Thượng đỉnh APEC: Đấu tranh hay thỏa hiệp?

Trong 2 ngày 10 và 11-11, lãnh đạo các nước châu Á-Thái Bình Dương sẽ gặp nhau tại Bắc Kinh trong bối cảnh cạnh tranh ác liệt giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Một câu hỏi được đặt ra: liệu Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á -Thái Bình Dương (APEC) năm nay sẽ là đấu trường hay cơ hội để 3 dự án chiến lược xung khắc nhau đi tới thỏa hiệp?

Diễn đàn APEC đã được 25 tuổi với 21 thành viên trải dài từ Nam-Bắc Mỹ, qua châu Á xuống tận Australia và New Zealand, với 40% dân số thế giới, nắm trong tay 50% của cải toàn cầu và 44% thương mại quốc tế. 25 năm xây dựng một nền thương mại tự do cũng là thời gian các quốc gia thành viên APEC tranh đấu không ngừng chống bảo hộ mậu dịch.

Hội nghị thượng đỉnh APEC 2014 tại Bắc Kinh tới sẽ hướng tới dung hòa những xung khắc của Hoa Kỳ, ASEAN và Trung Quốc. Dự kiến, hội nghị sẽ bàn 3 vấn đề, trong đó dự án thứ nhất là tiến trình xây dựng một đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP), vũ khí của chiến lược tái định vị của Hoa Kỳ trong khu vực châu Á -Thái Bình Dương.

TPP được 12 thành viên của APEC tham dự nhưng không có Trung Quốc. TPP hiện còn gặp một trở lực lớn do Tokyo bảo vệ thị trường gạo, bảo vệ nông dân.

Về phần Đông Nam Á, các thành viên ASEAN mong muốn thành lập một Đối tác kinh tế toàn cầu và cấp vùng bao gồm thêm 6 nước trong đó có Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản. Về phần Trung Quốc, do nghi ngờ TPP là vũ khí kinh tế trong chính sách chuyển trục của Hoa Kỳ, Bắc Kinh muốn nắm thế chủ động qua dự án Vùng trao đổi mậu dịch tự do châu Á -Thái Bình Dương (FTAAP) bao trùm 2 sáng kiến của Hoa Kỳ và của ASEAN.

Liệu Thượng đỉnh APEC lần này sẽ là đấu trường giữa 3 dự án? Sở dĩ có nghi vấn này vì Alan Bollard, Giám đốc điều hành của APEC, tuyên bố không muốn TPP, câu lạc bộ của những nước giàu đi một hướng còn dự án của ASEAN, Đối tác kinh tế toàn cầu và cấp vùng, đi theo một hướng khác.

Trong khi đó, trợ lý Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Thụ Văn tuyên bố Bắc Kinh muốn có những biện pháp cụ thể nhân hội nghị APEC trong khuôn khổ thực hiện FTAAP với một lịch trình và kế hoạch thực hiện. Theo giới phân tích, dự án FTAAP của Trung Quốc sẽ làm giảm rất nhiều tác động của TPP của Hoa Kỳ. FTAAP do Trung Quốc khởi xướng đầu tiên vào năm 2005. Tiếp sau đó, tại Hội nghị APEC 2006 ở Hà Nội, các nước cũng đưa ra kiến nghị xây dựng FTAAP.

Nhưng nhiều năm sau, tiến trình này bị chìm lắng, bởi đàm phán về thỏa thuận thương mại quy mô khác. Theo các nhà phân tích, FTAAP được cho là một siêu hiệp định, xem như đối trọng thực sự của TPP do Hoa Kỳ đứng đầu. Nhà kinh tế học của Đại học Bắc Kinh - Lu Feng cho rằng, 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới đang vờn nhau trong cuộc chiến giành ảnh hưởng khu vực và lợi nhuận thương mại trị giá hàng tỷ USD.

Thượng đỉnh APEC: Đấu tranh hay thỏa hiệp? ảnh 1

APEC 2014 là đấu trường hay nơi dung hòa những xung khắc?

Chuyên gia Fred Bergsten, Viện Kinh tế quốc tế Peterson tại Washington, khẳng định Hoa Kỳ sẽ không hồ hởi, bởi việc thiết lập một quá trình đàm phán song song giữa các cuộc đàm phán khác nhau sẽ ảnh hưởng tới thỏa thuận TPP mà Washington đang tích cực thúc đẩy. Viện Peterson ước tính thỏa thuận TPP trở thành hiện thực, có thể khiến Trung Quốc thất thoát 100 tỷ USD xuất khẩu mỗi năm. APEC không phải là nơi để đấu đá nhau mà là để xoa dịu bất đồng.

Hoa Kỳ và Trung Quốc đang thảo luận về một đề nghị xây dựng, trong đó APEC có thể tiếp tục hướng tới FTAAP với tầm nhìn dài hạn được xây dựng dựa trên giao dịch thương mại khác. Tuy nhiên, theo tờ Wall Street Journal, 2 bên vẫn âm thầm gây sức ép cho nhau.

Đức Hoàng (Tổng hợp)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Tổng thống Donald Trump: Tiêu điểm “nước Mỹ trên hết”

Tổng thống Donald Trump: Tiêu điểm “nước Mỹ trên hết”

(ĐTTCO) - LTS: Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) 2017 tại Đà Nẵng đã khép lại nhưng truyền thông quốc tế vẫn khai thác sâu đậm chung quanh sự kiện này; trong đó nổi bật là Tổng thống Donald Trump - người đứng đầu nền kinh tế số 1 thế giới trong chuyến công du đầu tiên đến 5 nước châu Á.

Hồ sơ

Bình luận

Nga đang thoát khỏi đồng USD như thế nào?

(ĐTTCO)-Những năm gần đây, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã âm thầm thực hiện kế hoạch thoát khỏi đồng dollar Mỹ. Và theo các nhà phân tích, mặc dù đồng ruble Nga đang mất giá do ảnh hưởng cấm vận của Mỹ và EU, nhưng có vẻ như kế hoạch thoát USD đang được triển khai khá thuận lợi.

    Thế giới muôn màu