Bất cập nguồn nhân lực

Một trong những lợi thế cạnh tranh của Việt Nam là có nguồn lao động dồi dào. Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy tình trạng doanh nghiệp thiếu hụt lao động còn phổ biến. Đó là nghịch lý được nhiều chuyên gia nêu ra tại cuộc hội thảo về hợp tác đào tạo nhân lực được Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức đầu tuần này.

 Bất cập nguồn nhân lực ảnh 1

Sau gần 30 năm đổi mới, dù đạt được một số thành tựu về phát triển nguồn nhân lực, nhưng so với nhiều nước trong khu vực và so với quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chất lượng nguồn nhân lực ở Việt Nam vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.

Đặc biệt thiếu hụt đội ngũ lao động có kỹ năng, công nhân kỹ thuật, chuyên nghiệp để phát triển các ngành công nghiệp chiến lược đất nước. Một trong những hạn chế lớn của tình trạng trên là sự liên kết giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo lao động. Điều này làm yếu khả năng tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng của doanh nghiệp nước ngoài.

Tại hội thảo, đại diện nhiều trường đại học cho biết đã chủ động trong việc tìm đầu ra cho sinh viên. Chẳng hạn Đại học Hàng hải ngay từ những năm 1990 đã vận dụng cơ chế mở rộng hợp tác quốc tế với các công ty, tập đoàn trong và ngoài nước, thông qua các hoạt động như thành lập các công ty, trung tâm liên doanh với nước ngoài, trung tâm tư vấn… do cán bộ, giảng viên nhà trường điều hành, quản lý.

Thông qua đó, trường đã ký kết hợp tác trong lĩnh vực đào tạo và nghiên cứu khoa học với các viện và trường đại học của Hoa Kỳ, Nga, Ba Lan, Nhật Bản… Tương tự, Đại học Bách Khoa Hà Nội có 36 văn bản hợp tác được ký kết với các trường, viện từ Nhật Bản; 17 thỏa thuận với các công ty Nhật Bản. Hàng năm, hơn 30 doanh nghiệp Nhật Bản tới thăm và có các đề xuất hợp tác với trường. Các lĩnh vực hợp tác chủ yếu ở các mảng là đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ.

Tuy nhiên, đó mới chỉ là sự chủ động liên kết của các trường đối với các doanh nghiệp, tổ chức; chưa mang tầm quốc gia, có sự định hướng của Chính phủ. Vì thế, hiệu quả mang lại không cao. Kinh nghiệm về vấn đề này từ Nhật Bản rất đáng nghiên cứu để dần xóa bỏ nghịch lý thiếu - thừa về nguồn nhân lực.

TS. Yoichi Sakurada đến từ Viện nghiên cứu Mitsubishi (Nhật Bản), cho biết để thực hiện các hình thức đào tạo nhân lực hiệu quả, Chính phủ Nhật Bản giao Bộ Kinh tế Thương mại và công nghiệp là cơ quan điều phối. Cơ quan này sẽ chịu trách nhiệm gắn kết các dự án đào tạo giữa các trường, viện với các tổ chức kinh tế trong nước dưới các hình thức hợp tác/ủy thác.

Tuy nhiên, để mối quan hệ 3 bên “nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp” có thể hình thành, điều kiện quan trọng nhất là phải cùng chung một nhận thức về nhu cầu hợp tác. Các doanh nghiệp có nhu cầu chia sẻ kinh nghiệm của các lao động có tay nghề, các trường đại học có nhu cầu đào tạo nhân lực đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

Các chuyên gia Nhật Bản cũng lưu ý cơ quan điều phối có thể là bất cứ bộ nào, nhưng phải là cơ quan trung lập để tạo sự liên kết khách quan nhất. Bên cạnh đó, hợp tác đào tạo từ góc độ quản lý nhà nước phải có tầm nhìn dài hạn. Chẳng hạn phải tính được 5-10 năm tới cần nguồn nhân lực như thế nào, từ đó có phương án tổ chức đào tạo phù hợp với thời điểm hiện tại.

Tất nhiên, với thực tế về quản lý nguồn nhân lực của Việt Nam hiện nay, áp dụng mô hình trên không dễ dàng. Hiện quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực đang bị phân tán giữa các cơ quan có chức năng quản lý nhà nước và cơ quan chủ quản.

Cả nước có 376 trường đại học, cao đẳng nhưng Bộ Giáo dục - Đào tạo chỉ quản lý 54 trường (chiếm 14,4%), các bộ/ngành khác quản lý 116 trường (30,8%), UBND tỉnh/thành phố quản lý 125 trường (33,3%), còn lại 81 trường dân lập, tư thục (21,5%). Nhưng dù thế nào, đổi mới quản lý về phát triển nguồn nhân lực cũng là vấn đề phải được xem xét, để xóa bỏ điểm nghẽn trong quá trình phát triển nền kinh tế.

Về phía các trường đại học, nhiều ý kiến mong muốn Nhà nước có những cơ chế, chính sách mở rộng cơ hội cho sinh viên thực tập tại các doanh nghiệp. Kết hợp từng bước với các đối tác doanh nghiệp xây dựng các đề tài nghiên cứu theo đặt hàng của doanh nghiệp.

Nhà nước cần bổ sung, hoàn thiện các quy định để khuyến khích hoặc bắt buộc các trường phải hợp tác với doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực; khuyến khích doanh nghiệp tham gia quá trình đào tạo nghề thông qua chính sách thuế, chính sách sử dụng đất đai; đồng thời quy định cụ thể nghĩa vụ, trách nhiệm tham gia, hỗ trợ của doanh nghiệp đối với hoạt động đào tạo nguồn nhân lực.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hướng tới chân giá trị APEC

Hướng tới chân giá trị APEC

(ĐTTCO) - Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) đã chính thức kết thúc ngày 11-11. Một tuần sôi động với ngồn ngộn các cuộc họp của quan chức cấp cao, các nhà lãnh đạo.


Chủ điểm sự kiện

Tạo thế và lực cho đầu tàu kinh tế

(ĐTTCO) - Phát biểu tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa 14 về cơ chế chính sách cho TPHCM, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nói: “Chúng ta đều biết TPHCM thu ngân sách lớn nhất nước, tỷ lệ điều tiết về Trung ương cũng lớn nhất, nhưng tỷ lệ được để lại cho địa phương bây giờ rất ít nên không thể phát triển nhanh. Đầu tàu mà đi chậm thì sao cả nước đi nhanh được”.