Tầm nhìn công viên

(ĐTTCO) - 1. “Sau khi đất nước độc lập, tôi đã tìm hiểu một số phương cách làm cho chúng ta khác biệt với các nước thuộc thế giới thứ ba. 
Tôi đã quyết tâm thực hiện mục tiêu một Singapore sạch và xanh”. Đó là chia sẻ của cựu Thủ tướng Lý Quang Diệu trong hồi ký “Câu chuyện Singapore: từ Thế giới thứ ba sang Thế giới thứ nhất” khi kể về những kinh nghiệm của ông trong thời gian làm lãnh đạo và bí quyết thành công của đảo Sư tử.
Ông Lý khẳng định không có gì hiệu quả và đem lại những phần thưởng quý giá hơn những chính sách và dự án ưu tiên cho môi trường. Thật vậy, nhờ tầm nhìn cho một đất nước sạch và xanh, Singapore đã trở thành một thành phố công viên với niềm tự hào của người dân, thu hút và hấp dẫn du khách nước ngoài và nhà đầu tư toàn cầu.
Nhưng mặc dù thành công trong việc chuyển đổi một đảo quốc nóng nực quanh năm không có tài nguyên và cảnh quan du lịch tự nhiên, thành một Thành phố Công viên, chính phủ Singapore vẫn bị một bộ phận không nhỏ trong dư luận xã hội chỉ trích.
Những người này không phản đối ý tưởng làm xanh thành phố, nhưng không đồng tình với phương cách thực hiện như cây cối cắt tỉa trồng dọc đường phố trông quá đơn điệu, đồng nhất theo kiểu nhà binh, những công viên vô vị khô khan, sân gôn xây dựng tràn lan. Theo họ, lý do trên hết vẫn là Singapore đã mất đi những không gian tự nhiên, những mảng xanh nguyên thủy.
Người dân Singapore có tư duy hoài cổ cảm thấy mình bị gạt ra khỏi một Singapore đang mất đi một phần hồn linh thiêng nào đó. Họ bày tỏ sự tiếc nuối khi Singapore không còn những vùng quê thôn dã, cho rằng hình ảnh “Thành phố Công viên” chẳng qua chỉ làm nền cho phong cảnh đô thị và là công cụ để phục vụ cho ý chí lãnh đạo độc tài.
Tầm nhìn công viên ảnh 1 Cảnh quan bên ngoài một trung tâm thương mại tại Singapore
với thảm cỏ  nhân tạo, dàn phun nước và cây xanh trồng trên cao.  
Chính phủ dưới thời thủ tướng Lý khi đó còn làm người dân bức xúc khi đưa ra nhiều hình phạt, theo đó bất cứ hành vi nào ảnh hưởng đến không gian cây cảnh công cộng đều bị nghiêm trị. Dư luận còn tỏ ra bức bối hơn khi báo chí đăng tin một bác sĩ đã bị phạt nặng vì tội “lấy cắp” cây trồng ven đường đem về nhà… Theo nhận định của nhiều nhà nghiên cứu phát triển đô thị, ý tưởng “Thành phố Công viên” có thể đã thành công về hình thức và phương diện xây dựng cơ sở vật chất, nhưng vẫn chưa làm người dân Singapore tâm phục khẩu phục. 

2. Singapore ngày nay là một thành phố ngập tràn màu xanh thiên nhiên và đi đến bất cứ nơi nào cũng có công viên được kết nối với nhau thành một mạng lưới gắn bó chặt chẽ, chưa kể các khu bảo tồn thiên nhiên và những con đường có các loài cây hay cổ thụ được giữ gìn làm di sản.
Vườn Bách Thảo trải rộng 74ha với bề dày lịch sử hơn 150 năm là địa chỉ “đỏ” được người dân và du khách nước ngoài ưa thích viếng thăm. Cây xanh được trồng xung quanh khu thương mại cao ốc văn phòng, có cả cây xanh trên bầu trời - những mái nhà xanh và cây xanh mọc lên tạo nên hình ảnh giống như những khu vườn trên bầu trời. Giờ đây, Thành phố Công viên không chỉ đơn thuần là khẩu hiệu du lịch mà đã trở thành thương hiệu và niềm tự hào của người dân Singapore.
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây, để quốc gia chỉ cách xích đạo 137km này có được những thảm thực vật xanh tươi như hiện nay, người dân đảo Sư tử không thể quên công lao của những bậc khai quốc công thần có tầm nhìn xa và quyết tâm mạnh mẽ, như vị cha già họ Lý.
Năm 1978, đích thân Lý Quang Diệu đã mời các chuyên gia làm vườn và thổ nhưỡng từ Australia và New Zealand đến nghiên cứu về đất đai để có những giải pháp cây xanh phù hợp miền nhiệt đới. Ý chí chính trị của ông Lý là tạo nên sự khác biệt để Singapore có thể tự tin đứng vào hàng ngũ của Thế giới thứ nhất. Có thể quyết tâm đó khởi nguồn từ ý chí độc đoán, nhưng không thể phủ nhận nó được xây dựng và thực hiện từ yêu cầu thực tiễn và hoài bão lớn lao của người lãnh đạo vì mục tiêu dân giàu nước mạnh.
Theo định hướng quy hoạch của chính phủ hiện tại, để duy trì đẳng cấp của một thành phố đáng sống, thu hút mọi người đến đây làm ăn sinh sống, Singapore dành 9% quỹ đất cho công viên và khu bảo tồn thiên nhiên, Mục tiêu là từ nay đến năm 2030 khoảng 85% cư dân sẽ được sống trong đường kính 400m từ nhà đến công viên. Từ một Thành phố Công viên, Singapore đang chuyển dịch và vươn mình đến một Thành phố trong Vườn, trong đó có những con đường rợp bóng cây xanh với những lối đi dành cho người đi bộ hay xe đạp, và cả hoa viên hay vườn cây ăn trái trong khu vực dân cư. 
3. Theo một số nghiên cứu mới đây của nhóm bác sĩ chuyên khoa tâm thần của Bệnh viện Đại học Quốc gia Singapore, cư dân đô thị nếu có điều kiện tiếp xúc thường xuyên với môi trường thiên nhiên sẽ hưởng được những lợi ích quan trọng đối với sức khỏe tâm thần. Đô thị xanh (Green urbanism) là cơ chế tạo ra  những cộng đồng nhân văn gắn bó với môi trường thiên nhiên làm cơ sở căn bản cho một thành phố đáng sống. Cây xanh sẽ cải thiện chất lượng không khí, giảm việc sử dụng năng lượng và làm cho cuộc sống đô thị trở nên thú vị hơn.
Nhờ có công viên, con người có một góc nhìn tươi mới về cuộc sống, giúp cho những ai đến đây tạm thoát đi những bề bộn và ức chế trong không gian cao ốc hay đường phố náo nhiệt. Cây xanh và thảm cỏ trong không gian được sử dụng chung sẽ giúp con người tương tác xã hội tốt hơn. Các hoạt động của con người gần với công viên cũng sẽ giúp giảm những chứng bệnh trầm cảm, giảm áp lực từ các khối nhà bê tông và làm cho sức khỏe thể chất và tinh thần của thị dân tốt hơn. 
Mọi so sánh đều khập khiễng và thiếu thực tế khi đòi hỏi các thành phố lớn của ta như Hà Nội hay TPHCM sẽ nhanh chóng trở thành Thành phố Công viên hay Thành phố trong Vườn như Singapore. Nhưng kẻ đi sau nhiều khi có thuận lợi hơn so với người đi trước.
Cư dân đô thị ở Việt Nam và TPHCM giờ đây đã nhanh chóng tiếp cận và học hỏi kinh nghiệm Singapore, ý thức rõ ràng về ích lợi của môi trường thiên nhiên và công viên cây xanh. Có thể về số lượng và quy mô, công viên ở TPHCM chưa thể sánh bằng Singapore nhưng ở nơi đó người ta đã thấy xuất hiện nhiều hơn hình ảnh đẹp và nhân văn trong lối sống đô thị, với những trái tim rộng mở và tấm lòng sẻ chia và bao dung.
(* Giám đốc Công ty Tư vấn
Vietnam Global Network, Singapore)

Lê Hữu Huy (*)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ

Bình luận

RCEP lại bị trì hoãn, lý do vì đâu?

(ĐTTCO) - Bất chấp việc được kỳ vọng hoàn thiện vào cuối năm nay, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) lại một lần nữa không đi đến được giai đoạn hoàn thiện và chuẩn bị ký kết và phải lùi thời hạn hoàn thành đến 2019.

Thế giới muôn màu

Cuban, thành công từ tay trắng

(ĐTTCO) - "Không quan trọng bao nhiêu lần bạn thất bại. Mỗi lần sẽ chỉ khiến bạn trở nên tốt hơn, mạnh mẽ hơn và thông minh hơn. Bạn chỉ cần đúng 1 lần duy nhất mà thôi, hãy nhớ là chỉ cần 1 lần" - tỷ phú Mark Cuban chia sẻ. Vậy ông làm gì để trở nên thành đạt?