TPP - Cùng thắng, hạn chế thua thiệt

Ngày 5-10, TPP - hiệp định thương mại lớn nhất trong lịch sử nhân loại - đã hoàn tất đàm phán. TPP cam kết giảm thuế quan và các hình thức bảo vệ hàng nội địa khác ở 12 nước thành viên chiếm 40% GDP toàn cầu, với gần 30.000 tỷ USD.

Thiệt, hơn đều có

Thật ra, TPP được ký kết là chiến thắng cho tất cả các bên. Tuy nhiên, để tìm được tiếng nói chung mỗi nước phải chịu thiệt một ít theo cách người ta thường nói “thả con săn sắt, bắt con cá rô”. Vì vậy, tất cả các bên đều có những mặt thắng và thua. Nhận định về thắng/thua của từng nước, theo hãng tin Bloomberg: Với Nhật Bản, ngành sản xuất ô tô và linh kiện ô tô của Nhật Bản có lẽ được hưởng lợi nhiều nhất, vì có thể tiếp cận Hoa Kỳ - thị trường ô tô lớn nhất thế giới - một cách dễ dàng và ít tốn kém hơn. Tuy nhiên, nước này cũng sẽ chịu thiệt về mặt nông nghiệp.

Các nông dân trồng lúa sẽ mất một số chế độ bảo hộ với hạn ngạch nhập khẩu phi thuế quan của 1% trên tổng mức tiêu thụ gạo. Những người làm trong ngành chăn nuôi có thể bị thiệt hại nặng nề hơn vì thuế nhập khẩu thịt bò sẽ bị giảm xuống 6% trong vòng 16 năm tới từ mức 38,5% hiện nay, trong khi thuế nhập thịt lợn cũng sẽ được cắt giảm.

Với Australia có lẽ được nhiều hơn mất. Trước tiên, ngành đường nước này sẽ dễ dàng thâm nhập vào Hoa Kỳ hơn, trong khi thị trường Nhật Bản cũng phải giảm bớt thuế quan nhập khẩu đường. Việc cắt giảm thuế cũng giúp thịt bò Úc dễ dàng thâm nhập các thị trường lớn như Hoa Kỳ và Nhật Bản.

Hàng thủy sản và rau quả sẽ chứng kiến thuế quan giảm mạnh, trong khi ngũ cốc và lúa gạo sẽ được tiếp cận hạn ngạch ưu đãi. Australia và New Zealand đã thành công trong việc gây áp lực buộc Hoa Kỳ phải thỏa hiệp về thời gian các công ty dược phẩm được bảo vệ đối với các thuốc sinh học mới, tối thiểu 5 năm thay vì 12 năm như mong muốn của Hoa Kỳ. Điều đó có thể dẫn đến giá thuốc rẻ hơn và cạnh tranh hơn.

Với New Zealand, 93% các giao dịch thương mại của nước này với các đối tác TPP sẽ được giảm các loại thuế, giúp tiết kiệm mỗi năm khoảng 168 triệu USD. Trong đó, ngành sữa (chiếm 25% xuất khẩu của New Zealand) sẽ tiết kiệm được khoảng 66,3 triệu USD/năm nhờ thuế giảm.

Một số rào cản thuế quan vẫn duy trì ở các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Canada và Mexico, nhưng New Zealand vẫn sẽ hưởng lợi vì được tiếp cận những mức hạn ngạch ưu đãi mới. Thuế quan xuất khẩu thịt bò sẽ được bỏ, ngoại trừ Nhật Bản sẽ giảm xuống 9% từ 38,5%. Thuế quan đối với các mặt hàng xuất khẩu khác như hoa quả, thủy sản, rượu và thịt cừu sẽ được hủy bỏ.

Riêng Việt Nam nằm trong số những nước được lợi nhiều nhất, với dự báo của Eurasia Group TPP sẽ giúp GDP Việt Nam đạt 11% vào năm 2025, xuất khẩu tăng 28% trong cùng kỳ do các công ty nước ngoài sẽ ồ ạt đổ vào để hưởng lợi từ TPP. Thuế nhập khẩu ở Hoa Kỳ và Nhật Bản giảm sẽ làm lợi cho các nhà sản xuất đồ may mặc ở Việt Nam, vốn đã có lợi thế so với Trung Quốc nhờ chi phí lao động rẻ.

Dù vậy, tác động có thể bị giới hạn vì Việt Nam vẫn phải đối mặt với những quy định nghiêm khắc về quy tắc xuất xứ của nguyên liệu. Ngành thủy sản sẽ hưởng lợi từ việc bãi bỏ thuế quan đối với tôm, mực và cá ngừ hiện đang ở mức 6,4-7,2%. Tuy nhiên, Việt Nam buộc phải bỏ thuế nhập khẩu các sản phẩm dược phẩm từ mức bình quân 2,5% hiện nay, dẫn đến sức ép cho các công ty dược trong nước.

Áp lực cho Hoa Kỳ và Canada

Nhìn chung, theo nhà phân tích Primrose Riordan, những ngành xuất khẩu hưởng lợi từ TPP bao gồm: Thịt bò, dịch vụ, rượu vang, quặng sắt, gạo, thương mại điện tử, thủy sản. Trong khi đó, ngành xuất khẩu vẫn bị hạn chế nhiều nhất là đường, do Hoa Kỳ vẫn duy trì những chính sách bảo hộ. Các nhà sản xuất mía đường Australia cho biết sẽ tìm cách vận động để phản đối những chính sách bảo hộ ngành mía đường của Hoa Kỳ.

