Nhận diện nợ xấu và giải pháp

Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, chuyên gia tài chính-NH, nợ xấu của các NHTM báo cáo thường thấp hơn nợ xấu từ kết quả giám sát của NHNN, trong đó chủ yếu các NHTM không thực hiện đúng quy định phân loại nợ, ghi nhận nợ xấu thấp hơn thực trạng để giảm chi phí trích lập dự phòng rủi ro. Ngoài ra, do năng lực quản trị rủi ro của các NHTM khác nhau, nên việc sử dụng các tiêu chí định tính trong phân loại nợ, dẫn đến thiếu sự minh bạch trong xác định và ghi nhận nợ xấu.

PHÓNG VIÊN: - Vậy theo ông, tỷ lệ 8,6% nợ xấu NHNN công bố có đáng lo?

TS. LÊ XUÂN NGHĨA: - Tỷ lệ nợ xấu 8,6% tính theo chuẩn kế toán Việt Nam, nếu quy ra chuẩn kế toán quốc tế con số nợ xấu sẽ còn lớn hơn. Hiện nay trong tất cả NHTM chỉ có BIDV, VCB, MB hạch toán tạm nợ xấu theo Điều 7 Quyết định 493 của NHNN, còn các NHTM khác chưa hạch toán. Điều đó cho thấy con số rất lớn chứ không phải nhỏ.

 - Vậy các NHTM chưa theo chuẩn quản trị rủi ro theo thông lệ quốc tế. Liệu theo chuẩn này có giúp nợ xấu của các NHTM đúng thực chất hơn?

Nhận diện nợ xấu và giải pháp ảnh 1

Ảnh minh họa.

- Hiện nay NHNN đang có dự thảo sửa đổi Quyết định 493 về phân loại nợ gần với thông lệ quốc tế và sẽ có một lộ trình buộc tất cả NHTM phải tuân thủ. Chương trình này nằm trong lộ trình tái cấu trúc hệ thống NHTM.

Điều này cho thấy khả năng hạch toán nợ chuẩn xác hơn trong tương lai gần có thể thực hiện được. Tuy nhiên, hạch toán nợ xấu chuẩn xác không chỉ phụ thuộc vào mức độ minh bạch của hệ thống kế toán, mà còn tùy vào độ trung thực của các NHTM, các cơ quan giám sát nội bộ NHTM.

Do vậy việc đưa chuẩn quốc tế vào Việt Nam chỉ là một mặt của vấn đề, mặt khác là công tác giám sát từ cơ quan giám sát của NHNN đến cơ quan giám sát của HĐQT NHTM, đó là kiểm toán nội bộ của các NHTM.

- Trong những giải pháp NHNN đưa ra để xử lý nợ xấu có yêu cầu các NHTM phải tăng trích lập dự phòng rủi ro. Theo ông giải pháp này liệu có đủ?

- Sẽ có một số NHTM không thể tăng trích lập dự phòng rủi ro, nhưng cũng có nhiều NHTM có thể làm được vì họ đang chia lợi nhuận cho cổ đông rất cao. Trích lập dự phòng là yêu cầu có tính chất nền tảng, lợi nhuận là phụ.

Thực tế hiện nay các NHTM xem lợi nhuận là chính, tìm mọi cách tăng lợi nhuận và trích lập dự phòng rủi ro không đủ, nên yêu cầu của NHNN là đúng.

Tuy nhiên, con số nợ xấu 202.000 tỷ đồng của các NHTM vượt xa dự phòng rủi ro của các NHTM hiện là 67.300 tỷ đồng, hơn nữa trong 67.300 tỷ đồng đó có 2 loại dự phòng (chung và riêng), nên các NHTM không thể mang toàn bộ dự phòng rủi ro ra xử lý được, do vậy số lượng dự phòng rủi ro tham gia xử lý nợ không đáng kể.

- Vậy theo ông giải pháp để xử lý nhanh nợ xấu là gì?

- Để xử lý nhanh khoản nợ xấu phải đẩy mạnh thị trường mua bán nợ, trong đó phải phối hợp cả 2 chính sách: NHNN nên cho phép các NHTM nhanh chóng đưa nợ xấu ra ngoại bảng và thay vào đó họ sẽ nhận được trái phiếu dài của NHNN, sau đó tiến hành mua bán nợ thông qua việc thành lập công ty mua bán nợ xấu quốc gia (AMC) để mua bán nợ chung.

Vấn đề đặt ra là công ty mua bán nợ xấu sẽ có 4 hình thức để xử lý nợ: Thứ nhất, biến nợ thành cổ phần tại doanh nghiệp. NHTM không thể nào làm như vậy được vì bị khống chế tỷ lệ góp vốn vào công ty ngoài ngành, nhưng AMC có thể biến nợ ấy trở thành cổ phần của AMC tại doanh nghiệp, giúp giải phóng các doanh nghiệp khỏi nợ, đồng thời doanh nghiệp vẫn có tài sản để tiếp tục thế chấp vào ngân hàng.

Thứ hai, AMC sẽ bán nợ cho các nhà đầu tư trên thị trường nợ. Thí dụ, AMC có thể bán sỉ cả gói nợ hoặc bán lẻ từng món bằng phương thức đấu thầu, chào giá, thỏa thuận giá...

Thứ ba, có thể chứng khoán hóa nợ đó để bán trên thị trường chứng khoán như Hoa Kỳ đã làm.

Thứ tư, xóa nợ. Theo đó có những khoản nợ không thể thu hồi được và cũng không cần thiết phải thu hồi thì phải xóa nợ.

- Vấn đề doanh nghiệp quan tâm là sau khi mua bán nợ, chuyển nợ qua AMC, doanh nghiệp muốn vay nợ mới phải làm thế nào?

- Những doanh nghiệp có nợ biến thành cổ phần không thành vấn đề, bởi tài sản vẫn còn. Chỉ những khoản nợ của doanh nghiệp không thể biến nợ thành cổ phần cũng như không mua bán được sẽ gặp khó khăn khi đi vay mới ở NHTM.

Tuy nhiên, số doanh nghiệp gặp khó khăn như vậy chắc không nhiều. AMC không nhằm mục đích cứu riêng ai mà cứu cả nền kinh tế. Chẳng hạn một món nợ 100 tỷ đồng, AMC chỉ mua khoảng 20 tỷ đồng, 80 tỷ đồng còn lại các NHTM phải chịu và hạch toán thua lỗ ấy bằng việc cấn trừ vào lợi nhuận, vốn tự có.

Nợ xấu thì cả doanh nghiệp và NH chịu trách nhiệm về mặt thực chất. Điều quan trọng là AMC xử lý nợ xấu để đẩy tín dụng ra, bơm vốn trở lại cho nền kinh tế.

- Xin cảm ơn ông.

Thiên Ngân (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Muốn minh bạch đốc thúc lên sàn

Muốn minh bạch đốc thúc lên sàn

(ĐTTCO) - Thông tin VPBank chuẩn bị niêm yết 1,3 tỷ cổ phiếu (CP) tại Sở Giao dịch Chứng khoán TPHCM (HOSE) vào ngày 17-8 tới đây, khiến việc niêm yết của ngành NH nhận được sự quan tâm lớn từ thị trường.