Phải linh hoạt tỷ giá

Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) quyết định đưa đồng nhân dân tệ (NDT) đứng cạnh 4 loại tiền khác gồm USD, euro, bảng Anh và yên Nhật vào "rổ tiền tệ chính" của quỹ với tên gọi Quyền rút vốn đặc biệt (SDR) vào tháng 10-2016. Trước mắt, đồng NDT có thể sẽ bị mất giá và gây áp lực lên cán cân thương mại của Việt Nam, đồng thời tỷ giá VNĐ/USD lại thêm áp lực điều chỉnh trong năm tới. Xung quanh vấn đề này, ĐTTC đã có cuộc trao đổi với TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn, Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright.

PHÓNG VIÊN: - Thưa ông, tại sao IMF quyết định xếp “chung mâm” NDT với 4 đồng tiền mạnh khác trên thế giới trong khi trên thực tế hiện nay NDT vẫn là đồng tiền chưa tự do hóa chuyển đổi và chính sách tỷ giá của NH Nhân dân Trung Quốc (TQ) vẫn là tỷ giá hối đoái gần như cố định?

Việc đưa NDT vào giỏ SDR vẫn có lợi là buộc TQ điều hành tỷ giá theo một nguyên tắc chung dựa trên các quy tắc của thị trường, thay vì để cho TQ tự can thiệp vào tỷ giá mang tính tùy định rất khó dự báo. Điều này có ý nghĩa tích cực cho cả hệ thống tài chính toàn cầu chứ không riêng nền kinh tế TQ.

TS. ĐỖ THIÊN ANH TUẤN: - Có 2 tiêu chí để xem xét đưa đồng tiền của một quốc gia vào rổ tiền tệ SDR. Thứ nhất, kim ngạch ngoại thương của quốc gia đó chiếm ít nhất 1% tổng kim ngạch ngoại thương của toàn thế giới và nằm trong top các quốc gia có kim ngạch ngoại thương lớn trên thế giới. Đến năm 2014, TQ đã có kim ngạch ngoại thương hơn 12,4%, hoàn toàn thỏa mãn tiêu chí này của IMF. Thứ hai, đồng tiền đó phải được sử dụng phổ biến rộng rãi trong thương mại quốc tế và hối đoái quốc tế, nghĩa là được sử dụng trong việc định giá thanh toán và cả trong các giao dịch ngoại hối thế giới.

Trước đó, năm 2010 TQ đã thất bại dù cố gắng vận động để đưa NDT vào SDR. Từ đó đến nay TQ đã nỗ lực rất nhiều trong việc cải thiện tiêu chí thứ hai bằng cách lập ra nhiều trung tâm hoán đổi ngoại hối ở hải ngoại thuộc NH Nhân dân TQ để đáp ứng nhu cầu hoán đổi ngoại hối và tăng khả năng chuyển đổi đồng NDT. Hiện vị thế nền kinh tế TQ đang lên mạnh mẽ, nhưng 5 năm qua chưa phải là thời gian đủ dài để đồng NDT đạt được tính chuyển đổi cao như một đồng tiền được ưa thích trong thanh toán quốc tế. Tuy nhiên, theo tôi ngay cả việc đồng NDT không đưa vào rổ SDR, việc thay đổi tỷ giá đồng NDT cũng đã ảnh hưởng đến thị trường tài chính và nền kinh tế thế giới.

- Hiện TQ là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, việc NDT trở thành một đồng tiền quốc tế sẽ ảnh hưởng như thế nào đến kinh tế Việt Nam nói chung và tỷ giá của VNĐ nói riêng?

