Cải cách chưa như kỳ vọng

(ĐTTCO) -Đầu tuần này, trong cuộc thảo luận bàn tròn về Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) giữa Ngân hàng Thế giới (WB), đoàn đàm phán các hiệp định thương mại tự do của Việt Nam và Viện Khoa học Xã hội, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại Trương Đình Tuyển cho rằng Việt Nam phải tận dụng những cam kết trong TPP để tạo ra áp lực cho mình trong tiến trình cải cách, trong đó cải cách thể chế chính là yêu cầu hàng đầu của kinh tế Việt Nam.

Theo đánh giá, Việt Nam vẫn là vùng trũng trong chỉ tiêu về chất lượng thể chế khi xếp 93/144 quốc gia; đồng thời môi trường kinh doanh vẫn thuộc vùng trũng, mặc dù Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt bằng 2 nghị quyết 19 (năm 2014 và 2015). Nguyên nhân chính do 2 nghị quyết này chỉ dựa trên những văn bản quy định, chưa căn cứ trên những thực chứng nên doanh nghiệp vẫn còn kêu ca rất nhiều. Ngoài ra, chất lượng và phẩm chất của cán bộ thực thi còn kém.

Theo Bộ Kế hoạch - Đầu tư, sau 2 năm thực hiện Nghị quyết 19, thứ hạng năng lực cạnh tranh nước ta tăng 3 bậc, từ vị trí 93 lên vị trí 90 (theo cách tiếp cận Doing Business 2016 của WB) và có sự cải thiện ở 5 chỉ số. Đó là: khởi sự doanh nghiệp (tăng 7 bậc); tiếp cận điện năng (tăng 22 bậc); tiếp cận tín dụng (tăng 8 bậc); nộp thuế và bảo hiểm xã hội (tăng 4 bậc); giải quyết phá sản doanh nghiệp (tăng 2 bậc). Những tín hiệu tích cực trên đã được cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước ghi nhận. Song, điều đó là chưa đủ, bởi cộng đồng doanh nghiệp vẫn mong mỏi hiệu ứng cải cách phải được duy trì với cường độ mạnh hơn, quyết liệt hơn.

Thực tế, những kết quả đạt được cho tới thời điểm này chủ yếu nhờ các biện pháp thực hiện Nghị quyết 19 năm 2014, như rà soát, cắt bỏ các thủ tục trên văn bản, giấy tờ. Trong khi đó, việc thực hiện những yêu cầu của Nghị quyết 19 năm 2015 (tạo ra những thay đổi thực tế, đảm bảo cho người dân, doanh nghiệp thực sự được hưởng lợi) còn khá mờ nhạt. Ngay từ khâu khai sinh doanh nghiệp, số bộ, ngành, địa phương thực hiện yêu cầu rà soát, đánh giá quy định của pháp luật về điều kiện đầu tư kinh doanh, báo cáo, đề xuất phương án sửa đổi, bổ sung còn ít do một số bộ chưa làm. Cụ thể, trong số 10 bộ, ngành được giao nhiệm vụ cải cách toàn diện quy định về quản lý chuyên ngành và cải cách thủ tục hành chính đối với hoạt động xuất, nhập khẩu, mới có 3 bộ (Tài chính, Giao thông - Vận tải, NN-PTNT) chủ động triển khai. Cá biệt có bộ, ngành còn ban hành thêm văn bản không đúng yêu cầu chỉ đạo, loại văn bản thường được gọi là “giấy phép con”. Trong khi mục tiêu đề ra đến hết năm 2016 giảm thời gian cấp phép xây dựng xuống còn 77 ngày, nhưng trong 2 năm qua, thời gian này đã tăng thêm 52 ngày, hiện lên tới 166 ngày (đánh giá của WB tại Báo cáo Môi trường kinh doanh năm 2016)...

Với yêu cầu cải cách ngày càng cao của tiến trình hội nhập, nhiều doanh nghiệp đang mong đợi Chính phủ sẽ có thêm một nghị quyết 19 mới. Theo nguồn tin từ Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương, cơ quan này được giao chắp bút dự thảo Nghị quyết 19/NĐ-CP “phiên bản 2016”. Dự thảo này dự kiến được Chính phủ thảo luận trong phiên họp thường kỳ vào cuối tháng 3 này. Theo tiết lộ từ cơ quan soạn thảo, Nghị quyết 19 năm 2016 sẽ tập trung vào cải thiện thủ tục quản lý kiểm tra chuyên ngành; vấn đề đăng ký sở hữu tài sản… Một điểm mới khác của Nghị quyết 19 lần này là không chỉ tập trung vào các chỉ tiêu Doing Business của WB, mà còn đề cập đến các chỉ số của Diễn đàn Kinh tế thế giới đưa ra.

Giới chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp còn mong đợi nhiều hơn thế. Bởi qua thực hiện cho thấy 2 bản nghị quyết 19 năm 2014 và 2015 đều bộc lộ điểm yếu ở khâu thực thi. Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế VCCI, cho rằng việc ban hành thêm một Nghị quyết 19 nữa sẽ thể hiện quyết tâm của Chính phủ, buộc các bộ, ngành phải vào cuộc mạnh mẽ hơn. Bản nghị quyết mới cần đưa ra được các giải pháp thực hiện quyết liệt, có cơ chế ràng buộc trách nhiệm rõ ràng, để có thể phát huy hiệu quả trong thực thi. Kết quả thực hiện Nghị quyết 19 phải được coi là một tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động của từng bộ, cơ quan, địa phương, xem xét trách nhiệm của những người đứng đầu và xếp hạng công chức.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Chủ điểm sự kiện

Triệt tiêu ma trận sở hữu chéo

(ĐTTCO) - Trong lộ trình tái cơ cấu các TCTD và xử lý nợ xấu giai đoạn 2016-2020, sở hữu chéo (SHC)  là vấn đề nổi cộm, cần được xử lý triệt để loại trừ rủi ro cho hệ thống NH.