Kinh tế Trung Quốc mạnh đến mức nào?

Mặc dù suy giảm trong thời gian gần đây, nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới vẫn kiên cường hơn so với những gì mọi người thường nghĩ. Sức mạnh của Trung Quốc là ở chỗ nước này có thể điều khiển sự chú ý của toàn thế giới.

Kinh tế Trung Quốc mạnh đến mức nào? ảnh 1

Khi sản xuất công nghiệp, số nhà xây mới và sản lượng điện của nước này sụt giảm mạnh giống như trong tháng 4 năm nay, những tin tức này khiến thị trường chứng khoán toàn cầu và thị trường hàng hóa chao đảo.

Khi thủ tướng Ôn Gia Bảo nới lỏng chính sách tiền tệ cuối tuần trước, ảnh hưởng của những lời nói này mạnh hơn cả những lời cam kết tương tự từ các lãnh đạo châu Âu. Từ trước đến nay chưa hề có cuộc cách mạng công nghiệp nào được theo dõi sát sao đến vậy.

Kinh tế Trung Quốc vẫn còn ẩn chứa rất nhiều điểm yếu. Một điều ngạc nhiên là nền kinh tế này kém hiệu quả và không công bằng. Tuy nhiên, những lo ngại từ bên ngoài cho rằng tăng trưởng của Trung Quốc sẽ sụp đổ nếu phải chịu những cú đánh mạnh mẽ như sự sụp đổ của đồng euro là hoàn toàn sai lầm. Trung Quốc kiên cường hơn thế, dù cho những khó khăn là khá lớn, Trung Quốc sẽ nổi lên sau đó.

Không công bằng, nhưng không phải không vững chắc

Người ngoài cuộc có xu hướng coi Trung Quốc là mô hình mẫu mực cho nền kinh tế hướng về xuất khẩu. Tuy nhiên, đó không phải là toàn bộ câu chuyện. Đầu tư vào máy móc, xây dựng và cơ sở hạ tầng đóng góp một nửa tăng trưởng năm ngoái của Trung Quốc, trong khi đó xuất khẩu ròng không đóng góp chút nào. Phần lớn những khoản đầu tư này được thực hiện bởi các doanh nghiệp nhà nước được hưởng lợi từ các gói hỗ trợ.

Mô hình kinh tế Trung Quốc luôn không công bằng với người dân. Lãi suất được kiểm soát khiến ngân hàng có thể “cắt cổ” người gửi tiền bằng cách trả lãi suất thấp cho các khoản tiền gửi. Các rào cản đối với cạnh tranh cho phép các doanh nghiệp nhà nước bán hàng hóa đắt đỏ cho người tiêu dùng. Hệ thống đăng kí hộ tịch khiến người di cư từ nông thôn ra thành phố khó tiếp cận được với các dịch vụ công. Luật đất đai có lợi cho chính quyền khi trả tiền đền bù quá thấp cho đất nông nghiệp cùng với tình trạng tiền chảy vào túi của các quan chức.

Tất cả những điều này khiến Trung Quốc bị chỉ trích là giống với những nền kinh tế tăng trưởng quá nóng sau đó sụp đổ. Sự so sánh gần đây nhất là với các con hổ châu Á trước cuộc khủng hoảng tài chính năm 1997 – 1998. Giới phê bình chỉ ra rằng Trung Quốc không chỉ đầu tư với tốc độ nhanh hơn những con hổ trước đó mà còn có tỷ lệ tín dụng tăng từ mức tương đương 122% GDP năm 2008 lên 177% năm 2010.

Tuy nhiên, chính sự mất công bằng trong hệ thống Trung Quốc lại làm nên sự kiên cường hiếm thấy. Không giống như các con hổ trước kia, Trung Quốc phụ thuộc rất ít vào vay mượn nước ngoài. Tăng trưởng được tài trợ bởi tài nguyên từ chính dân số trong nước chứ không phải từ những người nước ngoài đến và đi như ở Đông Nam Á và 1 phần eurozone hiện nay. Tỷ lệ tiết kiệm bằng 51% GDP, thậm chí còn cao hơn tỷ lệ đầu tư. Đồng thời, với hệ thống tài chính dưới sự điều khiển của nhà nước, tiết kiệm được đặt đúng chỗ để đối phó với vỡ nợ.

