Nỗi lo tỷ giá và lãi suất

Tại cuộc họp cuối tuần qua của UBND TPHCM với các NHTM trên địa bàn, vấn đề được đặt ra nhiều nhất là thanh khoản ngoại tệ của các NHTM trong bối cảnh huy động USD giảm mạnh và làm thế nào hạ nhiệt lãi suất cho vay để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

USD: huy động giảm, cho vay tăng

Ông Nguyễn Ngọc Thắng, Phó Giám đốc NHNN chi nhánh TPHCM, cho biết 7 tháng đầu năm 2011 tổng huy động vốn của các NHTM trên địa bàn TPHCM ước đạt 860.000 tỷ đồng, tăng 17% so với đầu năm và tăng 27,2% so với cùng kỳ. Trong đó, huy động bằng VNĐ tăng 7,18%, huy động bằng USD chỉ tăng 3,33%. Ước tháng 7 tổng dư nợ của hệ thống NHTM trên địa bàn thành phố đạt 790.000 tỷ đồng, tăng 7% so với cuối năm 2010, trong đó VNĐ chỉ tăng 2,44%, cho vay USD tăng đến 19,18%.

Điều này chủ yếu do lãi suất ngoại tệ chênh lệch so với lãi suất tiền đồng nên các doanh nghiệp vay ngoại tệ nhiều hơn.

Theo ông Thắng từ nay đến cuối năm nhu cầu vay ngoại tệ dự báo tiếp tục tăng. NHNN chi nhánh TPHCM đề nghị các NHTM chủ động khai thác sử dụng nguồn vốn ngoại tệ hợp lý, định hướng cho doanh nghiệp chuyển dần từ vay ngoại tệ sang tiền đồng để tránh khó khăn về nguồn vốn ngoại tệ có thể tác động lên tỷ giá cuối năm.

Nỗi lo tỷ giá và lãi suất ảnh 1

Việc khuyến khích người dân gửi tiền kỳ hạn ngắn để hưởng
lãi suất cao dễ khiến NH bị rủi ro thanh khoản. Ảnh: TỰ TRUNG

Tại cuộc họp, ông Trần Tấn Lộc, Phó Tổng giám đốc Eximbank, cho biết đến nay dư nợ cho vay của Eximbank tăng 12%, trong đó tăng trưởng cho vay USD vẫn cao hơn tăng trưởng cho vay VNĐ. Nhiều NHTM khác cũng cho biết đang đối mặt với tình trạng sụt giảm nguồn huy động USD.

Điều này đang gây áp lực lớn lên thanh khoản ngoại tệ khi nhu cầu vay USD tăng, trong khi nguồn tiền gửi USD chủ yếu ngắn hạn. Bên cạnh đó, thời gian gần đây đã có NH tăng lãi suất cho vay USD lên vì chi phí huy động vốn USD thực tế không phải 2%/năm mà đã vượt lên mức 3,5-4%/năm.

Nguy cơ rủi ro kỳ hạn

Theo ông Nguyễn Ngọc Thắng, lãi suất thị trường đang ổn định theo lạm phát nhưng lãi suất cho vay vẫn còn cao, lãi suất không kỳ hạn ở một số NHTM lên đến 12%/năm, gần bằng lãi suất có kỳ hạn. Phần lớn tiền gửi của NHTM là ngắn hạn 3 tháng, trong khi các khoản cho vay thường dài hạn trên 1 năm, chênh lệch lớn giữa kỳ hạn huy động và cho vay.

Ngoài ra, các dự án lớn, cao ốc văn phòng, chung cư cao cấp… “đóng băng” nên nguồn vốn NHTM bị chôn vào. Ông Nguyễn Văn Sẽ, Giám đốc VietinBank chi nhánh TPHCM, cũng thừa nhận doanh nghiệp và người dân ngày càng gửi ngắn hạn, trong khi các NHTM niêm yết lãi suất càng dài hạn càng thấp.

Điều này càng khuyến khích người dân gửi tiền kỳ hạn ngắn để hưởng lãi suất cao. Vì vậy, NH rất dễ bị rủi ro về thanh khoản.

