Trái chiều tín dụng-nợ xấu

(ĐTTCO) - Phần lớn NH có hoạt động cho vay tăng trưởng ấn tượng trong năm 2015, như VPbank tăng đến 49%, Sacombank tăng 44%, Techcombank tăng 39% và nhiều nhà băng khác có mức tăng hơn 25% so với năm trước. Mặt khác, số liệu báo cáo của các NH cũng cho thấy tỷ lệ nợ xấu của hầu hết NH đều giảm, trong đó tổng số nợ xấu nhiều NH giảm mạnh. Trong khi trước đây nhiều NH phải “chùn” tay cho vay và chấp nhận giảm lợi nhuận để xử lý nợ xấu.

Cho vay tăng trưởng mạnh

Theo báo cáo tài chính hợp nhất 2015 của VPbank, cho vay khách hàng đạt 116.804 tỷ đồng, tăng 49% so với con số 78.378 tỷ đồng cuối năm 2014. Đến nay VPBank là NH dẫn đầu có mức tăng trưởng cho vay trong năm qua. Đối tượng khách hàng VPBank đẩy mạnh là hộ kinh doanh cá nhân đạt mức dư nợ 62.235 tỷ đồng, tăng thêm 26.000 tỷ đồng so với cuối năm 2014; tiếp đến là các công ty trách nhiệm hữu hạn khác tăng thêm 10.000 tỷ đồng.  

Thực chất số nợ xấu trên sổ sách giảm không đáng kể, nhưng tỷ lệ nợ xấu lại giảm mạnh là do tăng trưởng tín dụng trong năm 2015 đạt trên 17%, mức cao nhất trong những năm gần đây.

Không chỉ VPBank, Techcombank cũng gây ấn tượng mạnh khi hoạt động cho vay trong năm qua đạt 115.062 tỷ đồng, tăng mạnh 39% so với năm 2014; Sacombank đạt 178.397 tỷ đồng, tăng hơn 44% so với năm 2014; SHB đạt 131.427 tỷ đồng, tăng 26%; VIB đạt 47.777 tỷ đồng, tăng hơn 25%...

Tương tự, các “ông lớn” khác cũng đẩy mạnh hoạt động cho vay và khách hàng cá nhân có sự tăng trưởng mạnh mẽ. Tại VietinBank, tổng cho vay khách hàng cuối năm 538.079 tỷ đồng, tăng hơn 22% so với năm 2014. Trong đó, cho vay khách hàng cá nhân tăng 51,7% lên 112.178 tỷ đồng và chiếm 20,8% tổng dư nợ cho vay khách hàng (trong khi năm 2014 là 16,8%); cho vay doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng 28,2% lên 264.557 tỷ đồng; chiếm 49,2% tổng dư nợ cho vay khách hàng (năm 2014 là 46,9%); cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tăng 140,5% lên 26.978 tỷ đồng; cho vay bất động sản tăng 56,3% lên 42.523 tỷ đồng; cho vay lĩnh vực xây dựng tăng 55,8% lên 59.026 tỷ đồng. Các nhà băng khác như Vietcombank cũng có mức cho vay cả năm đạt 378.541 tỷ đồng, tăng 19,7%. Trong đó cho vay cá nhân tăng hơn 50%, đạt mức 77.831 tỷ đồng; cho vay đối với công ty tư nhân tăng gần 18% đạt mức 192.919 tỷ đồng. BIDV có dư nợ cho vay đạt 598.450 tỷ đồng (bao gồm cả số dư nợ cũ của MHB), tăng hơn 34% so với năm 2014.

Nợ xấu giảm mạnh

Hoạt động cho vay và nợ xấu là 2 mặt của 1 đồng xu. Nếu cho vay tăng trưởng “nóng” thì khả năng gia tăng nợ xấu càng cao. Kết quả báo cáo của các NH trong năm qua đều cho thấy một bức tranh chung cho vay của hầu hết NH đều tăng, đồng thời tỷ lệ nợ xấu lại giảm xuống đáng kể. Cho đến nay con số cuối cùng về nợ xấu của năm 2015 vẫn chưa được công bố, nhưng chắc chắn tỷ lệ nợ xấu sẽ dưới 3% như mục tiêu của NHNN đề ra hồi đầu năm. Một ước tính lạc quan cho rằng nợ xấu chỉ còn ở mức 2,5% như nhận định của ông Nguyễn Quốc Hùng, Chủ tịch Hội đồng thành viên VAMC. Nhìn vào các con số báo cáo này, dường như nợ xấu của hệ thống NHTM đã hoàn toàn được giải quyết.

