vậy, phải chăng quá trình tái cơ cấu kinh tế của Việt Nam đã thành công? Chúng ta đã bước qua khỏi giai đoạn bất ổn vĩ mô với tăng trưởng bấp bênh ở mức thấp, để tiến vào một giai đoạn mới?

Có thể xu hướng phục hồi của kinh tế Việt Nam đang ngày trở nên rõ nét, nhưng nói giai đoạn “tăng trưởng nhanh và bền vững” đã bắt đầu có lẽ là sự lạc quan thái quá. Trên thực tế, Việt Nam đã tiến hành thực hiện tái cơ cấu kinh tế với 3 trụ cột chính (khu vực đầu tư công, doanh nghiệp nhà nước, hệ thống ngân hàng) từ cách đây 4 năm.

Nhưng tại Diễn đàn kinh tế mùa Xuân 2015 vừa được tổ chức hồi cuối tháng 4, TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng dường như quá trình tái cơ cấu nền kinh tế mới được khởi động từ năm 2014. Và như vậy, trên thực tế mọi thứ mới chỉ bắt đầu. Những căn nguyên sâu xa gây bất ổn vĩ mô, hay mô hình tăng trưởng theo chiều rộng... chắc chắn chưa được giải quyết.

Một chuyên gia kinh tế hàng đầu khác, TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, cũng cho rằng đang tồn tại hàng loạt nút thắt thể chế ngăn cản hoặc làm chậm lại tiến trình cải cách kinh tế đang dang dở ở Việt Nam. Việt Nam có nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình ngay khi mức thu nhập bình quân đầu người còn rất thấp. Từ năm 2014, hàng loạt hành động đổi mới thể chế, cải cách môi trường kinh doanh đã được thực hiện. Nhưng để đi từ chính sách đến hiệu quả thực tế vẫn cần một quãng đường dài.

Năm 2015 tăng trưởng của Việt Nam được dự báo đạt mức 6,5%, và khi bước qua quý I, dự báo này càng khả thi hơn với những chỉ báo tích cực. Nhưng vẫn còn đó những vấn đề cần đẩy nhanh tiến độ như tái cơ cấu khu vực doanh nghiệp nhà nước, lĩnh vực đầu tư công, hay quản lý nợ công... Tính đến đầu năm 2015, theo đồng hồ nợ công toàn cầu, nợ công Việt Nam ở mức 46,9% GDP, nằm trong ngưỡng an toàn theo tiêu chuẩn về ngưỡng trần nợ công/GDP 65% do Bộ Tài chính đề ra.

Tuy nhiên nếu phân tích sâu hơn, theo đặc điểm và cách tính nợ công của Việt Nam, đặt vấn đề hiệu quả quản lý và sử dụng nợ công trong bối cảnh kinh tế-xã hội còn nhiều yếu kém như hiện nay, sẽ thấy đây là “thực trạng đáng quan ngại hơn nhiều so với các con số trên”.

Với chính sách tài khóa, điều đáng lo ngại là thâm hụt ngân sách diễn ra liên tục trong những năm gần đây với mức độ ngày càng tăng. Tại phiên họp thường kỳ tháng 4, Chính phủ đã yêu cầu Ngân hàng Nhà nước chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch - Đầu tư nghiên cứu, đề xuất cơ chế cho ngân sách vay từ nguồn dự trữ ngoại hối nhà nước để bổ sung vốn đầu tư phát triển, bảo đảm an toàn tài chính tiền tệ quốc gia.

Điều này cho thấy sự căng thẳng của ngân sách, bởi việc phải vay từ dự trữ ngoại hối nhà nước có thể khiến nhiều người quan ngại về tác động của nó đến sự ổn định vĩ mô. Về nguyên tắc, dự trữ ngoại hối là một loại tài sản của Nhà nước được cất giữ dưới dạng ngoại tệ nhằm mục đích thanh toán quốc tế hoặc hỗ trợ giá trị đồng tiền quốc gia. Việc sử dụng dự trữ ngoại hối vào mục đích khác sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro trong tương lai.

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu rộng với nhiều cơ hội và thách thức, những dấu hiệu tích cực cần được ghi nhận để góp phần củng cố niềm tin vào sự phát triển. Nhưng việc nhìn nhận đúng thực tế, không lạc quan thái quá cũng rất quan trọng, bởi nền kinh tế chỉ có thể bước vào giai đoạn phát triển bền vững khi có những cải cách thực sự về cơ cấu, phân bổ nguồn lực.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Tư duy mở cho đặc khu kinh tế

Tư duy mở cho đặc khu kinh tế

(ĐTTCO) - Sự thành công mô hình phát triển đặc khu kinh tế (ĐKKT) đã được kiểm chứng tại nhiều quốc gia.

Chủ điểm sự kiện

Tăng tốc xử lý nợ xấu

(ĐTTCO) - Sau khi Nghị quyết 42/2017/QH14 về thí điểm xử lý nợ xấu của các TCTD chính thức có hiệu lực, Công ty Quản lý tài sản của các TCTD Việt Nam (VAMC) mở màn thu giữ tài sản sản đảm bảo (TSĐB) để xử lý nợ xấu, từ đây làn sóng thu giữ, bán đấu giá TSĐB đã nhanh chóng diễn ra tại các NHTM.