VAMC vẫn còn nhiều thách thức

Gần đây có quan điểm cho rằng hoạt động của Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng (TCTD) Việt Nam (VAMC) bằng hình thức đòn bẩy tài chính nên rất rủi ro khi vốn điều lệ chỉ có 500 tỷ đồng. Cũng có quan điểm nói rủi ro là từ các NHTM khi đem trái phiếu đặc biệt do VAMC phát hành thế chấp vay tiền NHNN, hoặc rủi ro từ NHNN khi bơm tiền trong khi  tài sản nợ xấu quá xấu không thu hồi được… ĐTTC đã trao đổi với TS. Lê Đạt Chí, Trường Đại học Kinh tế TPHCM, xung quanh vấn đề này.

PHÓNG VIÊN: - Quan điểm của TS. về vấn đề này như thế nào?

NHTM chuyển đổi nợ xấu sang một công cụ trái phiếu để được cấp vốn với NHNN, mang một lượng tiền về đáp ứng quá trình sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, NHNN nhận cấp vốn bằng trái phiếu đặc biệt từ NHTM không có nghĩa NHTM bán trái phiếu đặc biệt này cho NHNN, nên không có chuyện NHNN phải bị rủi ro khi thực hiện cấp vốn chứng từ có giá.

-TS. LÊ ĐẠT CHÍ: - Nghị định 53/2013 đưa ra hình thức pháp lý cho hoạt động của VAMC. Theo đó, VAMC mua nợ xấu theo phương thức quy định ở Điều 7, cụ thể mua nợ xấu của TCTD theo giá trị ghi sổ bằng trái phiếu đặc biệt do VAMC phát hành.

Nếu thực hiện theo phương thức này VAMC không bỏ ra khoản tiền nào cho giá trị nợ được mua, nên khái niệm đòn bẩy tài chính là không có. Nói cách khác, không cần vốn nhưng VAMC có thể mua được nợ xấu.

Vốn điều lệ 500 tỷ đồng được thành lập của VAMC chỉ thực hiện đúng Luật Doanh nghiệp, vì VAMC cũng là một doanh nghiệp trong nền kinh tế. Tuy nhiên, VAMC có thể thực hiện mua nợ xấu theo giá thị trường bằng nguồn vốn không phải trái phiếu đặc biệt mà dựa trên năng lực tài chính. Vậy năng lực tài chính được định nghĩa thế nào?

Phải chăng dựa trên vốn góp 500 tỷ đồng? Nếu vậy phải có lời lỗ? Theo tôi, có thể hoạt động theo phương thức này trong một giai đoạn khác, không phải ngay lúc này, bởi đòi hỏi phải có phương án trình NHNN. Như vậy, chỉ có thể mua nợ xấu bằng việc phát hành trái phiếu đặc biệt, tạm thời giúp NHTM có nợ xấu cao hoán chuyển khoản nợ xấu này bằng trái phiếu đặc biệt do VAMC phát hành.

NHTM nắm giữ trái phiếu thực hiện nghiệp vụ tái cấp vốn với NHNN để có tiền đáp ứng nhu cầu tín dụng cho khách hàng. NHNN căn cứ vào những chỉ báo của nền kinh tế để điều tiết lượng tiền vào nền kinh tế thông qua nghiệp vụ lãi suất cấp vốn này.

- Trong tình hình khó khăn hiện nay, việc can thiệp của VAMC sẽ có lợi cho NHTM, vì khối nợ xấu “án binh bất động” đã có người mua?

- Một NHTM có nợ xấu cao và thiếu hụt vốn đáp ứng hoạt động thanh toán, hoạt động tín dụng việc thực hiện bán nợ xấu nhận lấy trái phiếu đặc biệt do VAMC phát hành là cách thức tốt hơn việc NHTM ôm khối nợ xấu này, không thể chuyển hóa thành tiền để đẩy mạnh hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, có rủi ro đối với NHTM khi bán nợ cho VAMC.

Theo Khoản 2 Điều 12 Nghị định 53/2013, VAMC có thể ủy quyền TCTD bán nợ xấu cho VAMC thực hiện việc thu hồi nợ, cơ cấu lại khoản nợ, điều chỉnh điều kiện trả nợ, chuyển nợ thành vốn góp, vốn cổ phần của khách hàng.

Nhưng cũng có thể VAMC không thực hiện việc ủy quyền này mà tự xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi vốn thấp hơn giá trị nợ xấu được mua, lượng tiền thu được sẽ dùng để mua lại trái phiếu đặc biệt do mình phát hành cho khoản nợ xấu này.

Điều này dẫn đến thiệt hại cho NHTM khi giá trị tài sản bảo đảm khoản nợ xấu bị VAMC xử lý thấp hơn kỳ vọng, dù có thực hiện đấu giá tài sản công khai. Đây có thể xem là một e ngại lớn khiến NHTM không muốn bán nợ cho VAMC. Có thể từ những lo ngại này, nhiều NHTM đang báo cáo số nợ xấu ở trong tầm giới hạn 3%.

Hiện tại các NHTM cũng dè dặt, quan sát quá trình xử lý nợ xấu của VAMC, vì nhu cầu tiền mặt chưa cao. Như vậy quá trình xử lý nợ xấu chỉ được đẩy lên cao khi các NHTM có nhu cầu vốn phục vụ hoạt động mở rộng tín dụng của mình.