Thực tế, thống kê từ báo cáo tài chính của một số NH đã công bố cho thấy tình trạng nợ xấu của các NH rất khả quan. VietinBank có tỷ lệ nợ xấu “trong mơ” là 0,91%, tiếp tục giảm so với mức 1,11% vào cuối năm 2014. Có lẽ đây là NH có tỷ lệ nợ xấu thấp nhất hiện nay. Những NH có tỷ lệ nợ xấu khá thấp và giảm mạnh còn có BIDV, giảm từ mức 2,03% năm 2014 xuống còn 1,62%, ACB giảm từ mức 2,17% xuống chỉ còn 1,32%, hay MB giảm từ mức 2,87% xuống chỉ còn 1,6%, còn Eximbank từ mức 2,45%, xuống chỉ còn 1,85%. Cho đến thời điểm hiện tại, phần lớn NH đã công bố báo cáo tài chính đều có tỷ lệ nợ xấu dưới 2%. Xét về con số tuyệt đối nợ xấu một số NH cũng giảm khá mạnh, MB từ mức 2.744 tỷ đồng xuống chỉ còn 1.949 tỷ đồng, Eximbank giảm từ mức 2.144 tỷ đồng xuống còn 1.564 tỷ đồng, ACB giảm từ mức 2.532 tỷ đồng xuống còn 1.769 tỷ đồng. Ngược lại, một số NH dù có tỷ lệ nợ xấu giảm nhưng con số tuyệt đối tăng tương đối mạnh. Điển hình trong số đó là Vietcombank tỷ lệ nợ xấu giảm nhưng số tuyệt đối tăng từ mức 7.461 tỷ đồng, lên 7.777 tỷ đồng; BIDV tăng từ mức 9.055 tỷ đồng, lên 9.697 tỷ đồng và VietinBank cũng có con số nợ xấu tuyệt đối tăng nhẹ lên 4.903 tỷ đồng.

Một trường hợp không thể không nhắc đến là Sacombank. Tính đến cuối năm 2015 nợ xấu của Sacombank lên đến 3.448 tỷ đồng, tăng hơn gấp đôi với cuối năm trước. Tỷ lệ nợ xấu của Sacombank cũng tăng từ 1,19% cuối năm 2014 lên 1,85% cuối năm 2015. Nợ xấu của Sacombank tăng vọt do NH này đã sáp nhập Southernbank, một NH có thời điểm tỷ lệ nợ xấu lên đến trên 50%. Tương ứng với số nợ xấu tăng vọt là lợi nhuận của Sacombank trong năm 2015 cũng giảm rất mạnh và riêng quý cuối năm bị lỗ hơn 521 tỷ đồng. Dù vậy nhìn chung bức tranh nợ xấu của NH vẫn đang có diễn biến khá tốt.

Nghịch lý?

Có thể nói 2015 là 1 năm hệ thống NH thu được nhiều thành công so với những năm trước đó. Điều này được thể hiện qua việc thanh khoản dồi dào, mức độ rủi ro của các nhóm khách hàng tiếp tục xu hướng giảm, nhu cầu tín dụng gia tăng mạnh. Huy động vốn và tín dụng của hệ thống NH tiếp tục tăng trưởng tích cực. Một khảo sát gần đây cho thấy hơn 90% TCTD nhận định mức độ rủi ro của các nhóm khách hàng tại thời điểm cuối năm 2015 đang ở mức bình thường và thấp. Các NH cũng cho biết họ dự định sẽ tuyển dụng thêm khá nhiều nhân sự để mở rộng hoạt động kinh doanh trong vài năm tới. 

Trái chiều tín dụng-nợ xấu ảnh 1

Ảnh minh họa: L. THANH

Nhìn vào bức tranh kinh tế vĩ mô cũng thấy có những chuyển biến rất tích cực. Tăng trưởng GDP năm 2015 đã đạt mức gần 6,68%, mức cao nhất trong vòng 5 năm qua và vượt xa so với kế hoạch 6,2% đầu năm. Dù chỉ số giá nhập khẩu và xuất khẩu giảm nhưng kim ngạch xuất-nhập khẩu đều tăng khá ấn tượng. Sự khởi sắc của nền kinh tế là một trong những nguyên nhân quan trọng làm cho nợ xấu tăng chậm và việc xử lý nợ xấu dễ dàng hơn. Mặt khác, việc thị trường bất động sản khởi sắc trong năm 2015 cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng làm cho tình trạng nợ xấu được cải thiện. Hàng loạt dự án được hồi sinh và giá nhà đất tăng tạo ra thanh khoản mạnh khiến cho nợ xấu trong lĩnh vực bất động sản giảm.

Tuy vậy, vượt qua tất cả nguyên nhân trên, yếu tố tác động lớn nhất làm cho nợ xấu giảm là việc tích cực mua nợ của VAMC. Theo báo cáo của VAMC năm 2015, tổng số nợ xấu công ty này mua lên tới 107.000 tỷ đồng, tương đương với khoảng 2,5% tổng dự nợ của nền kinh tế. Tính lũy kế trong thời gian qua tổng số nợ xấu VAMC đã mua lên tới 245.000 tỷ đồng, tương đương với khoảng hơn 5% tổng dự nợ. Thống kê ước tính tổng mệnh giá trái phiếu VAMC đến cuối năm 2015 của BIDV là 20.800 tỷ đồng, có nghĩa là từ năm 2016, BIDV sẽ phải trích lập ít nhất 4.160 tỷ đồng (20%) dự phòng chi cho số trái phiếu này. Nợ xấu cất vào kho của VAMC thì các NH vẫn phải trích lập dự phòng cho trái phiếu đặc biệt được hoán đổi mà không phải ghi nhận đó là nợ xấu. Do vậy, trên sổ sách số nợ xấu giảm rất nhiều.

Xuân Anh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Muốn minh bạch đốc thúc lên sàn

Muốn minh bạch đốc thúc lên sàn

(ĐTTCO) - Thông tin VPBank chuẩn bị niêm yết 1,3 tỷ cổ phiếu (CP) tại Sở Giao dịch Chứng khoán TPHCM (HOSE) vào ngày 17-8 tới đây, khiến việc niêm yết của ngành NH nhận được sự quan tâm lớn từ thị trường.