Thị trường mua bán nợ: Vẫn thiếu “sân chơi”

Thị trường mua bán nợ Việt Nam còn khá sơ khai, cả về điều kiện ra đời, cơ chế phát triển cũng như thực tiễn hoạt động. Xung quanh vấn đề này, TS. Lê Thẩm Dương, Trưởng khoa Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Ngân hàng TPHCM, đã chia sẻ với báo ĐTTC.

PHÓNG VIÊN: - Thưa ông, phát triển kinh tế thị trường tất yếu phải có thị trường mua bán nợ. Nhưng vì sao cho đến nay thị trường mua bán nợ ở nước ta vẫn ì ạch?

Thực tiễn đã chứng minh rằng, trong nền kinh tế thị trường, việc xuất hiện và phát triển thị trường mua bán nợ sẽ là lối thoát giúp cho tình hình tài chính trong các doanh nghiệp và cả các NHTM được lành mạnh, minh bạch, giảm rủi ro trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển.

-TS. LÊ THẨM DƯƠNG: - Ở các nước phát triển như Hoa Kỳ, thị trường mua bán nợ được phát triển theo hướng chuyên nghiệp, tính phân công chuyên sâu để đạt năng suất cao nhất.

Thí dụ, trong một NH có từng bộ phận chuyên biệt như thẩm định, đánh giá tài sản thế chấp, chuyên về nợ, xử lý nợ chứ không gộp tất cả vào một. Thị trường này có 4 chức năng: tư vấn công nợ chứ không bán nợ, thu nợ hộ, quản lý nợ hộ và cuối cùng là mua nợ.

Hiện các NH tuy đã có sự tham gia của các công ty con chuyên làm việc này nhưng vừa tư vấn, thu nợ, quản lý, mua nợ; bên cạnh đó thị trường mua nợ trong nước chưa bứt phá do nhu cầu phát triển chỉ ở mức thấp nên quy định dành cho thị trường cũng chỉ hạn chế ở một mức độ nhất định.

Do vậy muốn thay đổi phải chuyển sang chuyên môn hóa đến mức cao, tạo ra chuỗi gắn kết cho thị trường chứ không thể để một bộ phận chuyên trách nhiều công việc, tiến đến từng bộ phận giải quyết một khâu riêng. Chẳng hạn bộ phận cho vay chỉ cho vay, thu nợ phải có bộ phận riêng, nếu thu nợ không được sẽ để bộ phận xử lý nợ tham gia giải quyết. Khi chuyên môn hóa sâu như vậy, các công ty mua bán nợ mới phát triển.

Từ trước đến nay chưa khi nào áp lực nợ xấu nặng đến mức tạo “cục máu đông”. Trước đây, nợ xấu không nhiều nhưng do khủng hoảng kinh tế cộng với tính chuyên nghiệp trong xử lý nợ không cao nên đã dẫn đến tình trạng này.

Lẽ ra nước ta phải phát triển thị trường mua nợ từ lâu mà không cần phải thành lập Công ty Quản lý và khai thác tài sản Việt Nam (VAMC), chỉ cần dựa vào thị trường mua nợ, khi có nợ khó đòi các tổ chức mua nợ đứng ra giải quyết. Ở các nước có thị trường mua bán nợ phát triển, 2 cá nhân cho nhau vay mà bên cho cho vay nợ không đòi được tổ chức mua nợ sẽ tham gia giải quyết.

Hay nếu nhìn rộng hơn, 2 chính phủ cho nhau vay, chính phủ A không thu nợ được của chính phủ B, các tập đoàn NH lớn và công ty con sẽ tham gia vào. Tóm lại ở nước ta, thị trường mua nợ còn vướng do trình độ phát triển chưa tới, chưa nhìn thấy vấn đề, thể chế thị trường chưa đáp ứng nhu cầu và một loạt quy luật thị trường chưa đi vào thực tế. 

- Hiện nay có công ty mua bán nợ và tài sản tồn đọng (thuộc Bộ Tài chính) và các công ty mua bán nợ tư nhân, vậy theo ông cần có chính sách gì để hỗ trợ các công ty này như nâng tầm về quy mô vốn, phạm vi hoạt động… để hỗ trợ VAMC vừa mới thành lập?