Ông Lý Xuân Hải, Tổng giám đốc ACB, đặt câu hỏi: Nếu chính sách của NHNN chỉ tập trung cho vay sản xuất kinh doanh, hạn chế cho vay phi sản xuất thì ngoài doanh nghiệp sản xuất ra ai là người dùng? Ông Hải kiến nghị NHNN nên tính toán mức lãi suất nào là mức trần hợp lý để vừa chống lạm phát và các doanh nghiệp có thể chấp nhận trong điều kiện hiện nay.

“Khảo sát từ khách hàng của ACB, chúng tôi thấy lãi suất các doanh nghiệp tương đối chấp nhận được, tối đa là 18%/năm. Nếu trên 18%/năm doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ không vay nữa mà chuyển sang gửi tiền. Còn nếu tiền gửi lãi suất từ 11 đến dưới 12%/năm, người dân sẽ có xu hướng giữ USD, vàng” - ông Hải nói. 

Khai thông dòng vốn

Nhiều NHTM cho biết do nguồn vốn huy động không ổn định, một số NHTM nhỏ chạy đua huy động vốn lãi suất cao, nên việc giảm lãi suất cho vay vẫn còn khó. Trong khi đó, công cụ lãi suất qua thị trường mở của NHNN chưa phát huy tác dụng giúp hạ nhiệt lãi suất thị trường.

Trước đây thị trường mở của NHNN tăng hay giảm lãi suất, khoảng tuần sau lãi suất tiết kiệm ở NHTM sẽ tăng hoặc giảm theo. Còn nay dù lãi suất thị trường mở hạ nhiệt, lãi suất tiết kiệm vẫn tăng. Các NHTM kiến nghị từ nay đến cuối năm NHNN nên điều hòa dòng vốn linh hoạt và có cơ chế mở hơn về quy định cho vay trên thị trường liên NH.

Chính sách ngành NH hiện nay chưa tạo điều kiện để khai thông nguồn lực giữa các NHTM nhằm giúp các NH ổn định tính thanh khoản và có điều kiện đáp ứng vốn của xã hội. Do đó hiện nay có tình trạng NHTM này thừa vốn trong khi NHTM khác lại thiếu vốn. Đây là vấn đề NHNN nên xem xét trong thời gian tới.

NGUYỄN THỊ HỒNG,
Phó Chủ tịch UBND TPHCM

Bà Vũ Thị Vang, Phó Chủ tịch HĐQT DongABank, cho rằng do khó khăn về thanh khoản và nguồn vốn nhiều NHTM nhỏ chạy đua lãi suất. Vì vậy, NHNN nên có cơ chế hỗ trợ trực tiếp đối với NH nhỏ, tránh tình trạng “xé rào” lãi suất gây bất ổn cho thị trường. Ngoài ra, theo bà Vang, NHNN cũng nên xem xét tăng tỷ lệ quy định về cho vay bất động sản, trong đó phân biệt rõ đối tượng nào nên hạn chế để phát triển thị trường bất động sản lành mạnh hơn và giúp các NHTM không chôn vốn trong lĩnh vực này. 

Tại cuộc họp bà Nguyễn Thị Hồng, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, cho rằng nước ta là nền kinh tế chuyển đổi, vốn doanh nghiệp đang dựa vào NH 60-70%. Thời gian qua hệ thống NHTM đã có nhiều đóng góp quan trọng cho phát triển kinh tế TPHCM.

Tuy nhiên, vẫn còn hiện tượng các NHTM cạnh tranh không lành mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cũng như hệ thống NHTM. Đặc biệt, nợ xấu của hệ thống NHTM tháng sau cao hơn tháng trước đang là nỗi bức xúc của chính quyền thành phố.

Tháng 6 nợ xấu của hệ thống NHTM thành phố tăng lên 4,39%, tiệm cận 5% mức khống chế NHNN, trong đó nhiều NHTM có tỷ lệ nợ xấu rất cao.

THANH THIÊN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Muốn minh bạch đốc thúc lên sàn

Muốn minh bạch đốc thúc lên sàn

(ĐTTCO) - Thông tin VPBank chuẩn bị niêm yết 1,3 tỷ cổ phiếu (CP) tại Sở Giao dịch Chứng khoán TPHCM (HOSE) vào ngày 17-8 tới đây, khiến việc niêm yết của ngành NH nhận được sự quan tâm lớn từ thị trường.