Chặn rác thải nhập khẩu

(ĐTTCO) - Hàng ngàn container hàng hóa tồn đọng tại các cảng biển trên toàn quốc đang là bài toán khó đối với ngành Hải quan. Container vô chủ không chỉ gây khó khăn trong công tác quản lý, thậm chí còn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Xử lý dứt điểm, mạnh tay giải tỏa số hàng tồn đọng và có biện pháp ngăn chặn rác thải nhập khẩu vào Việt Nam là vấn đề cấp bách.

Các container này tập trung lớn nhất tại các cảng TPHCM, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Bà Rịa - Vũng Tàu… Trong đó, Cảng Hải Phòng có lượng contaier tồn đọng lớn nhất, với 3.845 container quá hạn làm thủ tục hải quan (hơn 90 ngày) tính đến thời điểm cuối tháng 3-2016. Tổng cục Hải quan cho biết hầu hết hàng hóa trong các container tồn đọng tại Hải Phòng từ tháng 8-2014 trở về trước, chủ yếu là nhóm hàng hóa phế liệu và thuộc loại hình tạm nhập tái xuất (TNTX) đi Trung Quốc.

Tại Cảng Chùa Vẽ (Hải Phòng), khoảng 2 năm nay đang phải bất đắc dĩ quản lý một số container bốc mùi xú uế do không có chủ hàng đến mở tờ khai hải quan để làm thủ tục tái xuất. Trong khi đó phí lưu kho, gồm cả tiền điện chạy hệ thống làm lạnh những container hàng này đã lên hàng tỷ đồng. Nhưng Cảng Chùa Vẽ chỉ là đơn vị giữ hộ hàng nên không có quyền mở kẹp chì để kiểm tra. Hầu hết những container thuộc loại hàng TNTX và vì nhiều lý do, người đứng tên mua từ chối nhận hàng. Bên cạnh đó, lại thiếu cơ sở pháp lý để xác định chính xác ai là chủ hàng, nên chỉ có thể quy trách nhiệm cho đơn vị vận chuyển là chủ tàu nước ngoài.

Nguyên nhân các container hàng hóa tồn đọng tại cảng biển chưa được giải quyết do Bộ Tài chính ban hành Thông tư 203/2014 hướng dẫn lại quy định xử lý hàng hóa tồn đọng thuộc địa bàn hoạt động của Hải quan. Việc hàng hóa tồn đọng tại cảng biển liên quan đến 2 loại. Nếu hàng hóa trong container có dấu hiệu trốn thuế, Hải quan chủ trì là đúng vì cơ quan này có chức năng kiểm soát hàng hóa nhập khẩu. Loại hàng hóa thứ 2 liên quan đến chủ tàu, chủ cảng và các bên giao nhận, là quan hệ dân sự bình thường, dẫn đến tình trạng hàng tồn đọng, hàng vô chủ không có người nhận. Trường hợp này lẽ ra phải giao cho doanh nghiệp cảng chủ trì xử lý, nhưng Thông tư 203 lại giao cho Hải quan chủ trì, nên rất khó giải quyết vì ngân sách sẽ phải chi ra khoản tiền lớn mà chưa biết sẽ bố trí nguồn từ đâu.

Trên thực tế, những container tồn đọng tại cảng biển phần lớn là phế liệu nhập khẩu như lốp ô tô, ắc quy cũ hỏng… thuộc diện cấm nhập khẩu và núp bóng hàng TNTX để vào nước ta. Ông Vũ Vinh Phú, nguyên Phó ban Thường trực Ban chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại Hà Nội, cho biết giải pháp duy nhất là phải siết lại quy định về TNTX để hạn chế phế thải công nghiệp núp bóng TNTX tràn vào nước ta. Thực tế cho thấy TNTX là loại hình hoạt động có nhiều ưu đãi về chính sách thuế nên không ít doanh nghiệp đã lợi dụng để buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Liên tục thời gian qua, Cục Điều tra chống buôn lậu (Tổng cục Hải quan) đã phát hiện, bắt giữ những vụ buôn lậu quy mô lớn sử dụng hình thức TNTX. Điều đáng nói, nhiều lô hàng nhập khẩu vào Việt Nam theo diện này là hàng cấm nhập khẩu, như phế thải công nghiệp, thực phẩm đông lạnh có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao… Nếu không có biện pháp quản lý chặt chẽ, những lô hàng này sẽ bị "từ chối nhận hàng" và biến các cảng biển thành kho rác thải công nghiệp.

Theo chỉ đạo của Bộ Tài chính, đến hết tháng 4-2016, nếu không xử lý được các container tồn đọng, cơ quan chức năng sẽ xác lập quyền sở hữu nhà nước để giải quyết dứt điểm. Được biết, đã có 1.272 container hàng tồn đọng được Hải quan Hải Phòng, trong đó có nhiều hàng hóa đã qua sử dụng thuộc diện cấm nhập khẩu, hoặc nhập khẩu có điều kiện. Có 28 lô hàng (gồm 34 container và 14 lô hàng lẻ) đã được xác lập quyền sở hữu nhà nước để bán đấu giá, trực tiếp theo quy định với tổng trị giá hàng hóa gần 24,6 tỷ đồng. 29 lô (gồm 126 container và 2 lô hàng lẻ) đã được làm thủ tục để thực hiện tiêu hủy… Bên cạnh đó, Cục Hải quan Hải Phòng cũng đề xuất UBND TP Hải Phòng tịch thu 16 lô hàng gồm 22 container quần áo cũ, trị giá 2,4 tỷ đồng. Sau khi thực hiện các biện pháp xử lý hàng tồn đọng và tổ chức thông báo rộng rãi, nhiều doanh nghiệp đã tới cảng làm thủ tục nhận 976 container hàng tồn, giảm bớt áp lực cho cơ quan chức năng.

Điều đó cho thấy nếu siết chặt quản lý hàng TNTX và áp dụng các biện pháp mạnh, sẽ giúp ngăn ngừa những lô hàng vô chủ tại cảng biển, hạn chế rác thải công nghiệp tràn vào Việt Nam, gây ra những hệ lụy khó lường.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thành tích xuất khẩu hộ

Thành tích xuất khẩu hộ

(ĐTTCO) - Nhiều năm qua, trong số các sản phẩm trái cây xuất khẩu của Việt Nam, có tới 70% xuất sang Trung Quốc.