Gỡ vốn cho nông nghiệp

(ĐTTCO) - Trong 5 lĩnh vực ưu tiên vay vốn, cho vay nông nghiệp được xác định là chủ đạo, nhưng doanh nghiệp (DN) và nông dân vẫn chưa được cung cấp vốn đầy đủ để đáp ứng kế hoạch sản xuất kinh doanh, dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ được ban hành.

Nguồn vốn đa dạng

Hiện nay có 5 nguồn vốn đầu tư cho lĩnh vực nông nghiệp nông thôn, bao gồm vốn đầu tư từ ngân sách, hỗ trợ phát triển chính thức  (ODA), vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), tài chính vi mô và tín dụng NH. Nguồn vốn đầu tư cho nông nghiệp từ ngân sách chiếm khoảng 6% tổng vốn đầu tư kinh tế-xã hội.

Trong bối cảnh hội nhập, ngành nông nghiệp phải được hỗ trợ mạnh mẽ để thay đổi phương thức tổ chức sản xuất kinh doanh, lấy DN đầu tư vào nông nghiệp làm lực lượng chủ lực, chủ đạo, hỗ trợ để DN tham gia đầu tư, dẫn dắt thị trường. Bên cạnh đó, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ, giúp tháo gỡ những khó khăn để DN và nông dân đều có lợi.

PGS.TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Trung ương

Thống kê trong vòng 20 năm qua, tổng lượng vốn ODA huy động trong ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn khoảng hơn 6 tỷ USD, chiếm khoảng 7-8% tổng ODA cả nước, trong số đó, lĩnh vực nông nghiệp chiếm 21%. Đầu tư FDI vào lĩnh vực này chiếm 1,2% tổng vốn đầu tư và 0,052% tổng số dự án FDI vào Việt Nam. Đồng thời, tài chính vi mô bao gồm các quỹ, hiệp hội đầu tư khoảng 4% GDP. Tính đến cuối năm 2015, tổng dư nợ cho vay nông nghiệp đạt gần 1 triệu tỷ đồng. Trong đó, các TCTD cho vay khoảng 845.000 tỷ đồng, NH Chính sách xã hội cho vay 100.000 tỷ đồng và NH Phát triển Việt Nam (VDB) cho vay 100.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 17% tổng dư nợ của nền kinh tế. Theo Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN), đến cuối tháng 7-2016, dư nợ cho vay phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn của các TCTD (không bao gồm dư nợ của NH Chính sách xã hội và VDB) đạt khoảng 900.000 tỷ đồng, tăng 6,4% so với đầu năm.

Để hỗ trợ lĩnh vực này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 55 về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn, có hiệu lực từ ngày 1-8-2015. Theo đó, cá nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác, hộ kinh doanh, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và chủ trang trại được TCTD xem xét cho vay không có tài sản bảo đảm 50 triệu đến 3 tỷ đồng. NHNN cũng đã ban hành các văn bản chỉ đạo các TCTD tập trung nguồn vốn cho vay đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn với lãi suất ưu đãi. Tháng 11-2015, Bộ Tài chính đã ký Hiệp định vay phụ cho BIDV vay lại số vốn tín dụng trị giá 105 triệu USD trong dự án Chuyển đổi nông nghiệp bền vững (VnSAT) do WB tài trợ để cho vay hỗ trợ các DN nâng cấp công nghệ và thiết bị chế biến gạo ở ĐBSCL, nông dân tái canh cây cà phê ở Tây nguyên nhằm đổi mới phương thức canh tác bền vững và nâng cao chuỗi giá trị ngành hàng lúa gạo và cà phê. Tháng 6-2016, BIDV cũng đã ký hợp đồng vay phụ với 4 NH gồm Agribank, Co.op Bank, VPBank và OCB để cho vay lại nguồn vốn tín dụng này. Theo kế hoạch, dự án sẽ hỗ trợ trực tiếp khoảng 140.000 hộ nông dân trồng lúa ở 8 tỉnh ĐBSCL chuyển giao công nghệ tiên tiến và liên kết theo chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ, lợi nhuận của nông dân trên mỗi héc-ta có thể tăng thêm 30%, tổng giá trị tăng thêm cho toàn vùng khoảng 40-60 triệu USD/năm. Đồng thời, khoảng 63.000 hộ nông dân tại 5 tỉnh khu vực Tây nguyên sẽ được tiếp cận vốn, áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác bền vững, tái canh cà phê và tăng thu nhập khoảng 20%, tổng giá trị tăng thêm cho toàn vùng khoảng 50 triệu USD/năm.