VAMC vẫn còn nhiều thách thức ảnh 1

Hiện nhiều NH ngại công bố nợ xấu để bán cho VAMC. Ảnh: LONG THANH

- Vậy VAMC có thực hiện hình thức mua nợ xấu theo giá thị trường? Trên thế giới có nước nào xử lý theo hình thức này không?

- Khi xử lý nợ xấu của hệ thống NH, nhiều quốc gia thực hiện theo hình thức này. Điển hình là Trung Quốc, năm 1999-2000 thực hiện mua nợ xấu theo giá trị thị trường và công ty xử lý nợ sẽ trả một phần tiền mặt, phần trái phiếu và trái phiếu có lãi suất.

Như vậy, công ty xử lý nợ xấu khi mua nợ sẽ có trách nhiệm và nỗ lực trong việc xử lý khoản nợ xấu được mua. Khi có trách nhiệm khoản nợ xấu này sớm được công ty xử lý nợ thu hồi và tránh thua lỗ. Một trong những nỗ lực đó là quá trình cho phép các tổ chức nước ngoài tham gia tiến trình xử lý nợ. Việc chậm xử lý nợ để lại hậu quả lớn là công ty xử lý nợ xấu phải chi trả nghĩa vụ nợ từ lượng trái phiếu đã phát hành.

Như vậy, một trong những yêu cầu của quá trình xử lý nợ xấu theo hình thức mua theo giá thị trường, nguồn vốn của VAMC phải lớn, nhưng hiện chỉ với 500 tỷ đồng không thể dùng để mua nợ xấu theo giá trị thị trường. Nếu thực hiện theo hình thức này, lúc đó khái niệm “đòn bẩy” như nhiều người nghĩ mới hiện hữu.

- Vậy vốn điều lệ 500 tỷ đồng của VAMC thực ra chỉ là hình thức, vì nguồn vốn quan trọng để mua nợ xấu là của NHNN. Giả sử nguồn vốn bơm cho nợ xấu thông qua trái phiếu lên đến 100.000 tỷ đồng, liệu có gây ra lạm phát?

- Tôi có thể hiểu câu hỏi của anh theo nghĩa VAMC chỉ là trung gian đứng ra cung cấp loại trái phiếu đặc biệt để NHNN thực hiện nghiệp vụ tái cấp vốn cho hệ thống NHTM. Và nếu đúng như vậy, nghiệp vụ bơm tiền của NHNN thông qua tái cấp vốn sẽ được điều tiết theo từng thời điểm và đảm bảo không để nền kinh tế “ngập úng” tiền gây ra lạm phát.

Tôi nghĩ NHNN đã nhận biết điều đó. Về phía các NHTM, sau khi bán nợ xấu nhận lấy trái phiếu đặc biệt sẽ căn cứ trên nhu cầu vốn hoạt động kinh doanh để thực hiện tái cấp vốn. Không NHTM nào thực hiện tái cấp vốn chỉ để nguồn vốn này nhàn rỗi và phải trả chi phí cho lãi suất tái cấp vốn từ trái phiếu này.

- Nhiều quan điểm cho rằng khơi thông “cục máu đông” nợ xấu sẽ khơi thông nền kinh tế. Nhưng trong thời điểm hiện nay dòng vốn tín dụng của các NHTM đang bế tắc đầu ra, liệu thêm vốn từ bán nợ xấu có phát huy tác dụng? Hay như nợ xấu được VAMC bán thấp, dòng vốn bán này chưa chắc có giá rẻ để NHTM cho vay giá rẻ. Quan điểm của TS. về vấn đề này?

- Như tôi đã đề cập, việc bán nợ xấu cho VAMC khi các NHTM thừa vốn là động thái đang được quan sát. Khi chưa cấp thiết về vốn và chưa biết việc vận hành của VAMC như thế nào, các NHTM đang ở thể thủ và cố gắng công bố tỷ lệ nợ xấu thấp dưới 3% để tránh việc bị rơi vào đường ép.

Riêng việc bán lại nợ xấu của VAMC có thể đưa đến sự thiệt hại với khoản lỗ chắc chắn cho NHTM. Đây có thể được xem là một chi phí của NHTM, nên chi phí càng cao sẽ cấu thành giá bán càng lớn. Nghĩa là khả năng cho vay lãi suất thấp là không thể nếu dùng trái phiếu đặc biệt để tái cấp vốn theo lãi suất này.

- Xin cảm ơn TS. 

TRẦN HẢI (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Trái phiếu 10 năm hút hàng

Trái phiếu 10 năm hút hàng

(ĐTTCO) - Ngày 18-10, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội đã tổ chức phiên đấu thầu trái phiếu chính phủ (TPCP) do Kho bạc Nhà nước (KBNN) phát hành với tổng khối lượng gọi thầu 3.000 tỷ đồng cho 3 loại kỳ hạn: 5 năm (1.500 tỷ đồng), 7 năm (1.000 tỷ đồng) và 10 năm (500 tỷ đồng).

Ngân hàng

Kienlongbank: Lợi nhuận trước thuế đạt 191,56 tỷ đồng

(ĐTTCO) - Theo Báo cáo Tài chính hợp nhất của Kienlongbank vừa được công bố, kết thúc Quý III-2017, hầu hết các chỉ tiêu hoạt động tại Kienlongbank đều tăng trưởng ổn định, đạt và vượt kế hoạch đề ra.

Vàng - ngoại tệ