Dấu hiệu “xé rào”

Thị trường tiền tệ những ngày này đang có dấu hiệu tái lập cuộc đua lãi suất huy động. Việc lách trần lãi suất diễn ra âm thầm tại một số NHTM nhỏ đã nóng lên khi NHNN cho phép các NHTM thỏa thuận lãi suất huy động ở kỳ hạn trên 12 tháng.

Giữ chân khách, chờ tín hiệu

Theo khảo sát của ĐTTC tại một số NHTM trên địa bàn TPHCM, dù niêm yết lãi suất kỳ hạn dưới 12 tháng là 9%/năm, nhưng một số ít NH thỏa thuận ngầm nếu gửi trên 500 triệu đồng sẽ được cộng thêm 3% (12%/năm).

Cũng có NH thỏa thuận riêng với khách hàng có số tiền gửi từ 2 tỷ đồng trở lên cần đáo hạn sẽ cộng thêm lãi suất 0,5-1,5%/năm trên số tiền gửi, hoặc đưa ra các chương trình khuyến mại đặc biệt, tính ra lãi suất thực lãnh lên trên 10% /năm khi khách hàng gửi tiền ngắn hạn. Đặc biệt, lãi suất kỳ hạn dài trên 12 tháng ở một số NH đã tăng trở lại sau một thời gian điều chỉnh giảm.

Dấu hiệu “xé rào” ảnh 1

Ảnh minh họa: LÃ ANH

Tại nhiều NHTM niêm yết trên biểu lãi suất cao nhất chỉ 10%/năm dành cho kỳ hạn 12-36 tháng, nhưng khách hàng được hưởng lãi suất 12%/năm áp dụng cho kỳ hạn 24 tháng; hoặc khách được phép rút tiền trước hạn nếu hạn gửi thực của khách đủ 12 tháng sẽ được hưởng nguyên 12%/năm, dưới 12 tháng lãi suất 9%/năm như kỳ hạn ngắn, thay vì áp lãi không kỳ hạn.

Để hợp thức hóa, NH sẽ cho vay một khoản tiền bằng số tiền gửi của khách hàng, lãi suất 12%/năm, với tài sản đảm bảo là sổ tiết kiệm của khách hàng trong thời hạn còn lại. Bằng phương thức này, tài khoản của NH đã được cân đối theo quy định của NHNN.

TS. Lê Xuân Nghĩa, chuyên gia NH, cho rằng từ đầu năm đến nay NHNN đã thành công trong việc ổn định thanh khoản của các NHTM. Nhưng hiện nay nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hồi phục nên không có khả năng trả nợ NH, điều này dẫn đến nợ xấu tăng cao, đe dọa đến lợi nhuận và thanh khoản. Vì vậy, không loại trừ từ nay đến cuối năm sẽ diễn ra tình trạng phá rào lãi suất khi các NHTM lại đối mặt với vấn đề thanh khoản, đặc biệt những NHTM nhỏ có tổng tài sản thấp, nguy cơ rủi ro thanh khoản cao.

Một lãnh đạo NH cổ phần cho biết mặc dù hiện nay vấn đề thanh khoản của các NHTM vẫn ổn định, nhưng các chi nhánh đều chịu áp lực giữ chân khách hàng tiền gửi, nhất là khi những ngày qua giá USD có xu hướng tăng trở lại, giá vàng giảm mạnh trong khi nhiều NHTM ồ ạt đưa ra các chương trình khuyến mại. Vì thế, nếu không lách lãi suất huy động, nhiều NH nhỏ có nguy cơ mất thị phần tiền gửi, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cho vay của các NHTM từ nay đến cuối năm.

Thanh tra toàn diện nếu phát hiện

Thực tế, lãi suất huy động ngắn hạn tại nhiều NH đang dao động trong khoảng 10-11%/năm, tùy từng đối tượng khách hàng và số tiền gửi. Theo ông Đỗ Minh Toàn, Phó Tổng giám đốc ACB, thời điểm cuối năm nhu cầu tín dụng tăng sẽ đẩy tăng huy động, kéo theo tăng lãi suất. Đón đầu xu thế này, hiện nay nhiều NHTM đã tìm cách lách để tăng lãi suất huy động dù NHNN đã ban hành Thông tư 21 quản lý chặt thị trường liên NH.

“Thông tư 21 quy định rõ ràng mối quan hệ giữa các NH trong vấn đề đi vay. Tất cả khoản tín dụng trên liên NH được đối xử như khoản tín dụng thông thường, NHNN không bảo trợ cho khoản tín dụng đó. Do vậy, các NHTM sẽ phải cân nhắc khi cho vay lãi suất cao trên liên NH. Khi thị trường này được quản lý chặt, các NH cũng không thể kích lãi suất huy động trên thị trường dân cư tăng cao” - ông Toàn nói.

Vì vậy, từ nay đến cuối năm nếu NHNN không chú ý tăng cường giám sát, khả năng lãi suất cho vay từ nay đến cuối năm sẽ khó giảm, thậm chí sẽ tăng trở lại.

Theo số liệu từ NHNN chi nhánh TPHCM, tình hình huy động trên địa bàn thành phố 6 tháng đầu năm tuy tăng chậm hơn so với cùng kỳ nhưng vẫn tăng 6,32%.

Thanh khoản của các NHTM tương đối ổn định. Đến thời điểm này, NHNN chi nhánh TPHCM chưa phát hiện trường hợp nào lách trần lãi suất huy động. Trong công văn mới đây gửi các chi nhánh trên cả nước, NHNN cũng yêu cầu giám sát chặt chẽ các NHTM trong việc thực hiện các quy định về việc trần lãi suất huy động tối đa bằng VNĐ.

Đồng thời, NHNN sẽ sớm ban hành một số quy định để đánh giá lại chính xác khả năng hoạt động, đặc biệt khả năng thanh khoản của các NHTM. Trong trường hợp cần thiết, NHNN cần tiến hành ngay việc kiểm tra, thanh tra toàn diện hoạt động của các NHTM.

Bởi nếu NHNN không mạnh tay giải quyết thanh khoản cho các NHTM yếu kém, khả năng cuộc đua lãi suất hoàn toàn có thể bùng phát. Khi đó, những nỗ lực kéo giảm lãi suất cho vay của NHNN trong thời gian qua trở nên vô nghĩa.

Thiên Ngân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ngân hàng

Vàng - ngoại tệ