Kinh tế thế giới 2015

Kinh tế thế giới đã trải qua năm 2015 với nhiều tin tốt như đầu tàu Hoa Kỳ tăng trưởng ổn định, EU lấy lại tăng trưởng, đàm phán TPP hoàn tất… Tuy nhiên, vẫn còn đó những điểm tối như Trung Quốc tiếp tục tăng trưởng chậm và vẫn dựa trên những nền tảng không bền vững, triển vọng giá dầu và giá hàng hóa thấp, cuộc khủng hoảng nợ Hy Lạp chưa có hồi kết… ĐTTC điểm lại những sự kiện kinh tế nổi bật trong năm qua.

1. “Gió chướng” Trung Quốc

GDP Trung Quốc tiếp tục tăng trưởng chậm lại là mối quan ngại của cả thế giới, dù các nhà lãnh đạo Bắc Kinh cố trấn an giới đầu tư rằng sẽ không để nền kinh tế “hạ cánh cứng”, cam kết sẽ thực hiện song song nhiều biện pháp nhằm đảm bảo mọi biến động sẽ nằm trong vòng kiểm soát. Tuy nhiên, sau khi tăng nóng lên mức cao nhất lịch sử vào tháng 6, chỉ số chứng khoán chính của Trung Quốc Shanghai Composite Index mất một nửa số điểm tích lũy chỉ 1 tháng sau đó. Thứ 2 ngày 24-8, hơn 800 cổ phiếu giảm kịch sàn biên độ 10% trên sàn Thượng Hải khiến chỉ số này xuống mức thấp nhất kể từ năm 2007, xóa sạch thành quả tăng điểm từ đầu năm. Kết quả này đi ngược lại với tất cả nỗ lực của Chính phủ Trung Quốc khi chi tới 6.000 tỷ USD để vực dậy thị trường.

Kinh tế thế giới 2015 ảnh 1

Để cứu giá chứng khoán, trong 3 ngày liên tiếp kể từ ngày 11-8, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) đã phá giá NDT 4,6% so với USD, đánh dấu mức phá giá mạnh nhất kể từ năm 1994. Hậu quả việc phá giá tiền tệ của PBOC đã ảnh hưởng tới nền kinh tế toàn cầu, khiến giá hàng hóa, chứng khoán và đồng tiền của các thị trường mới nổi lao dốc theo. NDT lại được chú ý khi vào ngày 30-11, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã tuyên bố đồng tiền này đủ điều kiện để đưa vào giỏ cấu thành Quyền rút vốn đặc biệt (SDR). Quyết định này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1-10-2016. Theo đó, NDT chiếm tỷ trọng 10,92%; USD 41,73%, EUR 30,98%, yên Nhật 8,33% và bảng Anh là 8,09% trong cơ cấu SDR. Đây là lần đầu tiên các thành phần của SDR thay đổi kể từ năm 1999, khi EUR thay thế mark Đức và franc Pháp trong rổ này.

2. Khủng hoảng di cư

Năm 2015, hơn 1 triệu người đã di cư vào châu Âu bằng đường bộ và đường biển, là mức chưa từng có và nghiêm trọng nhất kể từ sau thế chiến 2. Điều này đã khiến 28 quốc gia thành viên EU trở nên chia rẽ sâu sắc. Trong khi Đức nới lỏng quy định nhập cư đối với những người tị nạn Syria và xây dựng nhiều cơ sở tiếp nhận người tị nạn thì các quốc gia khác như Áo, Hungary lại tiến hành kiểm soát chặt chẽ biên giới để ngăn dòng người nhập cư. Các nước châu Âu bất đồng do những quan ngại về bất ổn xã hội mà làn sóng di cư có thể mang lại, đặc biệt trong làn người xin tị nạn có thể trà trộn những chiến binh thánh chiến Hồi giáo. Điều này càng nổi bật sau các cuộc tấn công khủng bố đẫm máu ở Paris ngày 13-11. Theo Tổng Thư ký Liên hiệp quốc Ban Ki-moon, năm 2016 thế giới cần tới hơn 10 tỷ USD viện trợ nhân đạo cho những người di cư.

3. Giá dầu lao dốc

Nguồn cung thừa mứa khiến giá dầu lao dốc không phanh trong năm qua. Những tháng cuối năm đã dò đáy dưới 40USD/thùng, mức thấp nhất trong 7 năm qua. Trong năm 2015, giá dầu thô đã giảm tới 60% giá trị. Thay vì tạo ra động lực đáng kể cho nền kinh tế toàn cầu, giá dầu giảm đã khiến nhiều quốc gia lâm vào tình cảnh suy thoái, lạm phát cao tới hàng chục phần trăm như Nga, Venezuela, Nigeria, Argentina. Các doanh nghiệp thuộc ngành năng lượng, vận tải chịu áp lực giảm giá chứng khoán, trong khi các ngành sản xuất có cơ hội bứt phá.

Kinh tế thế giới 2015 ảnh 2

Cú sốc giá dầu khiến tăng trưởng kinh tế thế giới giảm 1,22% trong quý IV và dự báo sẽ giảm 0,68% trong năm 2016. Giá dầu lao dốc còn kéo giảm giá các loại hàng hóa khác. Chỉ số hàng hóa Standard & Poor's GSCI đã giảm 34% trong năm qua, xuống mức thấp nhất kể từ năm 1999, thấp hơn 80% so với mức đỉnh điểm.

4. Hoàn tất đàm phán TPP

Sau 5 năm đàm phán, hiệp định thương mại giữa 12 nước châu Á - Thái Bình Dương (TPP) đã chính thức ký kết vào ngày 5-10. Được xem là hiệp định của thế kỷ, TPP quy tụ các quốc gia đang nắm giữ tới 40% GDP toàn cầu và có thể giúp kinh tế toàn cầu gia tăng thêm 300 tỷ USD mỗi năm. Thỏa thuận sẽ giải quyết các thách thức của thế kỷ 21, nhưng vẫn có điều chỉnh tùy vào trình độ phát triển của mỗi quốc gia. Kỳ vọng thỏa thuận này sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo ra nhiều việc làm lương cao hơn, đẩy mạnh đột phá, năng suất và cạnh tranh, nâng cao chất lượng sống, giảm đói nghèo, đồng thời tăng cường minh bạch, khả năng quản trị và bảo vệ môi trường.

5. Khủng hoảng nợ Hy Lạp

Hồi tháng 6, Hy Lạp lại khiến các lãnh đạo EU đau đầu khi các cuộc đàm phán giữa Athens và bộ 3 chủ nợ gồm IMF, EU và ECB tiếp tục rơi vào bế tắc. Điều này khiến xứ sở thần thoại phải trải qua những ngày khốn khó chưa từng có với 2 tuần gần như đóng băng hệ thống ngân hàng vì không có tiền mặt. Cuộc trưng cầu vào tháng 7 cho thấy có 61% người dân Hy lạp đã bỏ phiếu chống lại chính sách thắt lưng buộc bụng mà các chủ nợ và chính phủ cố ép dân chúng tuân theo. Tình hình căng thẳng đến nỗi một cuộc trưng cầu dân ý để quyết định xem có nên rời bỏ khối EU hay không. Rất may đa số người dân vẫn mong ở lại EU. Sau đó, các lãnh đạo Hy Lạp và chủ nợ cũng đạt được đồng thuận về một gói giải cứu, trong đó các ngân hàng Hy Lạp sẽ được bơm khẩn cấp 25 tỷ EUR. Tháng 8, chính quyền Athens và các chủ nợ tiếp tục đạt được thỏa thuận về gói giải cứu cung cấp tới 86 tỷ EUR (94 tỷ USD). Tuy nhiên, số tiền này chỉ như “muối bỏ bể” đối với nền kinh tế Hy Lạp.

