Tín dụng trong vòng cương tỏa

(ĐTTCO) - Tính đến cuối tháng 8 tín dụng tăng trưởng 9,2%, mới chỉ đạt phân nửa mục tiêu tăng trưởng tín dụng 18-20% của cả năm 2016. Như vậy, dư địa tăng trưởng tín dụng từ nay đến cuối năm còn rất lớn, khoảng 9-11%. Tuy nhiên, để sử dụng hết dư địa này cũng là một vấn đề khó khăn.

Tăng cường kiểm soát

Xu hướng vài năm gần đây cho thấy tín dụng tăng chậm trong những tháng đầu năm, nhưng sẽ tăng nhanh trong khoảng 3-4 tháng cuối năm. Chẳng hạn, 8 tháng năm 2013 tín dụng tăng 6,44%, cả năm đạt 12,52%; 8 tháng năm 2014 tín dụng tăng 5,85%, cả năm đạt 14,39%; 8 tháng năm 2015 tín dụng tăng 9,54%, cả năm đạt mức 18%. Điều này do cuối năm nhu cầu vốn sản xuất kinh doanh thường gia tăng mạnh, đồng thời nhu cầu vay vốn để sửa chữa nhà ở, mua sắm, tiêu dùng… của người dân cũng gia tăng, Tuy nhiên so với các năm trước, thời điểm này vẫn chưa có nhiều dấu hiệu lạc quan về sự tăng trưởng bứt phá của tín dụng.

 Tín dụng trong vòng cương tỏa ảnh 1
Năm 2015, trong quý II nhiều NHTM đã gửi văn bản xin phép NHNN nới chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng vì hết room. Đầu tháng 7-2015, đã có 18 NH và chi nhánh NH nước ngoài được chấp thuận điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng, trong đó mức điều chỉnh cao nhất lên đến 36%. Đến cuối năm 2015, tín dụng tăng trưởng 18%, vượt xa chỉ tiêu 13-15% được đặt ra ban đầu. Trên cơ sở của năm 2015, kế hoạch tăng trưởng tín dụng năm 2016 đã được kỳ vọng ở mức tương đương hoặc cao hơn. Tuy nhiên, nhìn lại hoạt động tín dụng năm 2015, bên cạnh tăng trưởng thực chất, tín dụng còn tăng đột biến do NH tăng tốc thực hiện cơ cấu lại nợ trước khi Quyết định 780 hết hiệu lực. Hơn nữa, thị trường bất động sản năm 2015 cũng bắt đầu phục hồi nên nguồn vốn đổ vào lĩnh vực này cũng được tăng cường.

Tuy nhiên, năm 2016 hoạt động cấp tín dụng của các NHTM phải đáp ứng hàng loạt yêu cầu để giảm thiểu rủi ro. Từ đầu năm đến nay, NHNN thường xuyên ban hành công văn yêu cầu các TCTD tăng cường kiểm soát rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng đối với một số ngành, lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro như tín dụng trung, dài hạn, tín dụng đối với lĩnh vực đầu tư, kinh doanh bất động sản, tín dụng đối với khách hàng có dư nợ lớn, tín dụng đối với các dự án BOT, BT giao thông nhằm hạn chế nợ xấu phát sinh.

Theo Thông tư 06 của NHNN, hệ số rủi ro của các khoản phải đòi để kinh doanh bất động sản sẽ được nâng từ 150% lên 200% vào năm 2017; tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn cũng sẽ giảm dần từ 60% năm nay xuống 40% năm 2018. Trong khi đó, sức hấp thụ vốn của nền kinh tế trong năm 2016 khá thấp. Theo thống kê 8 tháng năm 2016, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 6,9% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn mức tăng 9,8% của cùng kỳ năm 2015. Tỷ lệ tồn kho toàn ngành công nghiệp chế biến, chế tạo bình quân 7 tháng năm 2016 là 69,1%, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 8 tháng tăng 9,3%, thấp hơn mức tăng 10,5% cùng kỳ năm 2015.

