Cẩn trọng ngăn ngừa lạm phát

(ĐTTCO) - Sự xuất hiện và quay trở lại của những yếu tố gây bất lợi cho nền kinh tế trong quý I đã mang đến những thách thức cho kế hoạch phát triển kinh tế thời gian tới. Trong quý I, lạm phát trong nước đã đi khỏi xu hướng ổn định, được duy trì trong năm 2015, khi tăng xấp xỉ 1% và tháng 4 tăng 1,33% so với tháng 12-2015.

Phần lớn nguyên nhân tác động đến lạm phát do việc điều chỉnh giá dịch vụ y tế và giáo dục trong quý I. Song theo Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR), có các yếu tố cơ bản như hạn hán ở ĐBSCL, sự hồi phục của giá dầu và hàng hóa sẽ ảnh hưởng đến lạm phát trong các quý tiếp theo. Một điểm đáng chú ý trong quý I là tăng trưởng kinh tế gây thất vọng khi chỉ đạt mức 5,46%, do tăng trưởng công nghiệp suy yếu. Sản xuất nông nghiệp khó khăn cũng góp phần làm sụt giảm tốc độ tăng trưởng. Chỉ số PMI (chỉ số quản trị mua hàng) đạt mức trung bình 50,7 điểm trong quý I, phản ánh sự mở rộng khiêm tốn của khu vực sản xuất. Đặc biệt, theo VERR chỉ số hoạt động kinh tế VEPI đã có một quý giảm mạnh nhất kể từ khi được đưa vào tính toán từ quý I-2015 tới nay, chỉ số này chỉ tăng xấp xỉ 4% so với mức tăng trung bình 5,6% trong năm 2015.

Chính phủ ước tính tỷ lệ thâm hụt ngân sách chính thức ở mức 6,34% GDP, vượt xa so với kế hoạch 5% được Quốc hội thông qua. Nhưng theo VEPR, điều nghiêm trọng là khả năng cải thiện thâm hụt rất hạn chế. Cán cân thanh toán có những biểu hiện bất thường từ quý III-2015, khi xuất hiện dòng tiền gửi ở nước ngoài quy mô lớn, cho thấy chính sách ngoại hối có thể đang gây ra những tác động phụ đáng lưu ý. Theo GS.TS Ngô Thắng Lợi (Đại học Kinh tế quốc dân), 5 nguyên nhân tác động đến tốc độ tăng trưởng của Việt Nam, gồm công nghiệp chế biến chế tạo - ngành động lực tăng trưởng mạnh nhất - bị suy giảm nghiêm trọng; ngành nông nghiệp cũng gặp nhiều khó khăn gây hậu quả kép về suy giảm tăng trưởng; điểm tựa trên vai là khu vực FDI. Sự ảnh hưởng của kinh tế quốc tế và các hiệu quả tăng trưởng kinh tế như năng suất lao động, đầu tư… đều giảm sút.

Theo TS. Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), suy giảm kinh tế trong quý I cho thấy quá trình phục hồi kinh tế của Việt Nam còn thiếu động lực vững chắc. Khu vực DN còn thiếu sức sống, do khó khăn về đầu ra cũng như gia tăng chi phí đầu vào. Trong bối cảnh ấy, quá trình cải cách vi mô chậm phần nào làm suy yếu niềm tin đối với hoạt động tiêu dùng và đầu tư. TS. Thành cho rằng các chính sách kinh tế hướng tới duy trì mục tiêu ổn định vĩ mô, đặc biệt cần tránh tâm lý nôn nóng trong việc đạt mục tiêu tăng trưởng cao. Bởi lẽ, lạm phát tiềm ẩn khả năng diễn biến bất thường, đặc biệt trong nửa sau của năm 2016 khi các mặt hàng y tế và giáo dục được đồng loạt điều chỉnh, giá hàng hóa thế giới phục hồi, và tác động của hạn hán lên giá lương thực sẽ tăng cao trước khi vụ lúa hè-thu thu hoạch vào khoảng tháng 8.

Theo CIEM, mong muốn thúc đẩy tăng trưởng nhanh ngay trong quý II thông qua các giải pháp kinh tế vĩ mô (tài khóa, tiền tệ) là hoàn toàn hợp lý và khả thi. Tuy nhiên, việc dựa đơn thuần vào các chính sách kinh tế vĩ mô nhưng thiếu các giải pháp căn cơ về nền tảng kinh tế vi mô, có thể làm giảm dư địa chính sách của Việt Nam trong giai đoạn sau này. Trong bối cảnh kinh tế thế giới và tương tác giữa các nền kinh tế lớn còn nhiều bất định, đòi hỏi Việt Nam phải duy trì dư địa chính sách (ít nhất về tài khóa và tiền tệ) để bảo đảm khả năng ứng phó. CIEM lưu ý cần tiếp tục đổi mới, cải cách nền tảng kinh tế vi mô trong quý II. Đó là ban hành một nghị quyết mới, tiếp nối tinh thần Nghị quyết 19 về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia với lộ trình cho 3-5 năm tới. Nghị quyết này cần có tính toàn diện, với cơ chế đánh giá và phân định trách nhiệm rõ ràng, khả thi. Bên cạnh đó, tiếp tục hướng dẫn thực hiện Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp... với quan điểm không hạn chế quyền tự do kinh doanh (khi không có quy định cấm của pháp luật) bằng việc bãi bỏ các điều kiện kinh doanh không còn phù hợp, các điều kiện kinh doanh được ban hành trái thẩm quyền; đơn giản hóa các điều kiện kinh doanh còn lại; hoàn tất rà soát và đề ra biện pháp bãi bỏ các điều kiện chuyên ngành liên quan đến đăng ký kinh doanh và thương mại ngay trong quý II.

Chính sách tiền tệ cần tiếp tục điều hành thận trọng, gắn với neo kỳ vọng lạm phát để doanh nghiệp yên tâm hơn với quyết định đầu tư dài hạn. Cần mạnh dạn kiến nghị không thực hiện kích thích tăng trưởng thông qua tiền tệ bằng mọi giá; ổn định tỷ giá VNĐ/USD; tiếp tục dành ưu tiên cao nhất cho việc hoàn thành cơ bản tái cơ cấu các ngân hàng thương mại... Với chính sách tài khóa cần duy trì tốc độ thu ngân sách nhưng tránh lạm thu, thu trước hoặc bổ sung các loại thuế, phí thiếu tính giải trình hợp lý; kiên quyết cắt giảm chi thường xuyên; đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian nộp thuế và hoàn thuế cho DN...

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

“Khoán 10” tinh giản bộ máy

“Khoán 10” tinh giản bộ máy

(ĐTTCO) - Con tàu kinh tế dù khỏe đến mấy cũng oằn lưng nếu phải cõng một bộ máy lực lưỡng vượt xa sức chịu đựng. 

Chủ điểm sự kiện

Thách thức xây dựng chính sách

(ĐTTCO) -  Sự thay đổi trong công nghệ những năm gần đây được nhận định là các dấu hiệu của cuộc CMCN 4.0. Nếu cuộc cách mạng lần thứ 3 là tin học và tự động hóa, thì đặc điểm công nghệ của cuộc CMCN 4.0 là hệ thống thực-ảo (CPS).