Brexit - Lợi ít hại nhiều? - Kỳ 1: Tương lai mù sương

(ĐTTCO) - Trong cuộc trưng cầu dân ý lịch sử ngày 23-6-2016, người dân Anh đã quyết định rời khỏi Liên minh châu Âu (Brexit). 

Tiếp đó, ngày 30-3, Thủ tướng Anh Theresa May ký thư thông báo Anh chính thức khởi động quá trình Brexit. Phe ủng hộ đã đưa ra nhiều dự báo lạc quan cho kinh tế Anh hậu Brexit, trong khi phe phản đối lại đưa ra những dự báo cực kỳ ảm đạm. Vậy, thực chất tác động của Brexit đến Anh, châu Âu và toàn thế giới sẽ như thế nào?

Tương lai nền kinh tế Anh sau Brexit cho đến nay vẫn là dấu chấm hỏi. Tất cả phụ thuộc vào những cuộc đàm phán với EU sẽ diễn ra trong 2 năm kể từ ngày Thủ tướng May ký thư thông báo. Như vậy, ít nhất trong vòng 2 năm tới, tất cả dự báo cũng chỉ là đồn đoán.

Những lợi ích

Các cuộc đàm phán thế giới hiện nay có xu hướng xoay quanh các khối như EU, ASEAN, và NAFTA. Vì vậy, sau Brexit Anh sẽ chịu nhiều thách thức hơn trong đàm phán với các nước lớn như Ấn Độ, Trung Quốc và Hoa Kỳ. Trong thương mại Anh có thể hưởng lợi nhờ đàm phán tự do hơn nhưng sẽ có những lĩnh vực khác bị tổn hại, nhất là các ngành phụ thuộc nhiều vào lao động nhập cư sẽ bị ảnh hưởng nặng.

Thứ nhất, rời EU sẽ giúp Anh từ nay không phải mất hàng tỷ bảng đóng góp “phí thành viên”. Theo một phân tích năm 2015, Anh đã đóng góp 13 tỷ bảng vào ngân sách chung EU. Đóng góp ròng những năm tới sẽ quanh mức 8,5 tỷ bảng/năm. Quyết định rời EU sẽ giúp Anh tiết kiệm khoản đóng góp hàng tỷ bảng này để thúc đẩy phát triển trong nước. 

Theo dự báo của Văn phòng Trách nhiệm ngân sách (ORB), trong năm 2017-2018 khoản phí này cỡ 13 tỷ bảng/năm, và tăng dần lên hơn 15 tỷ bảng/năm vào năm 2021. Thứ hai, rời EU sẽ giúp Anh trong việc đàm phán với các đối tác thương mại khác theo ý mình. Hiện Trung Quốc và Australia đã sẵn sàng thỏa thuận thương mại với Anh sau Brexit. Anh đang có một số thỏa thuận thương mại trị giá hàng tỷ bảng với Trung Quốc. 

Trong khi Trung Quốc sẽ hưởng lợi từ việc tiếp cận rộng rãi hơn lĩnh vực sản xuất và đầu tư của Anh. Brexit sẽ giảm thêm các rào cản đối với những ngành dịch vụ của Anh như ngân hàng, bảo hiểm và các loại hàng hóa khác.

Thứ ba, rời EU giúp Anh không phải tuân theo các quy định của liên minh. Có nhiều ý kiến cho rằng Anh đã chịu nhiều gánh nặng từ các điều luật của EU, khiến họ thiệt hại hàng triệu bảng mỗi tuần. Trên khía cạnh kinh doanh, Anh sẽ tự do trao đổi mậu dịch và thỏa thuận với khắp thế giới theo ý muốn của riêng mình. Họ cũng tự do tuyển dụng từ khắp thế giới chứ không chỉ từ EU.

 Và thiệt hại

Theo thống kê, năm 2015 Anh xuất khẩu 133 tỷ bảng hàng hóa đến các phần còn lại của EU, chiếm 1/2 kim ngạch xuất khẩu của họ ra toàn thế giới. Nếu rời EU mà không đạt được một thỏa thuận tự do thương mại tương đương, xuất khẩu sang EU của Anh dự báo giảm ít nhất 4,5 tỷ bảng/năm. Điều này sẽ khiến các ngành xuất khẩu ở Anh thiệt hại nặng, trong bối cảnh chi phí của họ gia tăng do tăng thuế quan. 

Điều này sẽ khiến các doanh nghiệp Anh kém cạnh tranh hơn ở thị trường EU và toàn cầu. Nếu các công ty quyết định không tăng giá để giữ sức cạnh tranh, họ sẽ bị giảm lợi nhuận. Theo Oxford Economics, thiệt hại dài hạn của kinh tế Anh khi tuân theo quy định của WTO có thể tương đương 1,5-3,9% GDP vào năm 2030, đồng thời xuất khẩu Anh sẽ giảm 8,8%.

Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) được hình thành năm 1960 và Anh là một thành viên sáng lập. Nếu EU quyết định thay đổi chính sách sau Brexit, Anh sẽ mất khả năng tiếp cận thị trường chung. Trong vòng 2 năm giữa thời điểm quyết định Brexit và khi Brexit thực sự diễn ra, Anh phải hoàn tất đàm phán lại các thỏa thuận thương mại với EU và các nước trên thế giới. Nếu bị loại khỏi thị trường chung EU, ước tính họ sẽ mất khoảng 75 tỷ bảng. Như vậy, dù Brexit giúp họ không phải đóng 9 tỷ bảng cho EU mỗi năm, nhưng được chẳng bù mất.

Từ khi Anh bỏ phiếu quyết định Brexit, số người nhập cư tìm kiếm việc làm ngoài nước Anh đã tăng mạnh. Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp dự báo sẽ tăng 6,5%, tương đương 500.000 người. Hiện Anh có khoảng 2,1 triệu người lao động nhập cư từ các nước EU. Lĩnh vực công nghệ thông tin (IT) và xây dựng đang thiếu hụt nhân lực trầm trọng, và người nhập cư đã điền vào khoảng trống này. Họ cũng đóng góp lớn cho thị trường lao động phổ thông và cho nhân lực ngành y tế. Nếu những lao động này rời EU, sẽ có khoảng trống lớn giữa cung và cầu nhân lực có kỹ năng.

Đầu tư nước ngoài (FDI) từ các nước EU chiếm khoảng 1/2 tổng vốn FDI vào Anh, tương đương 1.000 tỷ bảng. Sau Brexit, chi phí thương mại và thuế quan cao hơn sẽ khiến dòng chảy vốn đầu tư này giảm 22%. Khi còn là một phần của thị trường chung EU, Anh đã thu hút nhiều nhà đầu tư nước ngoài. Nhưng điều này sẽ không còn khi Anh rời thị trường chung. Tình trạng không chắc chắn về quan hệ thương mại trong tương lai giữa Anh và EU cũng làm tổn hại dòng FDI vào xứ sương mù.

Brexit - Lợi ít hại nhiều? - Kỳ 1: Tương lai mù sương ảnh 1

Phụ thuộc đàm phán

Tuy nhiên, GS. Brad MacKay của Đại học Thánh Andrews cho rằng mọi thứ đều phụ thuộc vào đàm phán giữa Anh và EU: “Tác động của Brexit lên kinh tế Anh sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào những cuộc đàm phán giữa Anh và EU”. Trong trường hợp “Brexit mềm”, khi Anh vẫn ở trong thị trường chung và không thay đổi về thuế quan, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh hầu như không có. 

Trong kịch bản đó, nhiều khả năng Anh vẫn phải duy trì một số quy định cơ bản của luật EU và chịu một số ảnh hưởng chính trị. Tuy nhiên, điều này giúp thương mại giữa Anh và EU vẫn dễ dàng. Hạn chế nhập cư có thể giảm nguồn cung nhân tài của các doanh nghiệp. Nhưng việc có thể linh động tùy ý trong đàm phán thương mại với thế giới, Anh sẽ thu được nhiều lợi ích.

Trong kịch bản “Brexit cứng”, khi Anh rời thị trường chung EU và chỉ tuân thủ theo quy định thương mại của WTO, chi phí xuất nhập khẩu giữa Anh và EU sẽ gia tăng, làm giảm tăng trưởng. Nó cũng khiến Anh ít hấp dẫn với FDI, đồng thời làm trầm trọng hơn một số vấn đề khác, bao gồm môi trường kinh doanh. Đặc biệt, nếu Anh quyết định thay đổi chính sách và không còn tự do tiếp cận thị trường chung EU như trước, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến dòng vốn FDI trong những năm tới. 

Dù vậy, những người ủng hộ Brexit lại nhấn mạnh đến những nhân tố khác, như sự cạnh tranh và khả năng kết nối trong mạng lưới cung ứng toàn cầu, sẽ khiến Anh hấp dẫn hơn với nhà đầu tư nước ngoài. Họ tin rằng Anh vẫn thu hút được đầu tư sau Brexit. Do đó, không có gì rõ ràng trong 2 năm tới, khi Anh đàm phán với EU trước khi áp dụng Điều 50 Hiệp ước Lisbon (rời EU).

(Còn tiếp)

VĂN CƯỜNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Chuyên cơ của 13 nhân vật quyền lực có giá bao nhiêu?

Chuyên cơ của 13 nhân vật quyền lực có giá bao nhiêu?

(ĐTTCO) - Có thể không có gì là ngạc nhiên khi một số nhà lãnh đạo quyền lực nhất thế giới, các ông trùm kinh doanh và các quốc vương đi du lịch bằng máy bay tư nhân và các chuyên cơ đắt đỏ. Tuy nhiên, một số người có đội tàu bay theo ý của mình, trong đó có 1 số đội tàu bay có chi phí lên đến 1 tỷ USD.

Hồ sơ

Chuyên cơ của 13 nhân vật quyền lực có giá bao nhiêu?

(ĐTTCO) - Có thể không có gì là ngạc nhiên khi một số nhà lãnh đạo quyền lực nhất thế giới, các ông trùm kinh doanh và các quốc vương đi du lịch bằng máy bay tư nhân và các chuyên cơ đắt đỏ. Tuy nhiên, một số người có đội tàu bay theo ý của mình, trong đó có 1 số đội tàu bay có chi phí lên đến 1 tỷ USD.

Bình luận

Đã đến lúc thế giới xem xét lại khái niệm trên 65 tuổi là "già"?

(ĐTTCO) - Khi lương hưu được đưa ra lần đầu tiên ở nước Phổ vào những năm 1880, khái niệm này miêu tả rất đúng. Thời đó không có nhiều người sống quá 65 tuổi, và những người có thể bước qua độ tuổi này hiếm khi có sức khỏe tốt. Tuy nhiên, ngày nay rất nhiều người trên 65 tuổi vẫn khỏe mạnh và năng động.

Thế giới muôn màu

Gọi vốn thời tiền ảo: 30 triệu USD chỉ trong 30 giây

(ĐTTCO) - Trả lời trong một buổi phỏng vấn với Bloomberg, Charles Hoskinson - đồng sáng lập ethereum cho biết: "Mọi người đều nói rằng ICO là tốt, nhưng hãy nhìn vào giá ethereum, nó giống như một quả bom hẹn giờ vậy".