Khó tăng đột biến

Trong cơ cấu vốn vay của các NHTM 6 tháng đầu năm nay, cho vay ngắn hạn chiếm ưu thế. Cụ thể, tỷ lệ cho vay ngắn hạn của Vietcombank là 58,1%, tại VietinBank 55,4%, BIDV 55,1%. Tại các NHTMCP, MB cho vay ngắn hạn chiếm 51,6% tổng dư nợ, ACB ở mức 47,7%. Ở các NHTMCP còn lại, tỷ lệ này cũng ngấp nghé mức 40%. Cho vay ngắn hạn thường đáp ứng nhu cầu vay cá nhân, hộ gia đình, cho vay tiêu dùng và vay vốn lưu động.

Trong những tháng cuối năm nay, hạn mức tăng trưởng tín dụng vẫn còn khoảng 9-11%, muốn sử dụng hết cần phải tổng lực cho vay cả ngắn hạn lẫn trung và dài hạn. Song hiện cung cầu vẫn khó gặp nhau. Đối với NH, nguồn vốn sẵn có muốn cho vay nhưng phải cẩn trọng để tránh phát sinh nợ xấu. Trong khi đó, DN lại sợ lãi suất cuối năm sẽ tăng lên do các NH liên tục tăng lãi suất huy động nên vẫn dè dặt trong việc tiếp cận vốn. Mới đây, trong những ngày đầu tháng 9, biểu lãi suất của một số NHTMCP đã tiếp tục được điều chỉnh tăng như Vietcapital Bank tăng 0,1% kỳ hạn 6 tháng lên 7,1%/năm và tăng 0,3% ở kỳ hạn 13 tháng lên 7,8%/năm, VPBank tăng lãi suất kỳ hạn ngắn từ 0,1-0,2%, Eximbank khuyến mại gửi tiết kiệm với lãi suất cao hơn lãi suất tiết kiệm thông thường từ 0,3-0,4%. Điều này cho thấy cơ hội giảm lãi suất cho vay rất thấp.

Từ đầu năm đến nay, Chính phủ và NHNN đã liên tục kêu gọi các NHTM tiết giảm chi phí để giảm lãi suất cho vay, tuy nhiên các chuyên gia đều không dự báo khả quan về vấn đề này. Bởi nếu nợ xấu của các NH chưa được giải quyết căn bản, hiệu quả sử dụng vốn sẽ vẫn còn thấp nên khó có khả năng hạ lãi suất cho vay. Trong năm 2016, NHTM vẫn liên tục tăng lãi suất đầu vào để có vốn đỡ nợ xấu, do đó việc giữ được lãi suất cho vay ổn định như hiện tại đã phải rất cố gắng, chưa thể nói đến việc giảm lãi suất. Còn với việc một số NH giảm lãi suất cho vay hưởng ứng kêu gọi của Chính phủ, TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng động thái này thể hiện sự chia sẻ, nhưng NH phải xử lý gốc rễ của vấn đề, đó chính là quyết liệt xử lý nợ xấu, lành mạnh hóa các TCTD để tránh tình trạng chạy đua lãi suất, chạy đua thu hút vốn. Nợ xấu được giải quyết cũng sẽ xóa được nghịch lý lạm phát thấp nhưng lãi suất cao.

Tuy nhiên, trong khi Công ty Quản lý tài sản của các TCTD Việt Nam (VAMC) vẫn đang tìm cách xử lý với số nợ xấu mua, nợ xấu trong hệ thống NH lại tiếp tục tăng lên cho thấy, việc xử lý nợ xấu vẫn còn rất gian nan. Như vậy, lãi suất vẫn chưa có nhiều kỳ vọng giảm trong năm nay. Với lãi suất như vậy, DN chỉ tiếp cận vốn ngắn hạn để đáp ứng yêu cầu vốn lưu động cuối năm, còn hoạt động đầu tư phát triển sẽ vẫn còn cân nhắc nên các dự báo gần đây đều cho rằng tín dụng những tháng cuối năm sẽ cải thiện nhưng khó tăng đột biến.

ĐỖ LINH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất