Rạn nứt Thượng đỉnh Mỹ-Triều

(ĐTTCO) - Những tháng gần đây, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã thể hiện hàng loạt động thái tốt đẹp về ngoại giao làm cho tình hình bán đảo Triều Tiên đã hòa dịu hơn nhiều trong năm 2018.
 Thế giới đã rất kỳ vọng đến cuộc gặp ở Singapore dự kiến diễn ra ngày 12-6 giữa ông Kim Jong-un và Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump. Tuy nhiên, đến ngày 16-5, Bình Nhưỡng cảnh báo sẽ hủy bỏ hội nghị thượng đỉnh lịch sử với Hoa Kỳ nếu Washington tiếp tục đưa ra các đòi hỏi Triều Tiên phải từ bỏ chương trình hạt nhân.   
Cảnh giác
Trước cảnh báo trên là tuyên bố hủy cuộc hội đàm cấp cao chiến lược liên Triều do Hàn Quốc và Hoa Kỳ tiến hành cuộc tập trận chung Thần Sấm. Triều Tiên trước kia thường xuyên tỏ ra bất bình đối với tập trận chung giữa Hàn Quốc và Hoa Kỳ, cho rằng tập trận chung là đổ thêm dầu vào lửa, là sự khiêu khích đối với Triều Tiên. Tuy nhiên, cuộc tập trận Thần Sấm diễn ra từ ngày 11-5. Trước đó, Hoa Kỳ và Hàn Quốc cũng đã tiến hành 2 cuộc tập trận vào tháng 4 và theo phía Hàn Quốc, Triều Tiên không phản ứng gì với các cuộc tập trận này. 
 Sự tin tưởng lẫn nhau giữa Triều Tiên và Hoa Kỳ vẫn chưa được thiết lập, làm cho vấn đề càng phức tạp và khó hiểu, nhiều người dân Hoa Kỳ không coi trọng cuộc gặp “Trump-Kim”  cũng như tiến trình thực chất phi hạt nhân hóa. Chúng ta nên nhớ rằng trong quá khứ đã có một loạt thỏa thuận, nhưng chúng chưa bao giờ được thực hiện. 
David Maxwell, nhà nghiên cứu của Viện nghiên cứu Mỹ-Hàn (ICAS)
Vì sao thái độ của Triều Tiên đối với cuộc tập trận chung Mỹ-Hàn lại đột nhiên biến từ thấu hiểu thành không thể khoan nhượng, hơn nữa sau khi cuộc tập trận diễn ra một vài ngày mới đột nhiên phản đối? Liệu Triều Tiên có thực sự muốn hủy cuộc gặp giữa Donald Trump và Kim Jong-un đang được dư luận quan tâm, hay là để tìm kiếm con bài nhiều hơn trong đàm phán với Hoa Kỳ? Theo trang mạng dujiaodu.com, mấu chốt của những vấn đề này đều nằm ở chỗ liệu Triều Tiên có thực sự muốn phi hạt nhân hóa? Câu trả lời là không. Việc Triều Tiên không ngại phải trả giá rất lớn để phát triển vũ khí hạt nhân trong nhiều năm qua chỉ có một mục đích - để bảo đảm sự sinh tồn ổn định. 
Trong tuyên bố của mình, Thứ trưởng thứ nhất Bộ Ngoại giao Triều Tiên Kim Kye-gwan cho rằng: “Nếu Hoa Kỳ đang có ý đồ ép chúng tôi vào góc tường, đơn phương yêu cầu chúng tôi từ bỏ vũ khí hạt nhân, chúng tôi sẽ không còn hứng thú với đối thoại, không thể không xem xét lại có chấp nhận hội đàm giữa 2 nhà lãnh đạo Triều Tiên và Hoa Kỳ hay không”. Trước đó, Cố vấn an ninh quốc gia Hoa Kỳ John Bolton từng cho rằng Triều Tiên có thể học tập mô hình từ bỏ vũ khí hạt nhân của Libya, từ bỏ vũ khí hạt nhân trước, bồi thường sau. Có thể dự đoán, từ sự việc của cố lãnh đạo Libya Gaddafi, nhận định của ông John Bolton đã gây ra sự cảnh giác rất lớn cho Bình Nhưỡng.
Ông Kim Kye-gwan cho biết phát biểu của ông Bolton không phải là mong muốn thông qua đối thoại để giải quyết vấn đề, đồng thời cho rằng Libya và Iraq sụp đổ do nhượng bộ, và phát biểu của ông Bolton thực chất là ý đồ xấu xa muốn áp đặt vận mệnh của Libya và Iraq lên Triều Tiên. Tuyên bố của ông Kim Kye-gwan còn mang tính cảnh báo Tổng thống Trump, nếu đi theo các bước đi của những tổng thống Hoa Kỳ trước kia, đó là từ chối đối thoại với Triều Tiên trước khi Triều Tiên từ bỏ vũ khí hạt nhân, ông Trump sẽ càng bi thảm và thất bại hơn người tiền nhiệm. 
Trước đó, để hâm nóng bầu không khí trước cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều, vào tháng 4-2018, Triều Tiên tuyên bố kết thúc việc thử tên lửa mang đầu đạn hạt nhân và tên lửa tầm xa. Triều Tiên còn tuyên bố sẽ đóng cửa bãi thử hạt nhân Punggye-ri từ ngày 23 đến 25-5, đồng thời mời các phóng viên của Trung Quốc, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Nga và Anh đến làm chứng.
Rạn nứt Thượng đỉnh Mỹ-Triều   ảnh 1 Bãi thử hạt nhân Punggye-ri nhìn từ vệ tinh. 

