Trung Quốc và nguy cơ chia rẽ châu Âu

(ĐTTCO) - Hội nghị thượng đỉnh những ngày cuối tháng 11 vừa qua giữa các quốc gia khu vực Đông-Trung Âu với Trung Quốc kết thúc tại thủ đô Budapest, Hungary, một lần nữa cho thấy mộng chinh phục châu Âu của quốc gia thứ 2 thế giới này. 
Tuy nhiên, giới phân tích đưa ra cảnh báo về nguy cơ chia rẽ châu Âu xuất phát từ những đồng vốn từ Trung Quốc.
Nhà Trung Quốc học của Hungary Matura Tamas nhận định trong những năm qua, khu vực Đông-Trung Âu ngày một chờ đợi nguồn vốn từ Bắc Kinh cũng như sự phát triển đến từ Trung Quốc. Ngược lại, Trung Quốc cũng muốn thắt chặt mối quan hệ kinh tế với khu vực này. Đó cũng là lý do chính yếu để Hội nghị thượng đỉnh 16+1 giữa chính phủ các quốc gia Đông-Trung Âu và Trung Quốc được tổ chức thường niên và năm nay đã là lần thứ 6.
Về cơ bản, lợi ích của Bắc Kinh là tìm những khả năng đầu tư, kinh doanh và thương mại mới trong vùng. Đông-Trung Âu là vùng đệm giữa Tây Âu và khu vực chịu ảnh hưởng của Nga được Bắc Kinh để mắt tới từ lâu nay. Ngược lại, bằng sự cởi mở của mình, các nước Đông-Trung Âu nhấn mạnh họ sẽ là tiền đồn của Trung Quốc trong quá trình hướng sang phương Tây.
Hungary, Serbia và Macedonia rất coi trọng việc khởi động dự án hiện đại hóa tuyến đường sắt Budapest-Belgrade ký kết từ 2 năm trước với Trung Quốc, được coi là khoảnh khắc quan trọng nhất của sự hợp tác giữa Liên minh châu Âu (EU) với Trung Quốc. Trong hội nghị vừa qua, các bên đã ký thỏa thuận về thủ tục đấu thầu siêu dự án trị giá gần 3,5 tỷ EUR với nguồn tín dụng từ Trung Quốc. 
Trung Quốc và nguy cơ chia rẽ châu Âu ảnh 1 Tuyến đường sắt Belgrade-Budapest ở TP Novi Sad – Serbia. 

Trung Quốc giờ đã hiểu rằng có 2 châu Âu vào đầu thế kỷ 21: một châu Âu cũ và một châu Âu mới. Trong khi châu Âu cũ cứng rắn, đầy định kiến, muốn bảo vệ quá khứ vẻ vang thì châu Âu mới được hình thành từ nền tảng châu Âu cũ, nhưng khao khát tiến bộ và ít tính toán hơn, đồng thời cũng có nhu cầu tìm kiếm các đối tác mới. Trung Quốc thích châu Âu mới nên đã chọn châu Âu mới làm đối tác ưu tiên, coi đó một đầu cầu để với tới châu Âu cũ, hiện vẫn giữ khoảng cách.
Bà Nadege Rolland, chuyên gia về Trung Quốc thuộc tổ chức tư vấn National Bureau of Asian Research (Hoa Kỳ), nhận định mục tiêu của Bắc Kinh là tập hợp các nước châu Âu thuộc Liên Xô trước đây để thiết lập lại khối Đông Âu và đặt dưới sự bảo trợ của Trung Quốc.
Chính quyền Trung Quốc của Chủ tịch Tập Cận Bình tin rằng Hội nghị thượng đỉnh 16+1 và dự án Một vành đai, một con đường có lợi cho cả đôi bên. Phần nổi của con đường tơ lụa mới đương nhiên là các con đường, nhưng không chỉ vậy mà còn rất nhiều tuyến tàu, hải cảng, trung tâm năng lượng, hạ tầng cơ sở và tín dụng. Vì thế, con đường tơ lụa mới rất thu hút các nước, từ Trung Quốc tới châu Âu, từ Trung Á sang Đông Âu. Việc Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường được đón tiếp trọng thị tại hội nghị quy tụ lãnh đạo chính phủ và các bộ trưởng của 16 nước Đông Âu, trong đó nhiều nước thành viên của EU, cho thấy Trung Quốc đang đi từng bước, có phương pháp để củng cố vị thế và ảnh hưởng tại Trung và Đông Âu. 
Việc chọn thủ đô Hungary là nơi diễn ra hội nghị cũng không phải ngẫu nhiên. Hungary của Thủ tướng Viktor Orban là nước châu Âu cởi mở nhất với đầu tư Trung Quốc và cũng là thành viên thường xuyên chống đối lại những chủ trương của EU. Ngoại trưởng Hungary Peter Szijjarto đã khẳng định: “Trong vùng này, chúng tôi nhìn thấy vai trò lớn của Trung Quốc trong trật tự thế giới mới như là một cơ hội chứ không phải là một đe dọa”. Trước đó, Thủ tướng Hy Lạp Alexis Tsipras trong bài phỏng vấn lý giải sự hấp dẫn Trung Quốc: “Châu Âu vẫn chỉ ưu tiên phạt Hy Lạp bằng áp đặt chính sách khắc khổ mà chẳng đầu tư gì. Trong mắt các nước khác, Hy Lạp rất cuốn hút, vì thế Trung Quốc đã nắm bắt cơ hội này để đầu tư”.
Số liệu của Viện Mercator nghiên cứu Trung Quốc cho biết đầu tư Trung Quốc năm ngoái đổ vào EU đạt 35 tỷ EUR. Hơn 2/3 số này là từ các doanh nghiệp nhà nước nhằm phục vụ tham vọng lớn của Bắc Kinh.
EU lại có quan điểm ngược lại. Lãnh đạo của các nước châu Âu cũ và EU đều có cái nhìn ngờ vực về thượng đỉnh 16+1, thậm chí một số còn tỏ ra bực tức về sự buông lỏng của các nước trong khu vực này. Ngoại trưởng Đức Gabriel Sigmar gọi đó là một âm mưu nhằm chia rẽ châu Âu. Thời gian gần đây, châu Âu phải tìm cách bảo vệ trước hết là các lĩnh vực chiến lược của EU khỏi sự đầu tư quá mạnh tay của Bắc Kinh. Nhưng đã là quá muộn để châu Âu bảo vệ được một số lĩnh vực như truyền thông, năng lượng.

Tuệ Minh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ

Chủ nghĩa tư bản nhà nước Trung Quốc (Kỳ 2)

(ĐTTCO) - Bài trước tác giả đã giải thích các định chế ngân hàng nội địa dưới lập trường của Trung Quốc trong tiến trình thực hiện Basel bằng cách nhấn mạnh sự đối đầu giữa các phe phái cạnh tranh. 

Bình luận

Thế giới muôn màu