Đổi mới hay thụt lùi?

Đổi mới hay thụt lùi? ảnh 1 
Ngày mai 22-9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) sẽ có phiên thảo luận quan trọng về kết quả giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai tại các nông trường, lâm trường quốc doanh, giai đoạn 2004-2014. Đây là vấn đề đã từng được tranh luận khá gay gắt tại một phiên giải trình hồi tháng trước do UBTVQH tổ chức.

Sau 10 năm triển khai thực hiện Nghị quyết 28 của Bộ Chính trị, việc sắp xếp, đổi mới và phát triển nông, lâm trường quốc doanh đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Các nông trường, lâm trường đã hoàn thành việc rà soát chức năng, nhiệm vụ, kinh doanh, sắp xếp và giải thể các công ty nông nghiệp, lâm nghiệp làm ăn thua lỗ.

Tính đến hết năm 2013, cả nước có 653 nông trường, lâm trường (công ty lâm, nông nghiệp), ban quản lý rừng và khu bảo tồn quốc gia đang quản lý, sử dụng diện tích 7.996.467 ha. Trong đó, đất nông nghiệp chiếm 95,9% tổng diện tích; đất phi nông nghiệp chiếm 1,1% và đất chưa sử dụng chiếm 3%... Tuy nhiên, qua giám sát của UBTVQH cho thấy việc sử dụng đất tại các nông, lâm trường quốc doanh hiện nay còn nhiều bất cập.

Việc thanh tra, kiểm tra thi hành pháp luật đất đai đối với đất nông, lâm trường đã phát hiện và xử lý nhiều sai phạm trong quản lý và sử dụng đất đai. Đáng chú ý, công tác quy hoạch đất và quy hoạch 3 loại rừng ở địa phương chưa sát thực tế và tổ chức thực hiện quy hoạch chưa nghiêm.

Trong giai đoạn 2004-2014, do chính sách đầu tư phát triển rừng phòng hộ của Nhà nước, nhiều nông, lâm trường đã tranh thủ nguồn vốn trồng rừng phòng hộ, biến một lượng lớn diện tích đất trong các lâm trường thành diện tích đất rừng phòng hộ. Mặt khác, hiện nay việc quy hoạch đất rừng phòng hộ lớn nhưng ngân sách không đủ đầu tư phát triển rừng, các ban quản lý rừng đã để đất hoang hóa, chưa đưa vào sử dụng, bị người dân xâm canh, lấn chiếm.

Các nông, lâm trường hiện nay quản lý diện tích đất đai khá lớn, song sử dụng đất kém hiệu quả, giao khoán sử dụng sai mục đích, sai đối tượng khá nhiều dẫn đến thất thoát, lãng phí tài nguyên đất đai; các lâm trường được giao quản lý, bảo vệ, phát triển rừng tự nhiên còn để tình trạng rừng bị chặt phá, ngày càng nghèo kiệt; vẫn còn để tình trạng đất hoang hóa chưa sử dụng.

Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các nông, lâm trường ở các địa phương cũng còn chậm, đến nay còn 43,5% đơn vị với 54,2% diện tích chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nguyên nhân chậm chủ yếu do việc rà soát, lập quy hoạch sử dụng đất và giao đất, cho thuê đất, xác định và cắm mốc ranh sử dụng đất, đo đạc lập bản đồ địa chính chậm được thực hiện.

Tại phiên giải trình do UBTVQH tổ chức hồi cuối tháng 8, nhiều đại biểu Quốc hội đã bày tỏ băn khoăn việc sắp xếp, phát triển nông, lâm trường quốc doanh là đổi mới hay thụt lùi?

Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hòa Bình, ông Nguyễn Tiến Sinh, thành viên của đoàn giám sát, chia sẻ: “Tham gia đoàn giám sát mới thấm thía thực trạng sử dụng đất nông, lâm trường và việc chuyển nông, lâm trường quốc doanh còn những tồn tại lớn chưa khắc phục được”.

Thậm chí, theo đại biểu này, kiểu “hà hơi thổi ngạt” cho các lâm trường không sống được càng khiến họ lâm vào khó khăn. Vậy đâu là nguyên nhân chính và giải pháp nào trong quản lý nông, lâm trường quốc doanh? 

Tại phiên giải trình, cả Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn và Tài nguyên - Môi trường đều không chối bỏ trách nhiệm của mình. Thừa nhận trong quản lý, sử dụng đất đai rừng ở các nông, lâm trường còn nhiều bất cập và đều là những tồn tại lâu năm, Bộ trưởng Cao Đức Phát nói: “Theo dõi vấn đề này gần 20 năm tôi thấy rằng để khắc phục triệt để tồn tại phải thay đổi cơ chế và tổ chức quản lý”.

Chủ trương sắp xếp, đổi mới và phát triển nông, lâm trường quốc doanh theo Nghị quyết 28 của Bộ Chính trị là hoàn toàn đúng đắn. Vấn đề là, trong quá trình thực hiện, nhận thức của nhiều bộ, ban, ngành, cấp ủy, chính quyền địa phương về nội dung, yêu cầu nghị quyết chưa đầy đủ, còn nhiều ý kiến khác nhau về vị trí, vai trò và cách thức đổi mới nông, lâm trường nên trong tổ chức chỉ đạo thực hiện lúng túng, không đồng bộ, chậm trễ.

Một bộ phận lãnh đạo nông, lâm trường muốn duy trì cơ chế cũ, trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước, không muốn thay đổi, không chủ động trong việc tháo gỡ khó khăn, đổi mới tổ chức sản xuất kinh doanh. Vì thế, Nghị quyết 30-NQ/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục sắp xếp, đổi mới và phát triển, nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty nông, lâm nghiệp (được ban hành năm 2014), yêu cầu một số nông, lâm trường chỉ thuần túy kinh doanh không có vị trí về an ninh quốc phòng sẽ thực hiện cổ phần hóa. Đây là chủ trương mạnh mẽ, kỳ vọng tạo sự chuyển biến mạnh trong các nông, lâm trường.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thành tích xuất khẩu hộ

Thành tích xuất khẩu hộ

(ĐTTCO) - Nhiều năm qua, trong số các sản phẩm trái cây xuất khẩu của Việt Nam, có tới 70% xuất sang Trung Quốc. 

Chủ điểm sự kiện

Chọn kỹ trước khi click

(ĐTTCO) - Sự bùng nổ của TMĐT mang đến nhiều cơ hội cho người tiêu dùng trong mua sắm với giá cả hợp lý. Nhưng bên cạnh sự tiện lợi, người tiêu dùng cũng luôn gặp sự phiền toái khi mua sắm online.