Rõ ràng là các ngân hàng Trung Quốc có tính thanh khoản cao. 1/5 lượng tiền gửi được nộp vào dự trữ của NHTW khiến các ngân hàng có thể bù đắp những khoản nợ quá hạn. Nợ chính phủ hiện bằng với 25% GDP và nợ chính quyền địa phương có thể gấp đôi mức đó. Tuy nhiên, Trung Quốc có đủ tài chính để tái cơ cấu lại bất cứ ngân hàng nào.

Đồng thời, điều này còn giúp chính phủ kích thích tăng trưởng trong trường hợp xuất khẩu sang châu Âu sụt giảm. Chính phủ Trung Quốc chi rất nhiều cho cơ sở hạ tầng khi cuộc hủng khoảng tín dụng làm ảnh hưởng đến các khách hàng châu Âu. Trung Quốc cũng có thể đẩy mạnh các mảng khác như mở rộng chăm sóc sức khỏe ở nông thôn. Chỉ có 1 bác sĩ chăm sóc cho 22.000 người.

Vẫn còn nhiều thời gian

Tuy nhiên, chính những điều giúp Trung Quốc chống lại cú sốc trong những năm sắp tới lại là nhân tố đe dọa nước này trong dài hạn. Tỷ lệ tiết kiệm sẽ bắt đầu giảm xuống khi dân số già hóa và giá cả trở nên đắt đỏ. Chán ngán với khoản lãi tiền gửi thấp, người gửi tiền sẽ tìm các biện pháp thay thế. Một số người thậm chí mang tiền ra khỏi Trung Quốc và tạo thêm áp lực lên đồng nhân dân tệ. Tăng trưởng tín dụng tháng 4 ở mức thấp kỷ lục.

Như vậy, Trung Quốc sẽ phải học cách sử dụng đồng vốn hiệu quả hơn. Điều này đòi hỏi phải dỡ bỏ các rào cản đối với đầu tư tư nhân trong các lĩnh vực sinh lợi cao nhưng lại bị lấn át bởi các doanh nghiệp nhà nước lãng phí. Trung Quốc cũng cần phải giảm bớt những ưu ái cho hệ thống ngân hàng và cải thiện an sinh xã hội. Cải cách chính trị xã hội là điều rất cần thiết trong thập kỷ sắp tới.

Các nhà cải cách của Trung Quốc có nhiệm vụ to lớn trước mắt, nhưng đồng thời họ cũng có thời gian. Những người bị quan cho rằng Trung Quốc giống với Nhật Bản – nước cũng từng là nước chủ nợ khi bong bóng vỡ vào năm 1991. Tuy nhiên, Nhật Bản đã không nổ cho đến khi thu nhập bình quân đầu người bằng 120% của Hoa Kỳ (theo tỷ giá thị trường). Nếu thu nhập đầu người của Trung Quốc đạt đến mức đó, kinh tế Trung Quốc sẽ lớn gấp 5 lần kinh tế Hoa Kỳ. Còn một chặng đường rất dài phía trước để điều đó có thể xảy ra.

(Theo TTVN/Economist)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Chứng khoán Mỹ, châu Á lao dốc mạnh

Chứng khoán Mỹ, châu Á lao dốc mạnh

(ĐTTCO) - Trong phiên giao dịch ngày 14-5, các chỉ số chứng khoán chủ chốt trên thị trường chứng khoán Mỹ và châu Á tiếp tục lao dốc mạnh, phản ánh tâm lý lo ngại của giới đầu tư về diễn biến liên quan đến căng thẳng thương mại Mỹ - Trung Quốc.

Hồ sơ

Con đường rửa gỗ lậu

(ĐTTCO) - Theo Wikipedia, ước tính hơn một nửa hoạt động khai thác gỗ diễn ra trên toàn cầu là bất hợp pháp, đặc biệt ở các khu vực mở và dễ bị tổn thương như lưu vực sông Amazon, Trung Phi, Đông Nam Á và Liên bang Nga. Gỗ lậu mang về doanh thu khoảng 10 tỷ USD/năm.

Nhân vật

CEO Michael Dell Vực dậy đế chế tỷ đô

(ĐTTCO) - Giống như nhiều tỷ phú khác của làng công nghệ thế giới, Michael Dell cũng từng bỏ dở việc học tại trường Đại học Texas, thuộc thành phố Austin để thành lập Dell Computer Corp - tập đoàn công nghệ phát triển nhanh nhất nước Mỹ. 

BÁO XUÂN KỶ HỢI 2019