- Cách hỗ trợ các công ty này chính là tạo ra thị trường mua nợ. Khi đã có thị trường các công ty này sẽ tham gia. Nhưng hiện nay chúng ta đang ở thế bị động, các giải pháp đưa ra chỉ là tình thế. Hiện nay các tổ chức đang kêu gọi nhà đầu tư tham gia vào thị trường này, song khi chưa có thị trường chuyên nghiệp, dù có muốn cũng khó phát triển. Nợ xấu có một đặc điểm là càng kéo dài thời gian càng mất giá.

Chẳng hạn món nợ cho vay trị giá 100 đồng nhưng bên cho vay không đòi được, một công ty chuyên mua nợ sẽ yêu cầu bán đứt với giá 30 đồng. Trong trường hợp bên cho vay cảm thấy thiệt thòi không bán, muốn để thêm một thời gian nữa, khi đó giá trị món nợ sẽ giảm xuống, thậm chí đến khi bên cho vay chấp nhận bán nhưng đơn vị mua nợ ép xuống mức giá 10 đồng. Vì vậy, để tránh trường hợp này phải tạo lập một thị trường mua bán nợ chuyên nghiệp.

Thị trường mua bán nợ: Vẫn thiếu “sân chơi” ảnh 1

Thị trường mua bán nợ hoạt động chuyên nghiệp sẽ giúp các NH giảm rủi ro trong kinh doanh.
Ảnh: LONG THANH

- Thưa ông, ngoài thị trường mua bán nợ có cần phát triển thêm các thị trường khác chẳng hạn như thị trường vốn, thị trường mua bán sáp nhập… và khuyến khích các nhà đầu tư thuê các công ty định giá chuyên nghiệp của nước ngoài để thẩm định?

- Tất nhiên cần phải phát triển các thị trường khác như thị trường vốn, thị trường mua bán sáp nhập… Bởi thị trường mua bán nợ của nước ta đang ì ạch là vì các thị trường khác chưa phát triển.

Chẳng hạn thị trường sáp nhập vẫn chưa có cơ chế hỗ trợ cho hoạt động sáp nhập, hoạt động buôn bán tài sản trả nợ cũng gặp khó khăn. Khi các đơn vị mua nợ đã có, họ chỉ cần một sân chơi, một môi trường kinh doanh thuận lợi, lúc đó họ sẽ tham gia vào.

- VAMC đã được thành lập hơn 1 tháng nhưng đến nay hoạt động mua lại dự án nợ xấu vẫn chưa thông, theo ông vì sao?

- Việc mua nợ xấu từ các NH lẽ ra do tư nhân thực hiện, nhưng do thị trường chưa phát triển nên khi áp lực nợ xấu lớn buộc sinh ra VAMC để giải quyết. Song hiện VAMC chỉ mới thực hiện chức năng thu nợ giùm và chỉ giúp giải quyết nợ tốt chứ chưa mua đứt để giải quyết rốt ráo.

Hơn nữa, do cơ chế còn vướng nên VAMC chưa thể thực hiện mua nợ. Thực tế, bản chất vấn đề mua nợ xấu rất khó chứ không dễ như mọi người nghĩ VAMC chỉ cần đi vào hoạt động sẽ mua được nợ xấu.

Thông thường, giai đoạn chuẩn bị để thực hiện một ý tưởng hay chuẩn bị dữ kiện để tái cấu trúc thường chiếm đến 3/4 thời gian, giai đoạn thực hiện chỉ mất 1/4 thời gian. Do giai đoạn chuẩn bị còn quá ngắn nên VAMC vẫn chưa mua món nợ xấu nào.

- Xin cảm ơn ông.

Yên LAM (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ô.Bùi Anh Dũng- GD SCB Bến Thành phát biểu trong buổi họp báo

SCB hỗ trợ vốn cho khách hàng mua dự án Cosmo City

(ĐTTCO) - Ngày 10-11, Ngân hàng Sài Gòn (SCB) đã ký thỏa thuận hợp tác cùng Công ty Đầu tư - Xây dựng Bảo Khang, đơn vị phân phối độc quyền của dự án Cosmo City tại Q7, TPHCM nhằm hỗ trợ tài chính cho khách hàng mua căn hộ tại dự án Cosmo City.

Ngân hàng

10 năm khai phá thị trường tài chính tiêu dùng

(ĐTTCO) - Năm 2007 khi “cho vay trả góp” còn là một khái niệm xa lạ với đa số người dân Việt Nam, một công ty tài chính đã xuất hiện trên thị trường và đặt nền móng cho ngành tài chính tiêu dùng trong nước.

Vàng - ngoại tệ