6. BRICS thành lập AIIB

Ngày 29-6, đại diện 57 nước thành viên sáng lập Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) đã ký kết bản ghi nhớ chuẩn bị đưa vào vận hành AIIB. Đến ngày 25-12, AIIB đã chính thức được thành lập và sẽ cho vay từ giữa năm 2016. Trước thời điểm đó, AIIB sẽ thiết lập các quy tắc và tuyển dụng những vị trí quan trọng nhất. AIIB đặt trụ sở chính tại Bắc Kinh và có mức vốn điều lệ 100 tỷ USD, trong đó Trung Quốc đóng góp 29,8 tỷ USD, nên quyền phát ngôn của Trung Quốc trong AIIB chiếm khoảng 25-30%, quyền phát ngôn của các nước còn lại khoảng 70%. Vì vậy người ta lo ngại hàng hóa, công nghệ chất lượng thấp của Trung Quốc sẽ theo kênh này đến với các nước châu Á trong tương lai gần, dù Trung Quốc nhiều lần cam kết AIIB sẽ là đối tác của WB và ADB, đồng thời khẳng định sẽ tránh tình trạng quan liêu ở AIIB.

7. Cuộc chiến cấm vận EU-Nga

Hoa Kỳ và các nước phương Tây áp đặt lệnh trừng phạt kinh tế đối với Nga do liên quan đến cuộc khủng hoảng ở Ukraine và Nga cũng có hành động trả đũa. Các động thái này tác động đến tình hình kinh tế Nga và EU, khiến số vốn chảy khỏi nền kinh tế Nga có thể lên tới 120 tỷ USD trong năm qua. Các biện pháp trừng phạt này cộng với giá dầu sụt giảm đẩy đồng rúp của Nga xuống mức thấp kỷ lục, có lúc chỉ còn 80 rúp ăn 1USD, khiến kinh tế Nga có nguy cơ rơi vào suy thoái.

Kinh tế thế giới 2015 ảnh 3

Ngược lại Đức, Pháp, Na Uy, Thụy Điển… cũng thiệt hại nặng nề do các biện pháp trả đũa của Nga. Trong những tháng đầu năm 2015, xuất khẩu của Đức sụt giảm 30% so với cùng kỳ 2 năm trước đó. Ngành công nghiệp chế biến thủy sản của Na Uy sụt giảm nghiêm trọng, mất 11% lợi nhuận từ doanh thu bán cá. Kinh tế Thụy Điển lỗ 173 triệu USD do các lệnh cấm vận này.

Vĩnh Cẩm (tổng hợp)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đại hội 19 Đảng Cộng sản Trung Quốc: Khởi đầu lịch sử mới

Đại hội 19 Đảng Cộng sản Trung Quốc: Khởi đầu lịch sử mới

(ĐTTCO) - Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 19 Đảng Cộng sản Trung Quốc (Đại hội 19) đã đánh dấu một điểm khởi đầu lịch sử mới, được dự đoán sẽ tạo ra tầm ảnh hưởng đối với không chỉ Trung Quốc mà cả thế giới trong những thập niên tới. 

Hồ sơ

Chính sách kiểm soát vốn của Trung Quốc (Kỳ 2)

(ĐTTCO) - Bất chấp những nhận định cho rằng sự nới lỏng kiểm soát vốn có thể làm suy yếu vị thế đối địch của Trung Quốc, sự tự do hóa đã dần hình thành, được củng cố và đẩy nhanh sau khủng hoảng kinh tế 2007.
 
 

Bình luận

Bất bình đẳng kinh tế - vấn đề lớn của EU

(ĐTTCO) - Dù đã 4 thập kỷ áp dụng chính sách gắn kết xã hội nhằm hạn chế chênh lệch phát triển giữa các vùng trong Liên minh châu Âu (EU), sự cách biệt giữa các khu vực dường như ngày càng trầm trọng sau tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2008.

Thế giới muôn màu