Đừng quá kỳ vọng thu từ dầu

(ĐTTCO) - Theo Bộ Tài chính, thu từ dầu thô trong tháng 5 ước đạt 3.400 tỷ đồng, tăng 450 tỷ đồng so với tháng 4 (chủ yếu do giá thanh toán trong kỳ đạt 42USD/thùng, tăng 3USD/thùng). Tuy nhiên, giá dầu hiện vẫn giảm 18USD/thùng so với dự toán. Lũy kế 5 tháng đầu năm, thu từ dầu thô xấp xỉ 15.900 tỷ đồng, bằng 29,2% dự toán năm, giảm 48,1% so với cùng kỳ năm 2015. Sản lượng dầu thanh toán 5 tháng ước đạt 6,65 triệu tấn, bằng 47,5% kế hoạch năm; giá dầu thanh toán bình quân khoảng 38,1USD/thùng, giảm 21,9USD/thùng so giá tính dự toán. Tại hội nghị giao ban của Bộ Công Thương mới đây, lãnh đạo Tập đoàn Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) cho biết, 5 tháng sản lượng khai thác dầu đạt 6,63 triệu tấn. Riêng trong tháng 5, nhờ giá dầu tăng trở lại cán mốc 50USD/thùng, doanh thu của PVN đạt 85.600 tỷ đồng.

Nhìn vào các số liệu thống kê trên, có thể thấy những điểm đáng chú ý: giá dầu thô đang có xu hướng tăng trở lại; mới 5 tháng khai thác dầu đã đạt gần 50% kế hoạch năm, trong khi thu lại chưa bằng 30% kế hoạch (dự toán thu dầu thô năm 2016 là 54.500 tỷ đồng trên cơ sở sản lượng 14,02 triệu tấn, giá bình quân 60USD/thùng). Cần nhớ rằng, khoảng thời gian từ đầu năm đến nay là thời điểm giá dầu thô thường xuyên duy trì ở mức thấp, thậm chí tháng 2 giá dầu còn xuống dưới mốc 30USD/thùng. Đề cập điều này để thấy những tháng đầu năm, có vẻ do những vấn đề liên quan đến ngân sách nên dầu được khai thác mạnh, dù giá không hỗ trợ (5 tháng đầu năm thu ngân sách ước đạt 396.200 tỷ đồng, bằng 39,1% dự toán năm). Trong một tính toán của Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR), nếu giá dầu thô giảm 1USD, thu ngân sách từ các nguồn sẽ sụt giảm khoảng 2.100 tỷ đồng, trong đó thu từ dầu giảm gần 1.400 tỷ đồng. Dù đang khai thác khá mạnh nhưng dường như thời gian tới sản lượng khai thác sẽ tiếp tục được đẩy mạnh hơn nữa. Lý do, theo Bộ Công Thương giá dầu thô đang có dấu hiệu hồi phục và là tín hiệu để thúc đẩy khai thác trở lại.

Đừng quá kỳ vọng thu từ dầu ảnh 1
Năm 2016, sản lượng khai thác dầu thô trong nước giảm so với năm 2015 (14,02 triệu tấn so với 14,74 triệu tấn). Nguyên nhân do giá dầu giảm và biến động khó lường. Để giảm bớt sự phụ thuộc, dự toán thu từ dầu cũng không còn chiếm tỷ trọng lớn. Nếu những năm trước đó đến năm 2015, tỷ trong thu từ dầu trên tổng thu ngân sách thường chiếm hơn 10%, thì năm 2016 chỉ còn hơn 5%. Việc giảm sự lệ thuộc từ dầu thô khi giá mặt hàng này biến động khó lường là cần thiết. Chính vì lẽ đó, thu ngân sách năm 2016, Quốc hội đã yêu cầu Chính phủ tập trung vào thu nội địa khi tỷ trọng thu chiếm hơn 77% dự toán. Theo Bộ Tài chính, thu nội địa 5 tháng ước đạt 321.200 tỷ đồng, bằng gần 41% dự toán năm, tăng gần 12% so với cùng kỳ năm 2015 (không kể thu tiền sử dụng đất chỉ tăng 10%). Chính vì vậy, việc giá dầu có xu hướng tăng trong thời gian tới có thể thuận lợi cho việc thu các khoản liên quan đến dầu, nhưng mặt trái là nếu giá dầu thô phục hồi sẽ kéo theo sự tăng giá các nguyên nhiên vật liệu đầu vào. Điều đó có thể làm cho sản xuất ngành công nghiệp chế biến, chế tạo khó khăn hơn do chi phí đầu vào tăng. Doanh nghiệp khó khăn sẽ kéo theo việc thu ngân sách, đặc biệt là thu nội địa gặp khó.

Để tăng tính bền vững cho thu ngân sách, việc cơ cấu lại nguồn thu, chuyển dịch sang thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh trong nước, giảm sự phụ thuộc vào các nguồn thu từ tài nguyên là vấn đề mấu chốt. Trong đó, thu ngân sách phải lấy mục tiêu nuôi dưỡng nguồn thu là điểm quyết định đến sự ổn định và phát triển nguồn thu (như việc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp còn 20%). Bên cạnh đó tăng cường tỷ trọng các nguồn thu trong nước, từ thuế trực thu (như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, bổ sung thêm thuế đánh vào tài sản); sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong việc tháo gỡ khó khăn về thủ tục hành chính, tiếp cận vốn, mặt bằng sản xuất... tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh.

Ngoài ra cần xem xét lại tính chất của nguồn thu. Các nguồn thu có tính không thường xuyên, như thu từ dầu thô hay thuế tài nguyên cần từng bước chuyển sang nhóm thu không thường xuyên. Xem xét và cơ cấu lại chi thường xuyên sao cho nhỏ hơn thu thường xuyên, sau khi tách thu dầu thô và thuế tài nguyên ra khỏi thu thường xuyên.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Chủ điểm sự kiện

Triệt tiêu ma trận sở hữu chéo

(ĐTTCO) - Trong lộ trình tái cơ cấu các TCTD và xử lý nợ xấu giai đoạn 2016-2020, sở hữu chéo (SHC)  là vấn đề nổi cộm, cần được xử lý triệt để loại trừ rủi ro cho hệ thống NH.