- Hiện nay đồng NDT vẫn đang được định giá cao, nên nếu TQ giảm dần sự can thiệp và để thị trường quyết định trước mắt đồng NDT sẽ chịu áp lực giảm. Nhưng xét về dài hạn, khi đồng NDT tăng cường tính chuyển đổi và trở thành đồng tiền được sử dụng rộng rãi trong thanh toán cũng như trong dự trữ thì cầu NDT sẽ tăng lên và đồng NDT sẽ trở lại tăng giá. Morgan Stanley dự báo trong 10 năm tới một lượng vốn lớn tương đương đến 2.000 tỷ USD sẽ đổ vào thị trường tài sản TQ. Thậm chí, một số chuyên gia của Alliance Bernstein dự báo con số có thể lên đến 3.000 tỷ USD trong trung và dài hạn. Tuy nhiên, Bank of America Merrill Lynch ước tính nhu cầu đồng NDT được tạo ra do việc sắp xếp lại cơ cấu rổ SDR chỉ là 35 tỷ USD trong vòng vài năm tới, rất nhỏ so với quy mô nền kinh tế TQ.

Đối với Việt Nam, trong ngắn hạn nếu đồng NDT giảm giá sẽ ảnh hưởng đến cán cân thương mại của Việt Nam, nguy cơ nhập siêu sẽ càng nặng nề hơn. Ngược lại, trong trung và dài hạn, nếu đồng NDT lên giá, gánh nặng nợ của Việt Nam tính bằng đồng NDT sẽ là rất lớn.

- Hiện thanh toán giao dịch thương mại Việt Nam-TQ bằng NDT chỉ có 2-4%. Vậy các doanh nghiệp Việt Nam có nên mở rộng thanh toán bằng NDT trong xuất nhập khẩu với TQ không? Điều này có rủi ro như thế nào?

- Đồng DNT sẽ chính thức trở thành một phần của giỏ tiền tệ SDR vào ngày 1-10-2016. Theo tôi, thời gian này vẫn chưa có nhiều tác động bởi mới chỉ là giai đoạn tính toán đơn thuần lại giá trị đồng tiền. Việc quốc tế hóa đồng NDT của TQ vẫn còn một chặng đường dài phía trước. Do đó không nên “cầm đèn chạy trước ô tô”. Việc tăng nắm giữ đồng NDT nếu đó là nhu cầu giao thương thực sự của doanh nghiệp thì khác, còn nếu để đầu cơ phải cẩn trọng. Nhiều yếu tố nền tảng chẳng hạn như việc đồng NDT đang còn bị định giá cao và sự suy yếu của nền kinh tế TQ cho thấy khả năng đồng NDT sẽ có xu hướng giảm giá, do đó rất rủi ro khi nắm giữ hay mua vào đồng NDT từ lúc này. Khả năng FED tăng lãi suất cũng sẽ làm cho đồng NDT chịu thêm áp lực giảm giá so với USD. Xu hướng lâu dài của đồng tiền này còn phụ thuộc vào những cải cách và diễn biến của nền kinh tế TQ cũng như nền kinh tế thế giới. Trong khi đó, hiện nay đồng USD vẫn chiếm hơn 64% tổng dự trữ ngoại tệ toàn cầu và gần 90% là các giao dịch hối đoái, còn dự trữ đồng NDT mới chỉ chiếm chưa tới 0,4% và trong giao thương là 2,34%. Ngay cả giao thương Việt Nam với TQ đồng NDT cũng chỉ chiếm 2-4% nên đừng kỳ vọng nhu cầu nắm giữ đồng NDT sẽ tăng lên đột biến. Doanh nghiệp có nhu cầu thực sự sẽ tính toán cân nhắc để nắm giữ đồng tiền nào có lợi khi thanh toán.

- Liên quan đến ngoại hối, ông dự báo như thế nào về tình hình biến động tỷ giá VNĐ/USD trong thời gian tới?

