Con voi chui lọt lỗ kim!

(ĐTTCO) - Qua cáo trạng tại các vụ án liên quan đến các NH như vụ Hà Văn Thắm, Phạm Công Danh, trước đó là vụ Huỳnh Thị Huyền Như, nhiều mảng tối trong ngành NH lộ ra. Những vi phạm nổi bật được đề cập trong cáo trạng là việc NH huy động lãi suất vượt trần hoặc chi trả lãi suất ngoài hợp đồng. Hiện tượng này có thể không chỉ tồn tại ở một hai trường hợp khi được mang ra xét xử.

Hiện tượng phổ biến

Bản cáo trạng trong vụ án ông Hà Văn Thắm kết luận tại OceanBank đã xảy ra nhiều vi phạm pháp luật đặc biệt nghiêm trọng trong việc cho vay, huy động tiền gửi, chi vượt trần lãi suất, chi lãi suất ngoài hợp đồng cho khách hàng, gây thiệt hại nghiêm trọng đối với OceanBank và các cổ đông; ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc thực hiện chính sách tiền tệ của Nhà nước.

Ông Thắm đã chỉ đạo, thống nhất với lãnh đạo OceanBank về chủ trương chi tiền ngoài lãi suất huy động đối với khách hàng gửi tiền, vượt trần huy động đối với khách hàng gửi tiền tại OceanBank số tiền hơn 985 tỷ đồng.


Trước đó trong vụ án xét xử ông Phạm Công Danh và NH Xây dựng, vấn đề chi lãi suất vượt trần hàng ngàn tỷ đồng cũng là một trong những yếu tố để kết tội các bị cáo. Và trong các đại án liên quan đến NH khác như vụ Huỳnh Thị Huyền Như và vụ án liên quan đến ông Nguyễn Đức Kiên tại ACB, nhiều bị cáo cũng bị truy tố vì các khoản lãi suất vượt trần và lãi suất ngoài hợp đồng.

Còn nhớ vào năm 2011, khi lạm phát tăng mạnh và dòng tiền vào hệ thống NH bị bóp nghẹt. Hệ thống NH chưa hoàn hồn sau đợt khó khăn năm 2007 đã phải chịu thêm một cú sốc lớn về thanh khoản. Đặc biệt những NH hàng yếu kém đổ phần lớn vốn huy động được vào những dự án “chết lâm sàng”, những khách hàng mất khả năng thanh toán, những công ty sân sau phải chịu ảnh hưởng nặng nề.

Đặc biệt với việc NHNN ban hành Thông tư 02/TT-NHNN ngày 3-3-2011, quy định trần lãi suất huy động VNĐ của các tổ chức tín dụng là 14%/năm. Việc quy định mức trần lãi suất nhằm mục đích ngăn chặn cuộc đua đang diễn ra quyết liệt trên thị trường gây xáo trộn nghiêm trọng trong hệ thống tài chính. Tuy nhiên, việc áp trần lãi suất cũng chính là một liều thuốc độc đẩy nhiều NH hàng đến bờ vực khó khăn hơn.

Thật vậy, giữa thời điểm lãi suất tiền gửi thị trường đang mức 17-19%/năm, thậm chí có NH huy động lãi suất 22-25%/năm. Trần lãi suất NHNN quy định thấp hơn lãi suất cung-cầu trên thị trường rất nhiều, khiến các NH càng khó huy động vốn.

Đặc biệt đối với những NH nhỏ, yếu kém, lãi suất cao là lợi thế duy nhất của họ để huy động vốn. Do đó cách duy nhất để những NH này có thể huy động vốn, duy trì thanh khoản là phải lách quy định về trần lãi suất để hút vốn. Chắc hẳn ông Hà Văn Thắm, ông Phạm Công Danh và một loạt bị can khác trong 2 vụ án này đều biết việc trả hàng ngàn tỷ đồng tiền lãi suất ngoài hợp đồng là vi phạm luật, gây thiệt hại cho NH, nhưng họ vẫn chọn giải pháp này để có thể tồn tại vào thời điểm đó.

Con voi chui lọt lỗ kim! ảnh 1

Ông Hà Văn Thắm bị dẫn ra tòa.

