Hoa Kỳ - 10 năm sau khủng bố 11-9

nỗi kinh hoàng dường như vẫn còn nguyên vẹn đối với những ai từng nghe, xem, biết về vụ khủng bố ngày 11-9-2001. Vụ khủng bố là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến cuộc chiến tranh chống khủng bố toàn cầu do Hoa Kỳ phát động. Một thập niên đã trôi qua, New York, Hoa Kỳ đã thay đổi như thế nào?

Thay đổi ở Phố Wall

Hoa Kỳ - 10 năm sau khủng bố 11-9 ảnh 1

Dấu tích nơi Trung tâm
Thương mại Thế giới bị san phẳng.

Phố Wall - trung tâm tài chính của Hoa Kỳ và cả thế giới - có lẽ là nơi bị ảnh hưởng nặng nề nhất từ các vụ tấn công ngày 11-9. Trong vòng 1 tuần sau vụ khủng bố, chỉ số Dow Jones giảm tới 14,3%. 10 năm sau, Phố Wall bị teo nhỏ so với trước vụ khủng bố.

Việc làm trong ngành chứng khoán ở New York giảm từ trên 190.000 xuống còn 168.000. Một số công ty chuyển trụ sở ra khỏi thành phố. Tại sàn chứng khoán New York (NYSE), mọi giao dịch được thực hiện bằng điện tử để trong mọi trường hợp khẩn cấp, có thể giao dịch từ các nơi khác.

Trước vụ 11-9, NYSE chiếm 83% thị phần giao dịch chứng khoán Hoa Kỳ, nay chỉ còn 25%. NYSE cũng dời địa điểm 2 trung tâm dữ liệu ở Manhattan, Brooklyn sang Mahwah, New Jersey.

Nhưng thay đổi lớn nhất đến vào năm 2005, khi Ủy ban Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC) mở rộng quy định nhà môi giới phải điền lệnh cho khách hàng với mức giá tốt nhất ở tất cả sàn giao dịch. Trước đó, môi giới chỉ cần tìm giá tốt nhất ở NYSE. Phí giao dịch chứng khoán cũng nhanh chóng bị đánh tuột, từ bình quân vài cent năm 2001 xuống chưa tới 0,03 cent trong 3 tháng đầu năm nay.

Việc giảm chi phí làm gia tăng lượng và tốc độ giao dịch. Năm 2001, bình quân mỗi ngày NYSE có 1,2 tỷ cổ phiếu được giao dịch, nay con số này là 4,3 tỷ. Nhưng giao dịch tăng cũng làm gia tăng nguy cơ, điển hình là vụ “ngón tay mập” hồi tháng 5-2010, khi chỉ số Dow Jones mất gần 1.000 điểm chỉ trong vài phút.

Gây khủng hoảng?

Nhiều nhà kinh tế cho rằng có sự liên đới giữa vụ khủng bố 11-9 với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu bùng phát năm 2008. Những người này cho rằng việc Cục Dự trữ liên bang Hoa Kỳ (FED) hạ lãi suất sau vụ 11-9 xuất phát từ quan ngại các vụ tấn công ảnh hưởng tiêu cực đến đầu tư và tiêu dùng.

Chính sách này dẫn đến “kỷ nguyên tiền rẻ”, thổi phồng bong bóng nhà đất và khiến nó vỡ vào mùa hè năm 2007. Điều này trùng khớp với phát biểu của trùm khủng bố Osama bin Laden năm 2004, khẳng định mục tiêu lớn nhất của Al Qaeda khi tấn công Hoa Kỳ là để lôi kéo nước này vào chiến tranh, khiến Hoa Kỳ “chảy máu đến phá sản”.

“Mỗi 1USD Al Qaeda chi ra sẽ khiến Hoa Kỳ tổn thất hàng triệu USD cùng rất nhiều việc làm, nhờ sự giúp sức của Allah” - Bin Laden nói. Vụ khủng bố là nguyên nhân trực tiếp lôi Hoa Kỳ vào cuộc chiến ở Afghanistan và Iraq.

Theo ước tính mới nhất, tại Iraq, Hoa Kỳ sẽ tiêu tốn trên 3.000 tỷ USD và tại Afghanistan là 1.000-2.000 tỷ USD. Chi phí cho việc nâng cấp hệ thống an ninh nội địa kể từ sau vụ khủng bố 11-9 tiêu tốn thêm khoảng 1.000 tỷ USD.