Nghị sĩ đảng Tự do Quốc gia (LNP) Michelle Landry, nói Hoa Kỳ “hèn nhát” khi từ chối mở cửa ngành đường trong TPP. Trước đó, một nghị sĩ khác của LNP là Matt Canavan tuyên bố sẽ phủ quyết TPP khi bỏ phiếu ở quốc hội.

“Chúng tôi ủng hộ ông Obama trong mọi xung đột toàn cầu nếu Hoa Kỳ yêu cầu giúp đỡ, thế nhưng họ lại ném cát vào khi chúng tôi đòi hỏi mở cửa thị trường nông nghiệp” - Landry nói. Dù vậy, ông Landry thừa nhận TPP là một chiến thắng cho Australia vì nhìn chung sẽ giúp ngành mía đường tiếp cận được thị trường rộng lớn hơn, đặc biệt là rất có lợi cho xuất khẩu thịt bò.

Các chính sách bảo hộ ngành mía đường trong nước của Hoa Kỳ cũng vấp phải sự phản đối của Hiệp hội Người tiêu dùng đường Hoa Kỳ (SUA) - đại diện cho các nhà sản xuất bánh kẹo, bơ sữa, nước ngọt và thực phẩm ở Hoa Kỳ. Hiệp hội này cho rằng chính sách bảo hộ của Hoa Kỳ đã hạn chế nhập khẩu đường, khiến nguồn cung đường ở Hoa Kỳ không được đảm bảo và giá cả có lúc cao gấp đôi thị trường thế giới. SUA cho biết giá đường ở Hoa Kỳ cao khiến người tiêu dùng và doanh nghiệp nước này thiệt hại khoảng 15 tỷ USD kể từ năm 2008.

“Dựa trên những chi tiết đã công bố, TPP sẽ giúp các nhà xuất khẩu đường Australia tiếp cận nhiều hơn vào thị trường Hoa Kỳ. Tuy nhiên, chúng tôi cần nhiều đường hơn những gì thỏa thuận có thể mang lại. Người tiêu dùng Hoa Kỳ vẫn đối mặt với việc thiếu đường dù có thêm 65.000 tấn nhập khẩu từ Australia” - SUA nói trong một thông cáo.

TPP - Cùng thắng, hạn chế thua thiệt ảnh 1

TPP được xem là một thỏa thuận thương mại lớn nhất lịch sử.

Ngoài ra, theo nhà xuất khẩu bơ, sữa lớn nhất thế giới Fonterra, TPP vẫn còn đáng thất vọng vì không dẹp bỏ được sự bảo hộ ở khu vực Bắc Mỹ. “Chúng tôi rất thất vọng vì thỏa thuận không đạt được mục tiêu tham vọng đề ra lúc ban đầu là dẹp bỏ các hàng rào thuế quan” - Chủ tịch Fonterra John Wilson nói.

Các nhà xuất khẩu Australia và New Zealand kêu gọi Hoa Kỳ mở cửa mạnh hơn, trong khi Canada bị áp lực bảo hộ ngành này trong bối cảnh bầu cử toàn quốc sẽ tiến hành cuối tháng này. Canada hiện có 13 đơn vị bầu cử liên quan tới ngành sản xuất sữa, với gần 300 chủ trang trại, gồm 8 trang trại ở tỉnh Quebec và 5 trang trại thuộc tỉnh Ontario, với số cử tri hơn 10.000 người/đơn vị. Đây là một số lượng phiếu đáng cân nhắc nếu đảng Bảo thủ muốn có chiến thắng đa số trong cuộc bầu cử sắp tới.

Một điều khiến nhiều người lo ngại hơn chính là những chính sách bảo hộ phi thuế quan, cụ thể là các biện pháp vệ sinh dịch tễ (VSDT), rào cản kỹ thuật thương mại (RCKT) và những biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM). Nhìn chung, TPP yêu cầu những biện pháp này phải được thực hiện một cách minh bạch, không phân biệt đối xử; thúc đẩy việc phát triển các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, quy trình đánh giá, quy trình tố tụng theo hướng minh bạch và công bằng cho tất cả các bên.

Tuy nhiên, thực tế triển khai điều này vô cùng phức tạp. Thời gian qua, nhiều nước đã dùng các biện pháp phi thuế quan để hạn chế sự thâm nhập hàng nhập khẩu của các doanh nghiệp nước ngoài.

Vĩnh Cẩm

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Châu Âu “mất ngủ” vì khủng hoảng chính trị Đức

Châu Âu “mất ngủ” vì khủng hoảng chính trị Đức

(ĐTTCO) - “Khủng hoảng chính trị lớn tại Đức” là tựa trang nhất nhật báo Le Monde và cũng là chủ đề chính của nhiều tờ báo khác trong vài ngày qua sau khi Thủ tướng Đức Angela Merkel thất bại trong cuộc thương lượng thành lập chính phủ liên minh sau cuộc bầu cử Quốc hội vừa qua. Cuộc khủng hoảng ở Đức đang khiến châu Âu rất lo lắng.
 

Hồ sơ

Bình luận

Thế giới muôn màu