“Liều thuốc” nhiều tác dụng phụ

Việc chi ngoài khoản lãi suất vượt trần không chỉ có VNCB và OceanBank mà có thể còn có rất nhiều NH khác. Chẳng hạn, trường hợp DongABank khiến dư luận bàn tán thời điểm năm 2011 khi một lãnh đạo chi nhánh Tây Ninh của NH này chịu chi khoản lãi vượt trần cho một khoản tiền gửi của một cán bộ NH khác. Về phía người gửi tiền chắc chắn cũng rất nhiều người “đồng lõa” với những vi phạm này.

Cụ thể, theo cơ quan điều tra từ năm 2011-2014, có 51.468 cá nhân và 392 tổ chức kinh tế gửi tiền tại OceanBank và nhận các khoản tiền chi ngoài lãi hợp đồng tiền gửi, sổ tiết kiệm do OceanBank chi trả.

Rõ ràng, “liều thuốc” của NHNN đã gây ra không ít tác dụng phụ. Những tác dụng phụ này không quá khó dự báo, thậm chí nó được xem như một điều hiển nhiên ai cũng biết. Như vậy, đáng lẽ NHNN phải có những giải pháp hữu hiệu hơn trong việc giảm tác hại của những tác dụng phụ này.

Chẳng hạn tăng cường kiểm soát những NH yếu kém ngay từ đầu hay có những giải pháp làm minh bạch hóa hệ thống NH để khách hàng lựa chọn những NH uy tín chứ không chỉ dựa vào lãi suất. Việc Thống đốc NHNN tuyên bố “Không để NH nào đổ vỡ” gửi một thông điệp tích cực đến thị trường và làm an tâm người gửi tiền, nhưng nó lại khiến cho người gửi tiền bất chấp rủi ro, chỉ quan tâm đến lãi suất dẫn đến các NH lao vào cuộc chạy đua lãi suất.

Song song với vượt trần lãi suất, cáo trạng trong vụ án OceanBank còn cho thấy một vấn đề nổi cộm khác liên quan đến lãi suất là “lại quả” lãi suất. Đầu năm 2009, ông Hà Văn Thắm và ông Nguyễn Xuân Sơn bàn bạc về việc huy động vốn cho OceanBank.

Cụ thể, OceanBank phải chi cho ông Sơn ngoài lãi suất tiền gửi quy định trong hợp đồng với mức trên dưới 1%/năm/tổng số tiền gửi để huy động vốn từ nhóm khách hàng dầu khí. Tất nhiên, khoản lãi suất 1% này nằm ngoài hợp đồng tín dụng.

Ông Sơn còn cho rằng đây là mức chi thấp hơn so với các NH khác. Chi tiết này cho thấy việc lại quả lãi suất thời điểm này diễn ra rất phổ biến. Nên nhớ nhóm khách hàng dầu khí đều là những doanh nghiệp nhà nước rất lớn và có nguồn tiền rất dồi dào. Do vậy, việc điều chuyển dòng tiền vào đâu chắc chắn mang lại một giá trị không nhỏ và hoa hồng từ việc điều chuyển dòng tiền này không chỉ có thời điểm phạm tội của các vụ án đang xét xử, mà ngày nay cũng là một vấn đề rất lớn tại những doanh nghiệp nhà nước.

Xuân Anh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Mới hơn 4 triệu người dùng đã bị siết

Mới hơn 4 triệu người dùng đã bị siết

(ĐTTCO) - Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 39/2014 hướng dẫn dịch vụ trung gian thanh toán, đang được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) lấy ý kiến rộng rãi với tiêu chí giảm thiểu rủi ro hoạt động ví điện tử (VĐT). Tuy nhiên, các quy định trong dự thảo sẽ tạo ra nhiều phiền hà hơn cho người sử dụng hình thức thanh toán hiện đại này.

Ngân hàng

Thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt

(ĐTTCO) - Ngày 23-5, tại Hà Nội, Bộ Thông tin - Truyền thông (TT-TT) tổ chức hội thảo “Tiền điện tử trên thuê bao di động nhằm thúc đẩy tài chính toàn diện” với sự tham gia của các chuyên gia quốc tế từ Hiệp hội các nhà khai thác di động (GSMA), hãng Comviva, NTT DoCoMo và Wave Money.

Vàng - ngoại tệ

BÁO XUÂN KỶ HỢI 2019