Hugo Chavez: Thách thức kinh tế

Vào ngày 10-1-2013, Tổng thống Venezuela Hugo Chavez sẽ chính thức tuyên thệ đảm đương thêm 1 nhiệm kỳ tổng thống mới. Nhưng chiến lược kinh tế của ông hiện nay đang bộc lộ nhiều bất cập. Nền kinh tế đang vận hành trên cơ sở hạ tầng yếu kém, đồng tiền bị định giá quá cao và các ngành công nghiệp yếu ớt.

Từ khi ông Chavez lên làm tổng thống vào năm 1999,  Venezuela có thể tự hào là nơi có phân phối thu nhập công bằng nhất Mỹ Latin, theo chỉ số Gini. Năm ngoái, chỉ số Gini của Venezuela giảm xuống 0,39 điểm, là mức thấp kỷ lục, thấp hơn mức 0,52 điểm của Brazil.

Vì vậy, người Venezuela nay được chia phần bánh đồng đều hơn. Nhưng vấn đề là chiếc bánh này không phải ngày càng lớn hơn. “Venezuela là nền kinh tế lớn thứ 5 ở Mỹ Latin, nhưng trong thập niên qua, đó là nơi có tăng trưởng GDP trên đầu người tệ nhất” - theo Arturo Franco của Trung tâm Phát triển quốc tế, thuộc Đại học Harvard.

Nếu so sánh cuộc sống dưới “triều đại Chavez” với 20  năm trước đó, cuộc sống đã khá hơn nhiều. Nhưng nếu nhìn sang những nền kinh tế lân cận như Brazil và Colombia trong cùng kỳ, rõ ràng Venezuela đã bị tụt hậu.

Vắt sữa dầu

Cho đến nay, dầu mỏ chiếm tới 90% ngoại tệ chảy vào đất nước. Khoảng 50% thu nhập của chính phủ đến từ công nghiệp dầu mỏ, chủ yếu từ công ty quốc doanh PDVSA. Chính phủ Chavez kiểm soát hầu hết PDVSA kể từ năm 2003, khi công ty này sa thải tới 40% lực lượng lao động sau một cuộc tổng đình công nhằm lật đổ quyền lực Chavez.

Hugo Chavez: Thách thức kinh tế ảnh 1

Liệu kinh tế Venezuela có sáng sủa hơn trong nhiệm kỳ 3 của ông Chavez?

Các nhà chỉ trích cho rằng PDVSA vận hành và quản lý kém khi đổ doanh thu vào các chương trình xã hội của chính phủ. Thay vì đầu tư để gia tăng sản xuất cho PDVSA, Chính phủ Chavez xem công ty này như một con bò để vắt sữa, lấy nguồn thu từ công ty đổ vào các chương trình xã hội của Chavez về nhà ở, y tế và giao thông.

Ngoài dầu mỏ, chính phủ của Chavez đang ngày càng nhúng tay sâu hơn vào mọi lĩnh vực của nền kinh tế, làm tổn hại lĩnh vực tư. Thỉnh thoảng có những vụ bê bối nổi lên, như tháng 6-2010, người ta phát hiện hàng ngàn tấn thực phẩm thối rữa trong hệ thống kho của nhà bán lẻ quốc doanh Pdval, số thực phẩm này được nhập khẩu nhưng chưa bao giờ được phân phối.

Gần đây, Reuters công bố một báo cáo đặc biệt về tập đoàn nhà nước Fonden, nay chiếm 1/3 đầu tư ở Venezuela. Theo đó, Foden đã đổ rất nhiều tiền vào hàng loạt nhà máy xây dựng dở rồi bỏ hoang, có những nhà máy trên giấy. Từ khi thành lập năm 2005, Foden đã nhận 100 tỷ USD từ ngành dầu mỏ của đất nước.

Thách thức

Trong cuộc chạy đua tranh cử, ông Chavez đã dành ưu tiên số một cho chương trình xây dựng nhà ở xã hội và nhà cho người thu nhập thấp, với kế hoạch xây 3 triệu ngôi nhà đến năm 2018. Trong quý I-2012, lĩnh vực xây dựng tăng đột biến 29,9% so với cùng kỳ năm 2011.

Xu hướng này tiếp tục trong quý II, với mức tăng 17,6%. Chương trình nhà ở của ông đã thúc đẩy mạnh chi tiêu công. Theo Bank of America-Merrill Lynch, chi tiêu công thực tế của Chính phủ Venezuela tăng 30% trong 12 tháng qua. Nhưng trong khi ngành công nghiệp dầu mỏ và xây dựng kéo GDP tăng trưởng 5,4% trong quý II, các ngành công nghiệp khác hầu như không tăng, và ngành khai khoáng giảm.

Có nhiều thách thức đối với nền kinh tế Venezuela sắp tới. Đầu tiên là sự e dè của các nhà đầu tư nước ngoài đối với những nỗ lực quốc hữu hóa của ông Chavez. Kế đến, lạm phát tại nước này vẫn ở mức cao gần 20%, khiến các công ty khó đạt được lợi nhuận thực tế.

“Chính phủ ngày càng phụ thuộc vào các khoản nợ bên ngoài cho các chương trình của mình” - báo cáo của Consensus Economics nhận định. Theo dữ liệu của Bloomberg, riêng Ngân hàng Phát triển Trung Quốc (CDB) đã cho Venezuela vay hơn 42,5 tỷ USD trong 5 năm qua.

Theo thừa nhận của Bộ trưởng Dầu mỏ Rafael Ramirez hồi tháng trước, trong 640.000 thùng dầu xuất sang Trung Quốc mỗi ngày, có tới 200.000 thùng để trả nợ. Khoảng cách giữa thu và chi ngân sách của Venezuela đang ngày càng rộng hơn.

Vĩnh Cẩm (Theo BBC)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đại hội 19 Đảng Cộng sản Trung Quốc: Khởi đầu lịch sử mới

Đại hội 19 Đảng Cộng sản Trung Quốc: Khởi đầu lịch sử mới

(ĐTTCO) - Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 19 Đảng Cộng sản Trung Quốc (Đại hội 19) đã đánh dấu một điểm khởi đầu lịch sử mới, được dự đoán sẽ tạo ra tầm ảnh hưởng đối với không chỉ Trung Quốc mà cả thế giới trong những thập niên tới. 

Hồ sơ

Chính sách kiểm soát vốn của Trung Quốc (Kỳ 2)

(ĐTTCO) - Bất chấp những nhận định cho rằng sự nới lỏng kiểm soát vốn có thể làm suy yếu vị thế đối địch của Trung Quốc, sự tự do hóa đã dần hình thành, được củng cố và đẩy nhanh sau khủng hoảng kinh tế 2007.
 
 

Bình luận

Bất bình đẳng kinh tế - vấn đề lớn của EU

(ĐTTCO) - Dù đã 4 thập kỷ áp dụng chính sách gắn kết xã hội nhằm hạn chế chênh lệch phát triển giữa các vùng trong Liên minh châu Âu (EU), sự cách biệt giữa các khu vực dường như ngày càng trầm trọng sau tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2008.

Thế giới muôn màu