Phân biệt tín dụng đen và vay tiêu dùng

(ĐTTCO) - Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) khó khăn trong tiếp cận vốn NH phải vay tín dụng đen (TDĐ), một lần nữa được nhắc đến tại diễn đàn kinh tế “Mở rộng thị trường vốn - tài chính Việt Nam, thách thức và giải pháp” diễn ra mới đây. 
Một số ý kiến đề xuất cơ quan quản lý xem xét hợp pháp hóa TDĐ. Tuy nhiên, quan điểm của NHNN sẽ tăng cường giải pháp để hạn chế loại hình tín dụng này.
Đưa vào khuôn khổ để quản lý
Từng tham gia cấu trúc nhiều DN, ông Nguyễn Kim Hùng, Giám đốc CTCP Tái cấu trúc DN Việt, khẳng định các DNNVV chưa có cấu trúc vốn, nhưng khi việc tiếp cận NH gặp nhiều khó khăn. Vốn thực chỉ chiếm 20-30%, còn lại là liên kết tài chính giữa gia đình, bạn bè, anh chị em.
 Để hạn chế TDĐ, NH cần có thủ tục gọn nhẹ giúp người dân tiếp cận khoản vay một cách hiệu quả. Các NH cần có các gói sản phẩm tín dụng khác nhau cho thị trường. DNNVV chưa thể tiếp cận vốn NH, vì vậy các gói sản phẩm như thuê mua tài sản có thể là kênh để các DNNVV tiếp cận khoản vay, hoặc công cụ khác như fintech. Chúng ta cần có cơ chế khác nhau, tùy thuộc vào khoản vay, quy mô và đối tượng.
Ông Warrick Cleine, 
Chủ tịch kiêm CEO KPMG
tại Việt Nam và Campuchia
Khi NH không cho vay hay khối liên kết hết vốn, họ buộc phải sử dụng đến nguồn vốn không chính thức hay gọi là TDĐ. Cộng đồng DNNVV thay đổi nhanh, thích ứng với thị trường, nhưng do chưa có hành lang pháp lý để họ tính toán để có thể hợp thức hóa những khoản vốn này. Ông Hùng mong Chính phủ tạo khung pháp lý giúp DNNVV có thể tiếp cận nguồn vốn này một cách hợp lệ, tức có thể hợp thức hóa TDĐ.
Chia sẻ vấn để này, ông Hà Huy Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, cho rằng TDĐ tồn tại theo nhu cầu của người dân. Vay theo hình thức này nhanh gọn, không vướng điều kiện chặt chẽ như NH. Sự phát triển công nghệ thông tin còn giúp cách tiếp cận trực tiếp giữa bên có nhu cầu vay và cho vay trở nên thuận tiện hơn.
Bên cạnh đó, nhiều người không muốn gửi tiền vào NH vì cho vay bên ngoài lãi suất cao hơn. Vì vậy, chúng ta đang đứng trước thực tiễn tồn tại của hình thức vay mượn này. Theo nhận định của nhiều chuyên gia, TDĐ không hoàn toàn xấu. Vấn đề là thể chế, chính thức hóa TDĐ, đưa vào khuôn khổ để điều tiết thị trường này; đồng thời cần truyền thông, giáo dục người dân trong việc tiếp cận TDĐ, cũng như Nhà nước cần có biện pháp quản lý thị trường này hiệu quả. 
Lãi suất cao, đòi nợ bạo lực
Mặc dù đã đề xuất về tìm giải pháp hợp pháp hóa, nhưng trên thực tế TDĐ là kênh vốn mang lại rất nhiều rủi ro, như áp lực lãi suất cao kèm theo biện pháp đòi nợ bạo lực, gây ra nhiều hệ lụy xấu. Do đó, việc tăng cường bơm vốn từ các kênh chính thức vẫn là yêu cầu lớn nhất đặt ra nhằm đẩy lùi tình trạng DN phải tìm đến TDĐ. 
Phân biệt tín dụng đen và vay tiêu dùng ảnh 1 Cần phân biệt TDĐ và cho vay tiêu dùng từ các CTTC. 