- Quan điểm của tôi thiên về VNĐ sẽ giảm giá so với USD vì nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, chênh lệch lạm phát tích lũy giữa VNĐ và USD mặc dù đã thu hẹp trong một vài năm trở lại đây nhưng vẫn còn rất cao. Năm nay lạm phát Việt Nam dưới 1% và Hoa Kỳ cũng ở mức 1,7%, nên áp lực tỷ giá có giảm bớt nhưng vẫn chưa thể xóa bỏ. Nói khác đi, VNĐ vẫn bị định giá cao nên việc giảm giá tiền đồng bản chất không phải là phá giá mà chỉ là giảm can thiệp để cho nó tự điều chỉnh về trạng thái cân bằng. Thứ hai, giả sử khi FED tăng lãi suất vào khoảng cuối năm 2015, tỷ giá ắt phải tăng, ít nhất là tăng cục bộ. Một khi đồng USD lên giá tỷ giá phải điều chỉnh. Thứ ba, nếu NHNN tiếp tục chính sách tiền tệ như tuyên bố là duy trì hoặc giảm lãi suất tỷ giá cũng sẽ tăng. Bởi việc duy trì giữ lãi suất trong khi nhu cầu vốn của nền kinh tế đang tăng lên NHNN phải bơm thêm tiền ra. Như vậy VNĐ cũng sẽ giảm giá.

Phải linh hoạt tỷ giá ảnh 1
Ảnh minh họa.
Tiếp theo là vấn đề nợ công và thâm hụt ngân sách. Nếu như Chính phủ nhất quán với chính sách tái cơ cấu nợ công, cắt giảm bội chi ngân sách về dưới 5% GDP, tỷ giá cũng nằm trong áp lực tăng. Bởi cắt giảm chi tiêu sẽ giảm thu nhập dẫn đến cầu tiền giảm, lãi suất giảm và tỷ giá cũng tăng. Cuối cùng yếu tố kỳ vọng lạm phát trong tương lai sẽ tăng, do đó tỷ giá sẽ có thể sẽ tăng tại mọi mức lãi suất. Một vấn đề nữa chính là thâm hụt thương mại. Sau thời gian có thặng dư nhẹ, cán cân thương mại của Việt Nam đã bắt đầu trở lại thâm hụt. Việc thâm hụt thương mại sẽ làm tăng áp lực giảm giá nội tệ. Cuối cùng, một số mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là các mặt hàng nông sản trong thời gian qua gặp rất nhiều khó khăn để duy trì và giữ thị phần ở các thị trường. Trước bối cảnh đó, không loại trừ khả năng đồng tiền sẽ giảm giá để hỗ trợ cho ngành nông nghiệp Việt Nam trước sức ép của cạnh tranh và hội nhập.

Tóm lại, khi TQ linh hoạt hơn trong chính sách tỷ giá, không có lý do gì Việt Nam không linh hoạt hơn trong chính sách tỷ giá của mình. Nên chăng NHNN phát đi tín hiệu cho thị trường với một thông điệp rõ ràng về sự cần thiết sẽ phải điều chỉnh tỷ giá trong thời gian tới, tránh tạo ra tâm lý ỷ lại do thông điệp chính sách như kiểu những năm qua. Khuyến khích các nhà đầu tư, các doanh nghiệp chủ động lên phương án ứng phó với những biến động xảy ra trước bối cảnh đồng NDT được quốc tế hóa.

- Xin cảm ơn ông.

Xuân Anh  (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hàng mỹ phẩm, thực phẩm chức năng bán khá phổ biến trên Facebook

Hé lộ doanh thu 'khủng' từ bán hàng qua Facebook

(ĐTTCO)-Hoạt động kinh doanh thương mại điện tử của cá nhân, tổ chức trên các trang mạng xã hội sau một thời gian vào “tầm ngắm” của cơ quan thuế đã hé lộ một kênh có doanh thu cao ngất.
 

Ngân hàng

Hoàn tiền 30% khi chi tiêu nước ngoài với thẻ Maritime Bank Visa

(ĐTTCO) - Vừa tranh thủ săn hàng hiệu giảm giá vừa tận hưởng không khí Giáng sinh cũng như chào đón năm mới sớm, tại sao không chọn du lịch nước ngoài cùng thẻ tín dụng du lịch Maritime Bank Visa để được hoàn tiền 30%, tối đa lên đến 2 triệu đồng?

Vàng - ngoại tệ

Giá vàng sáng 13/12 tiếp tục giảm

(ĐTTCO)-So với phiên trước giá vàng SJC giảm 10.000 đồng/lượng trong khi giá vàng thế giới giảm thấp nhất 5 tháng về mức 1.242 USD/oz.