Vẫn khát vốn

Dù lĩnh vực nông nghiệp đang tiếp nhận nguồn vốn đầu tư đa dạng, nhưng trên thực tế nhu cầu vốn đầu tư nông nghiệp vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ, nhiều đối tượng vẫn khát vốn vay. Một thống kê Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, cho biết tính đến tháng 3-2016 cả nước có 29.933 trang trại, giá trị sản xuất hàng hóa bình quân khoảng 2 tỷ đồng/trang trại, nhưng vốn đầu tư phần lớn từ vốn tự có và vốn vay của cộng đồng, tỷ trọng vốn tín dụng chiếm rất nhỏ. Nhiều DN  kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp cho đến thời điểm này vẫn còn phụ thuộc vào thương lái do thiếu vốn đầu tư mở rộng sản xuất, tổ chức hệ thống thu mua cũng như thiếu vốn đầu tư ứng trước cho nông dân. Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Tập đoàn Intimex cho biết Việt Nam có lợi thế xuất khẩu nông sản, nhưng giá trị thu về rất thấp bởi xuất khẩu chủ yếu dưới dạng thô. So với sản phẩm thô, sản phẩm tinh được mua với giá cao gấp 10 lần và giá cả được giữ ổn định, nhưng muốn sản xuất được phải đầu tư máy móc hàng chục triệu USD. Các DN cũng đã lên kế hoạch tìm kiếm nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước để đáp ứng yêu cầu này nhưng rất khó. Còn với các hộ nông dân và hợp tác xã, việc tiếp cận vốn càng khó khăn hơn vì thường thiếu các thủ tục về mặt pháp lý, NH khó định giá để cho vay.

Gỡ vốn cho nông nghiệp ảnh 1 
Lãnh đạo một NHTM chia sẻ, hiện tỷ trọng cho vay lĩnh vực nông nghiệp chủ yếu thuộc về các NHTM nhà nước. Các NHTMCP chủ yếu tìm kiếm những dự án lớn, ứng dụng công nghệ cao hoặc cho vay đối với khâu thu mua, chế biến sản phẩm. Còn các khâu nuôi trồng vẫn chưa được NH mặn mà vì người vay là nông dân, chủ yếu tập trung ở vùng sâu, vùng xa với món vay nhỏ, NH muốn tiếp cận phải đầu tư thêm mạng lưới và nhân sự để thẩm định cho vay do nhiều cá nhân, hộ gia đình vay vốn nhưng sử dụng vốn vay sai mục đích, dẫn đến gặp khó khăn về dòng tiền. Sản xuất nông nghiệp lại là một lĩnh vực có tính rủi ro cao, chịu tác động từ nhiều yếu tố khách quan như thiên tai, dịch bệnh… chỉ cần có vài khoản nợ xấu, lợi nhuận của chi nhánh sẽ bằng 0. Hơn nữa, chính sách cũng còn những bất cập như Nghị định 55 cho phép vay vốn không cần tài sản thế chấp, nhưng yêu cầu nộp giấy chứng nhận quyền sở hữu đất cho NH, trong khi có nhiều hộ gia đình, hợp tác xã thuê đất để canh tác nên dù NH muốn cho vay cũng không thể được vì không đủ thủ tục. Vì vậy, muốn tăng cường vốn cho lĩnh vực nông nghiệp cần phải sớm tháo gỡ những khó khăn đang tồn tại.

Đỗ Linh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Muốn minh bạch đốc thúc lên sàn

Muốn minh bạch đốc thúc lên sàn

(ĐTTCO) - Thông tin VPBank chuẩn bị niêm yết 1,3 tỷ cổ phiếu (CP) tại Sở Giao dịch Chứng khoán TPHCM (HOSE) vào ngày 17-8 tới đây, khiến việc niêm yết của ngành NH nhận được sự quan tâm lớn từ thị trường.