Chưa mặn mà đầu tư nông nghiệp?

Vừa rồi, hãng Cargill (Hoa Kỳ), một công ty ở tốp đầu ngành thức ăn chăn nuôi, công bố sẽ chi ra 40 triệu USD để đầu tư thêm tại Việt Nam. Đại diện Cargill tại Việt Nam, cho biết công ty sẽ dùng số tiền này để xây nhà máy thức ăn gia súc tại Bình Dương và hợp tác với Cảng Quốc tế Sài Gòn (SITV) xây trạm lưu trữ ngũ cốc, các loại hạt có dầu tại Phú Mỹ.

Động thái mới nhất của Cargill đã tái khẳng định tiềm năng thị trường thức ăn chăn nuôi 6 tỷ USD của Việt Nam. Ðặc biệt, trước năm 2022, thị trường này có thể đạt tới 10,55 tỷ USD. Vì thế, không riêng doanh nghiệp nước ngoài, nhiều công ty trong nước như Masan, Hòa Phát hay Hùng Vương đều dòm ngó và đẩy mạnh đầu tư vào đây. Cụ thể, tháng 10 vừa qua, CTCP Hùng Vương công bố kế hoạch rót 2.000 tỷ đồng để xâm nhập lĩnh vực chăn nuôi heo và thức ăn cho heo.

Công ty đặt mục tiêu tung sản phẩm thịt heo vào quý III-2016, tăng đàn giống lên 100.000 con và cung cấp 3 triệu con heo thương phẩm cho thị trường đến năm 2018. Nhiều chuyên gia đánh giá đây là bước chuyển hướng đầy thú vị, hứa hẹn tiềm năng của Hùng Vương. Tính ra, lĩnh vực nông nghiệp thực phẩm đã thu hút khá nhiều tên tuổi lớn. Ngoài những doanh nghiệp trong ngành có liên quan như Hùng Vương hay Masan, còn có sự hiện diện của Hoàng Anh Gia Lai, Đức Long Gia Lai, PAN, Vingroup, Hòa Phát...

Tưởng chừng như đầu tư nông nghiệp đang trở nên hấp dẫn, nhưng con số trên thực tế lại cho thấy điều ngược lại. Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp - Phát triển Nông thôn, tỷ trọng doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp hiện chỉ chiếm khoảng 1% trong toàn nền kinh tế. Riêng dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào nông nghiệp cũng chỉ trên dưới 1%. Nếu so với thời điểm vốn FDI rót vào nông nghiệp có lúc lên tới 15%, đây là mức sụt giảm rất mạnh.

Đã qua rồi thời kỳ đầu tư nông nghiệp theo kiểu manh mún, tự phát. Muốn có chỗ đứng, cạnh tranh với các sản phẩm ngoại nhập, các công ty phải đầu tư bài bản và M&A là con đường ngắn nhất. Nhưng đây lại là con đường đòi hỏi sự cẩn trọng khi chọn đối tác phù hợp và doanh nghiệp phải có vốn lớn. Hàng trăm tỷ đồng, thậm chí hàng ngàn tỷ đồng là cái giá mà Masan, Vingroup, Hòa Phát, Hoàng Anh Gia Lai, PAN hay Hùng Vương đã bỏ ra để tiến sâu vào lãnh địa này. Và đó chắc chắn chưa phải là con số cuối cùng. Mặt khác, các công ty thường phải huy động vốn từ nhiều nguồn và ít nhiều chịu áp lực lãi vay.

Quan trọng hơn, bài toán thu về từ nông nghiệp lại đòi hỏi thời gian dài và khó dự liệu. Ông Đoàn Nguyên Đức, Chủ tịch Hoàng Anh Gia Lai, từng nói vui rằng 2 năm qua, nếu không có chăn nuôi bò tập đoàn chắc đã “bò” theo số tiền đổ vào nông nghiệp. Dù đầu tư vào cao su từ sớm (năm 2008) và rót không ít vốn để có được hơn 38.000ha đất trồng cao su ở Lào và Campuchia, nhưng đến nay nguồn thu từ cao su lại rất khiêm tốn, chỉ chiếm 7% tổng doanh thu năm 2014 của công ty. Giá mủ cao su hiện tại đã giảm xuống còn bằng 1/5 so với giá ở thời điểm Hoàng Anh Gia Lai mới đầu tư, nên mọi kế hoạch, mục tiêu của bầu Ðức trong lĩnh vực này đều không thành. Mía đường, dầu cọ cũng đang diễn biến không thuận lợi như dự tính ban đầu của Hoàng Anh Gia Lai.

Nông nghiệp là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro khi tỷ lệ sinh lời thấp, thường chỉ ở mức 3-4%. Đây là lý do khiến nhiều công ty chưa mặn mà đầu tư vào đây. Thực tế, tăng trưởng của nông nghiệp luôn đứng chót bảng so với các ngành khác, thường chỉ ở mức 3-4%. Thậm chí ở một số mảng như thức ăn cho cá, đại gia C.P Việt Nam cũng từng thua lỗ và chấp nhận rút lui. Khó khăn còn đến từ quy mô diện tích đất đai ở Việt Nam hiện manh mún, khó triển khai các dự án lớn về nông nghiệp do doanh nghiệp rất khó tìm được quỹ đất 100-1.000ha. Nếu tìm được, họ phải chi trả ít nhất 2 lần tiền (tiền cho nông dân và tiền thuế) mới có đất. Trong khi đó, nếu đầu tư vào các khu công nghiệp, doanh nghiệp chỉ trả tiền một lần mà lại có cơ sở hạ tầng thuận tiện.

Ở một số lĩnh vực, điều kiện tự nhiên của Việt Nam cũng không hoàn toàn thích hợp cho nông nghiệp. Chẳng hạn, thời tiết nóng bức, thiếu đồng cỏ lớn gây trở ngại cho việc chăn nuôi bò sữa của Việt Nam. Đó có lẽ là lý do để các công ty sữa như Vinamilk phải tìm cách phát triển vùng nguyên liệu ở nước ngoài. Khó khăn nữa là các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp còn thiếu sự hỗ trợ từ chính sách bảo hộ, vốn luôn được các quốc gia khác đẩy mạnh nhằm bảo vệ nền nông nghiệp nội địa khi tham gia thương mại quốc tế.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nâng chất thu hút FDI

Nâng chất thu hút FDI

(ĐTTCO) - Hôm nay 7-12, Phòng Thương mại - Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT), Hiệp hội Thương mại Hoa Kỳ tại Việt Nam (Amcham), phối hợp tổ chức hội thảo về thách thức của việc thay đổi chính sách đối với nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. 

Chủ điểm sự kiện

Học đại học, làm đại nghề

(ĐTTCO) - Tình trạng cử nhân ra trường thất nghiệp là vấn đề nóng sốt trong nhiều năm trở lại đây, nhất là khi số cử nhân, kỹ sư ra trường không có việc làm ngày càng tăng.