Điều chỉnh tỷ giá

Tác động tích cực thị trường ngoại hối

So với lần phá giá mạnh VNĐ tới 9,3% ngày 11-2-2011, lần điều chỉnh tỷ giá giữa VNĐ và USD tăng thêm 1% vào ngày 28-6 ít hơn nhiều, bất chấp một số khuyến cáo năm 2012 và 2013 cần phá giá VNĐ mạnh hơn nữa để kích thích xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu.

Năm 2012, chỉ số giá USD cuối năm giảm 0,96% so với cùng kỳ năm trước và bình quân chỉ tăng có 0,18% so với cuối năm 2011, song tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa vẫn tăng 18,3% so với năm 2011, còn tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa lại tăng 7,1%, nên Việt Nam chuyển từ nhập siêu cao sang xuất siêu lần đầu tiên kể từ năm 1993.

Còn năm 2011, VNĐ phá giá mạnh với chỉ số giá USD đến cuối năm tăng 2,24% và bình quân tăng tới 8,47% so với năm 2010, song quy mô nhập siêu tới 9,5 tỷ USD. Mối quan hệ phụ thuộc yếu ớt giữa điều chỉnh tỷ giá ở Việt Nam cũng thể hiện ở ngay nửa đầu năm 2013 khi chỉ số giá USD tăng 0,68% so với cùng kỳ năm trước (bình quân gần như không thay đổi với mức tăng 0,06%), nhưng kim ngạch xuất khẩu vẫn tăng 16,1%, còn nhập khẩu tăng 17,4% và nhập siêu quay trở lại ở mức 1,4 tỷ USD.

Tác động tích cực thị trường ngoại hối ảnh 1

Ảnh minh họa.

Rõ ràng về mặt nguyên tắc, khi điều chỉnh tỷ giá hối đoái thêm 1%, nhà xuất khẩu được lợi thêm 1% khi quy ra VNĐ, còn giá hàng nhập khẩu trên thị trường trong nước cũng đắt thêm 1%, song trên thực tế lại không có những thay đổi tương ứng mang tính lý thuyết đó.

Nguyên nhân cơ cấu hàng xuất khẩu có độ nhạy với giá không cao bởi mức độ linh hoạt thấp. Thêm vào đó, hầu hết mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam là nguyên liệu sơ chế không được lợi về giá.

Bên cạnh đó, giá trị gia tăng của hàng xuất khẩu không cao do chủ yếu là gia công và lắp ráp, sử dụng lợi thế lao động giá rẻ nên giá nhập khẩu tăng thì chi phí sản xuất hàng xuất khẩu cũng tăng, làm giảm lợi ích của nhà xuất khẩu từ tăng tỷ giá.

Ngoài ra, biến động kim ngạch nhập khẩu hàng hóa phụ thuộc vào nhu cầu sản xuất và tiêu dùng trong nước nhiều hơn phụ thuộc vào giá cả hàng hóa nhập khẩu do phần lớn nguyên vật liệu phục vụ sản xuất kinh doanh trong nước vẫn dựa vào nhập khẩu với quy mô tới 90% GDP, nên tăng tỷ giá chưa chắc đã hạn chế được nhập khẩu trong khi rất dễ gây ra nguy cơ “nhập khẩu lạm phát”.

Nếu như phá giá VNĐ tác động không đáng kể đến hoạt động ngoại thương, việc NHNN điều chỉnh tỷ giá lại có tác động tích cực đến thị trường ngoại hối, đặc biệt là tác động tâm lý.

Thứ nhất, tỷ giá được điều chỉnh sau 18 tháng cố định là tín hiệu NHNN sẽ quay lại với cơ chế điều chỉnh tỷ giá linh hoạt hơn, phù hợp hơn với biến động giá trị của VNĐ cũng như USD.

Thứ hai, mức độ điều chỉnh 1% vẫn nằm trong giới hạn cho phép điều chỉnh khoảng 3% suốt cả năm đã được Thống đốc NHNN khẳng định, tương tự thông điệp đã phát ra và trở thành hiện thực năm 2012.

Thứ ba, việc điều chỉnh tỷ giá góp phần giải tỏa áp lực về ngoại hối khi tình trạng xuất siêu năm 2012 đảo chiều sang nhập siêu trong nửa đầu năm 2013, dù quy mô chưa lớn.

Bên cạnh đó, biến động trên thị trường vàng đầu năm 2013 cũng gây áp lực điều chỉnh tỷ giá để giảm bớt sự chênh lệch giữa vàng và ngoại tệ vốn có mối quan hệ mật thiết.

Thứ tư, tăng tỷ giá góp phần ổn định trạng thái trên thị trường ngoại hối, cả chính thức và phi chính thức khi áp lực cầu ngoại tệ khiến các NHTM đẩy giá USD lên kịch trần, kéo theo “nhiễu động” trên thị trường chợ đen, có thể tạo ra mất cân đối cung cầu giả tạo đi đôi với tăng giá USD do yếu tố tâm lý.

Tăng tỷ giá được sử dụng như công cụ để cân bằng lại tương quan giá trị giữa 2 đồng tiền trong bối cảnh lạm phát nửa đầu năm tăng chỉ có 2,4%; điều chỉnh tỷ giá còn nằm trong chiến lược chống đô la hóa và vàng hóa...

Dự báo, trong thời gian tới tỷ giá sẽ tiếp tục xu hướng ổn định và sẽ kéo dài ít nhất đến cuối năm 2013 và NHNN có dư địa để tiếp tục nâng tỷ giá thêm 1-2% như đã cam kết. Chính sách tỷ giá hiện hành cần tiếp tục theo hướng chủ động và linh hoạt.

TS. Vũ Đình Ánh, Học viện Tài chính

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Rủi ro rút tiền qua máy POS

Rủi ro rút tiền qua máy POS

(ĐTTCO) - NHNN vừa công bố dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư 19/2016 quy định về hoạt động thẻ NH. 

Ngân hàng

10 năm khai phá thị trường tài chính tiêu dùng

(ĐTTCO) - Năm 2007 khi “cho vay trả góp” còn là một khái niệm xa lạ với đa số người dân Việt Nam, một công ty tài chính đã xuất hiện trên thị trường và đặt nền móng cho ngành tài chính tiêu dùng trong nước.

Vàng - ngoại tệ