Quan điểm trái chiều
Sự đe dọa của Triều Tiên làm cho tình hình bán đảo Triều Tiên không ngừng hòa dịu trong vài tháng gần đây đột nhiên trở nên căng thẳng và khó lường. Theo quan điểm của ông Trump, sự thay đổi của Triều Tiên đến từ chính sách trừng phạt với sức ép tối đa, nên Chính phủ Hoa Kỳ sẽ kiên trì sức ép tối đa trước khi Triều Tiên thực hiện biện pháp phi hạt nhân hóa một cách thực chất.
Các hình thức có thể tiếp tục được thực hiện như tập trận chung với Hàn Quốc, điều động nhiều tàu sân bay đến gần bán đảo Triều Tiên và cho máy bay ném bom chiến lược bay qua khu vực ven biển Hoa Đông.Cùng với việc bắt đầu đối thoại với Triều Tiên, 2 nước Hoa Kỳ và Hàn Quốc đã nỗ lực không tuyên truyền rộng rãi đối với cuộc tập trận chung nhằm tránh làm Triều Tiên giận dữ. 
Cho dù là Hàn Quốc hay Trung Quốc đều muốn xoa dịu tình hình và có sự ủng hộ cần thiết, nhưng bất đồng rất lớn giữa Hoa Kỳ và Triều Tiên trong đàm phán lộ trình từ bỏ hạt nhân của Triều Tiên vẫn chưa được hàn gắn, chính sách gây sức ép cao nhất của Hoa Kỳ cũng không vì thiện chí của ông Kim Jong-un mà thay đổi. Đến nay, 2 nước vẫn chưa thực sự xây dựng được sự tin cậy lẫn nhau. Còn Triều Tiên lại đề xuất việc từ bỏ hạt nhân phải tuân theo nguyên tắc “theo từng giai đoạn và đồng bộ”. Động cơ của chủ trương “theo từng giai đoạn và đồng bộ” của Triều Tiên rất rõ rệt, đó là mỗi một bước phi hạt nhân hóa sẽ đổi lấy điều tương ứng. 
Trong một bài viết trên tạp chí Foreign Affairs, học giả Robert Jervis và Mira Rapp-Hoope đã mô tả những thay đổi hiện nay trong vấn đề hạt nhân Triều Tiên, cũng như sự thay đổi này có thể dẫn tới sự khác biệt nhận thức về đường lối phi hạt nhân hóa giữa Hoa Kỳ và Triều Tiên. 2 học giả đã chỉ ra rằng bao năm qua, mục tiêu của Hoa Kỳ luôn rất rõ ràng, đó là cần phải khiến Triều Tiên thực hiện phi hạt nhân hóa hoàn toàn, có thể kiểm chứng và không thể đảo ngược.
Gần đây, Trump lại yêu cầu Triều Tiên không được phát triển tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) vì nó có thể đe dọa Hoa Kỳ. Tuy nhiên, Triều Tiên gần như đã đạt được năng lực hạt nhân và công nghệ tên lửa đạn đạo liên lục địa hoàn chỉnh. Nói cách khác Hoa Kỳ hiện nay không những yêu cầu Triều Tiên không được thực hiện các bước mới, mà còn muốn thuyết phục nước này đảo ngược dòng, từ bỏ khả năng mình đã phát triển. Điều này đòi hỏi Triều Tiên phải có sự nhượng bộ lớn hơn so với trước đây (thí dụ ngừng tiến trình phát triển và hủy bỏ bãi thử hạt nhân). Tuy nhiên đối với Triều Tiên, năng lực hạt nhân hiện đang là quân bài đàm phán nên không dễ dàng từ bỏ. 