Suy thoái đáng sợ hơn

Đó là kết quả thăm dò mới nhất về cảm nhận của người Hoa Kỳ. Theo thăm dò tháng 8 của WSJ/NBC News, gần 50% người dân Hoa Kỳ cho rằng suy thoái kéo dài và phục hồi kinh tế chậm chạp có tác động mạnh trong suốt 10 năm qua, so với vụ khủng bố 11-9 cũng như tác động từ cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan.

Các gia đình ngày càng lo ngại hơn về khả năng tài chính của họ. Theo Cục Nghiên cứu kinh tế Quốc gia (NBER), Hoa Kỳ chính thức rơi vào suy thoái từ cuối năm 2007. Hiện nay dù suy thoái kết thúc từ cách nay 2 năm, tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở 9,1% và nền kinh tế hầu như giẫm chân tại chỗ.

46% người được hỏi cho rằng suy thoái kinh tế là điều tác động mạnh nhất đến đời sống cá nhân họ trong 10 năm qua, 20% nói vụ 11-9 tác động mạnh nhất, trong khi chỉ 11% đổ lỗi cho thâm hụt ngân sách. Cũng trong cuộc thăm dò, có đến 49% người tin Hoa Kỳ đang rơi vào tái suy thoái, tăng so với 44% trong thăm dò hồi tháng 6.

Công nghiệp an ninh hưởng lợi

Vụ khủng bố gây thiệt hại nặng nề cho Hoa Kỳ, nhưng hoạt động tái thiết và tăng cường an ninh sau đó đã mang lại nguồn  lợi lớn cho các công ty quốc phòng và an ninh.

Hãng General Physics cho biết hoạt động kinh doanh của họ tăng tới 400% đối với dịch vụ an ninh nội địa. Cùng với chủ trương tăng cường an ninh của chính quyền liên bang, tiểu bang Maryland là nơi được lợi nhiều nhất khi được tăng hàng nghìn việc làm trong các trung tâm nghiên cứu an ninh và các hợp đồng an ninh.

Trong năm tài khóa 2002, chi tiêu liên bang cho Maryland tăng 15%, lên 36,1 tỷ USD. Trong năm 2010, chính quyền liên bang rót cho Maryland tới 81,6 tỷ USD. Những đơn vị quân sự và các doanh nghiệp phục vụ cũng được hưởng lợi.

Chi tiêu quân sự ở Maryland tăng từ 11,4 tỷ USD năm 2003 lên 18,5 tỷ USD năm 2009. Chính phủ cũng biến Maryland, nơi đặt trụ sở Cục An ninh nội địa (NSA), thành trung tâm huấn luyện, nghiên cứu và phát triển an ninh không gian ảo.

Tại địa điểm của tòa tháp đôi trước đây, người ta đang xây dựng những kiến trúc mới. Ở nơi trước là tòa nhà số 7 của WTC nay là tòa cao ốc văn phòng hoàn tất năm 2006.

Tháp Tự do dự kiến hoàn thành năm nay, với chiều cao 541m, sẽ trở thành một trong những tòa nhà cao nhất Bắc Mỹ. 3 tòa tháp khác được xây dựng từ năm 2007 đến 2012. Khu vực hư hại của Lầu Năm Góc đã được tái thiết chỉ 1 năm sau khi bị tấn công.

VĨNH CẨM

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Paris - Trung tâm tài chính mới châu Âu?

Paris - Trung tâm tài chính mới châu Âu?

(ĐTTCO) - Trước viễn cảnh Anh rời Liên minh châu Âu (Brexit), Brussels đã lên kế hoạch chuyển các cơ sở của EU khỏi London (Anh) và Paris (Pháp) được chọn là trụ sở mới của Cơ quan Giám sát ngân hàng châu Âu (EBA). 

Hồ sơ

Chủ nghĩa tư bản nhà nước Trung Quốc(K1): Định chế hoạt động ngân hàng

(ĐTTCO) - Hoạt động ngân hàng Trung Quốc có khác biệt đáng kể so với phương Tây. Để hiểu được lập trường của Trung Quốc trong việc tham gia thiết lập các định chế ngân hàng quốc tế, cần tìm hiểu sự phát triển của định chế này, phân tích cách thức tổ chức mang tính chất kinh tế -chính trị khác biệt của Trung Quốc. 

Bình luận

Thế giới muôn màu