Theo TS. Trần Du Lịch, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia, những năm gần đây nguồn vốn cho vay đối với DNNVV đã tăng hơn so với trước, nhưng đối tượng DN này vẫn phải vay thế chấp bằng tài sản là chính. Đó là yêu cầu khó khăn đối với nhóm khách hàng này. Ngoài ra, nguyên nhân nữa đến từ vướng mắc của các kênh hỗ trợ.
Chẳng hạn hiện nay đang có rất nhiều quỹ bảo lãnh tín dụng hoạt động, nhưng điều kiện bảo lãnh theo Quyết định 58/2013 đã chặn khả năng vay vốn của nhiều DNNVV. Để được bảo lãnh, các DNNVV phải đáp ứng đủ 4 điều kiện: phương án tốt, khả thi; có tài sản thế chấp 15% tổng vốn muốn vay; có 15% vốn để tham gia các dự án được bảo lãnh; không có nợ đọng thuế, bảo hiểm. Muốn DNNVV tiếp cận vốn chính thức thay vì TDĐ, cần phải tháo gỡ 4 điều kiện trói buộc này.
Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho biết, NHNN đang có nhiều điều chỉnh hoạt động để tiếp cận gần hơn với NH số, trong đó nổi bật là fintech - một trong số giải pháp có thể hạn chế được thị trường TDĐ. Hiện có 40 công ty fintech, nhưng 60% trong số này hoạt động chủ yếu ở lĩnh vực thanh toán, các phân khúc khác còn hạn chế. Do đó, tiềm năng phát triển fintech tại Việt Nam còn lớn, cơ quan quản lý sẽ dần hoàn thiện khung khổ pháp lý để thúc đẩy hình thức này phát triển. 
Theo ông Nguyễn Bá Diệp, Phó Chủ tịch HĐQT Ví Momo, sở dĩ fintech hoạt động chủ yếu ở lĩnh vực thanh toán vì NHNN quy định cho vay là hoạt động của NH và công ty tài chính (CTTC). Do đó, để góp phần loại trừ TDĐ, ví điện tử như Momo hợp tác với NH và CTTC để giải ngân khoản vay nhanh chóng, tránh trường hợp người vay phải chờ đợi quá lâu, dẫn đến họ đi tìm nguồn vốn khác nhanh hơn. 

Mở rộng mô hình tín dụng
Tuy nhiên, trên tổng thể fintech còn có nhiều mô hình khác, không chỉ thanh toán mà có thể cho vay, chẳng hạn như mô hình P2P Lending (cho vay ngang hàng). Nếu NHNN cho phép mô hình P2P Lending hoạt động, các công ty fintech sẽ là nền tảng để hình thức đó phát triển.
Ông Branislav Vargic, Giám đốc vận hành Home Credit Việt Nam, chia sẻ thời gian qua, Home Credit và các CTTC tiêu dùng đã góp phần giải quyết nhu cầu về vốn an toàn cho người dân, giảm bớt đất sống của TDĐ, qua đó ngân sách nhà nước hạn chế được thất thu, đồng thời tránh được nhiều bất ổn trong xã hội do TDĐ gây ra. Nếu không có lĩnh vực cho vay tiêu dùng, nhiều người dân buộc phải vay trên thị trường không chính thống và không được bảo vệ. Đây là vấn đề nghiêm trọng và là lý do chính giải thích tại sao Việt Nam ủng hộ hoạt động cho vay tiêu dùng hợp pháp qua CTTC.
Không chỉ cho vay đối với khách hàng cá nhân, Home Credit cũng xem trọng những mảng DNNVV, bao gồm những DN nhỏ kinh doanh hoặc những hộ tự doanh cá thể, sắp tới sẽ phát triển nhiều sản phẩm cho đối tượng khách hàng này để cho vay chính thức, giảm tỷ lệ tiếp cận TDĐ.

Q. Minh - Đ. Linh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Xử lý khủng hoảng cần chuyên nghiệp nhìn từ Agribank

Xử lý khủng hoảng cần chuyên nghiệp nhìn từ Agribank

(ĐTTCO) - Sự kiện người dân ùn ùn kéo đến NH Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank) rút tiền, ngay cả những công nhân với đồng tiền ít ỏi trong thẻ ATM cũng xin nghỉ việc để rút tiền, cho thấy hệ thống NH là lĩnh vực rất nhạy cảm với thông tin, dễ đổ vỡ theo kiểu domino. 

Ngân hàng

Sacombank ngừng cấp mã PIN giấy cho khách hàng

(ĐTTCO) - Từ ngày 19-11, nhằm giúp khách hàng tăng cường kiểm soát thẻ an toàn, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường, Sacombank là ngân hàng đầu tiên tại Việt Nam ngừng cấp mã PIN thẻ bằng hình thức in mã PIN lên giấy và thay vào đó là cho phép khách hàng chủ động đến ATM để thực hiện kích hoạt, tạo mã PIN đối với thẻ tín dụng hoặc thẻ thanh toán mới được phát hành. 

Vàng - ngoại tệ