Kịch bản đợi đột phá ngoại giao
Vào lúc cuộc gặp giữa Donald Trump và Kim Jong-un sắp diễn ra, mâu thuẫn của Triều Tiên và Hoa Kỳ vẫn chưa thể giảm xuống. Nếu Hoa Kỳ tiếp tục kiên trì thái độ cứng rắn, Triều Tiên chắc chắn sẽ ở hoàn cảnh bất lợi trên bàn đàm phán. Từ tình hình hiện nay, dự đoán của bên ngoài cho rằng Triều Tiên có thể buộc phải đưa ra sự nhượng bộ quan trọng để tiến gần đến lập trường của Hoa Kỳ trong cuộc gặp giữa  2 ông Donald Trump và Kim Jong-un, hành động hủy hội đàm cấp cao liên Triều của Triều Tiên trong thời khắc quan trọng này. Hơn nữa lấy cớ phản đối cuộc tập trận chung Mỹ-Hàn đã diễn ra được 5 ngày để đe dọa hủy cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều, chính là phản ứng rất không mong muốn. 
Triều Tiên cũng nhận thấy ông Donald Trump - sắp thực hiện cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ - coi cuộc gặp ở Singapore tới đây là thành tích chính trị lớn để “lấy điểm”. Triều Tiên hy vọng lấy tư thế đe dọa để gây sức ép với Hoa Kỳ, thực hiện nguyên tắc từ bỏ hạt nhân “theo từng giai đoạn và đồng bộ” của nước này, giành lấy quyền chủ động trong một loạt vấn đề như số lượng và quy mô, bố trí thời gian, cộng đồng quốc tế quản lý ra sao việc hủy bỏ vũ khí hạt nhân. Hoa Kỳ chắc chắn không cảm thấy xa lạ đối với hành động này của Triều Tiên, đây chính là kịch bản đàm phán của cố nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-il: Đề cao mong đợi đột phá ngoại giao, ám chỉ Bình Nhưỡng có thể sẽ hủy cuộc gặp thượng đỉnh, sau đó buộc Hoa Kỳ đưa ra nhượng bộ nhiều hơn. 
Thiếu sự tin tưởng lẫn nhau, “cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và nhà lãnh đạo Kim Jong-un” chỉ là một sự khởi đầu. Trong tình cảnh bế tắc, nếu hai bên đều từ chối nhượng bộ trong các cuộc đàm phán thì kết quả sẽ khiến nhiều người thất vọng.

Thành Vũ (tổng hợp)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

2018 - Năm của những siêu bão

2018 - Năm của những siêu bão

(ĐTTCO) - Chưa bao giờ thế giới phải hứng chịu nhiều tổn thất từ thiên tai gây ra nhiều như năm 2018. Đỉnh điểm là 9 cơn bão cùng một lúc hoành hành trên khắp Thái Bình Dương và Đại Tây Dương, trong đó có 2 siêu bão tàn phá Hoa Kỳ, Philippines và Hồng Công (Trung Quốc) gây ra nhiều thiệt hại to lớn.

Hồ sơ

Kỳ 3: Sẽ ít đau đớn hơn

(ĐTTCO) - Với những “Lehman mới” đang nổi lên ngày càng nhiều, Ngân hàng JPMorgan Chase & Co. tin rằng vấn đề không phải có cuộc khủng hoảng tiếp theo hay không, mà khi nào nó xảy ra. Trong một báo cáo mới công bố, ngân hàng này đã đưa ra một dự báo thời gian cụ thể: năm 2020. Vậy, cuộc khủng hoảng kế tiếp có “đau đớn” như 10 năm trước?

Bình luận

Thế giới muôn màu

Saudi Arabia đổi mới tích cực

(ĐTTCO) - Phụ nữ lái xe moto là điều hoàn toàn mới mẻ tại Saudi Arabia, nơi bắt đầu từ tháng 6 này phụ nữ sẽ chính thức được phép lái xe, quyền vốn bấy lâu nay bị cấm.