Cổ phần hóa khu vực công, tạo cú hích

Cho đến nay, dù đã có một số tín hiệu tốt nhưng nền kinh tế vẫn đang trong xu hướng tăng trưởng chậm. Việc cấp thiết hiện nay là cổ phần hóa một số tài sản khu vực công, tạo ra nguồn lực xử lý nợ xấu - cú hích để nền kinh tế phục hồi nhanh hơn và sớm thoát vòng xoáy tăng trưởng chậm.

Vòng xoáy tăng trưởng chậm

7 năm qua, từ một nền kinh tế tăng trưởng nhanh, nước ta đã trở về nền kinh tế tăng trưởng trung bình trong các nước đang phát triển và thấp hơn so với châu Á. Đáng chú ý, trong 2 năm 2012 và 2013, tỷ lệ tăng trưởng nước ta thấp nhất trong các nền kinh tế có quy mô lớn ở châu Á.

Chính sách điều hành hiện nay có tính trồi sụt, tức thắt và mở liên tục. Cụ thể suốt từ năm 2008 đến nay kinh tế tăng trưởng chậm, lạm phát cao và sức ép tỷ giá tăng, nên chính sách vĩ mô thắt chặt để kiểm soát. Thắt chặt một thời gian gặp nhiều khó khăn lại nới ra, nhưng ngay lập tức đối mặt với sức ép lạm phát, nên… thắt lại.

Tăng trưởng suy giảm một phần do ảnh hưởng chung từ nhịp đập của kinh tế toàn cầu, nhưng mức độ suy giảm nhanh hơn so với thế giới và cũng chậm hồi phục hơn. Trước đây, nền kinh tế cũng đã trải qua giai đoạn tăng trưởng chậm (1998-2000) nhưng chỉ mất 3 năm để phục hồi.

Còn hiện nay, tính từ năm 2008 đến hết năm 2013, chúng ta đã mất 6 năm nhưng vẫn chưa thoát khỏi trì trệ. Bối cảnh thời kỳ 1998-2000 cũng tương tự hiện nay: tăng trưởng chậm, sức ép tỷ giá, nợ xấu, hệ thống NH sụp đổ…

Phản ứng chính sách lúc đó là Chính phủ đưa ra các chương trình kích cầu cùng với nhiều quyết định quan trọng, như đàm phán Hiệp định thương mại song phương với Hoa Kỳ, ban hành Luật Doanh nghiệp 1999 và tái cơ cấu NH. Trong thời kỳ này, nhiều NH hoặc đóng cửa hoặc sáp nhập vào NH khác; quá trình cải cách và tái cơ cấu thực hiện trong 3 năm và nền kinh tế phục hồi, dù suy giảm thời điểm đó sâu hơn hiện nay.

Còn trong giai đoạn hiện nay (2008-2013), sau một thời kỳ tăng trưởng nóng, các chính sách thắt chặt tiền tệ và tài khóa cũng khiến tăng trưởng tín dụng giảm. Vì thế, dù đã trải qua 6 năm nền kinh tế vẫn chưa thoát khỏi tình trạng tăng trưởng chậm.

Tuy nhiên đã xuất hiện nhiều tín hiệu khả quan, như lạm phát đã được kiềm chế và đưa vào vòng kiểm soát, không còn nguy cơ khủng hoảng tài chính, tình hình kinh tế và cán cân thanh toán được cải thiện. Một tín hiệu nữa được đánh giá lạc quan là tỷ giá dù có nhiều sức ép nhưng cũng đã ổn định sau thời gian liên tục biến động.

Một đặc thù kinh tế vĩ mô so với các nước trong bối cảnh kinh tế trong nước và toàn cầu suy yếu, Việt Nam là nước duy nhất có kiều hối tăng ở châu Á. Dòng tiền này đang được đầu tư vào sản xuất ngày càng nhiều. Do đó, các NH có thể mua vào USD và bán lại cho NHNN, giúp tăng dự trữ ngoại tệ. So với đầu năm 2011 khi chúng ta lo lắng dự trữ ngoại tệ xuống thấp, hiện nay dự trữ ngoại tệ tăng trưởng mạnh.

Cần nguồn lực thật

Hiện nay, chính sách vĩ mô đã có những bước tái lập quan trọng như một khía cạnh của mô hình tăng trưởng trước đây đó, là tăng trưởng dựa vào đầu tư và đầu tư dựa vào tín dụng NH ngày càng bộc lộ hạn chế, nhưng đã được thay đổi thông qua chương trình tái cơ cấu nền kinh tế.

Kết quả tỷ lệ tổng đầu tư trên GDP đã giảm từ mức bình quân 39% trong giai đoạn 2005-2010 xuống còn 33,3% năm 2011 và giảm còn 30,5% vào năm 2012, về mức tương đương với nhiều nước trên thế giới.

Cổ phần hóa khu vực công, tạo cú hích ảnh 1

Điều hành chính sách tiền tệ hiện nay có tính chất trồi sụt, tức thắt và mở liên tục.
Ảnh: L.THANH

Tỷ lệ đầu tư giảm đã kéo tỷ lệ tín dụng giảm theo, từ 136% năm 2010 xuống còn 108% vào năm 2012. Nhưng thay vào đó, nền kinh tế vẫn chưa tìm được mô hình về tăng trưởng kinh tế vĩ mô, trong khi động lực cho mô hình đầu tư và tín dụng không còn.

Dự báo trong thời gian tới Chính phủ vẫn kiên trì mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định vĩ mô và giải quyết khó khăn của hệ thống tài chính, tiếp tục ổn định tỷ giá, không nới lỏng chính sách tài khóa, bung tín dụng. Do vậy nền kinh tế đang kỳ vọng các chính sách phù hợp để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và tiếp tục tái cơ cấu nền kinh tế.

Về tái cơ cấu, hiện chúng ta đang tiến hành nhưng không dùng nguồn lực thật. Nguồn tiền thật để tái cơ cấu vẫn còn thực hiện trên cơ sở “treo” các khoản nợ xấu, nhưng lại kỳ vọng vào các tổ chức tài chính và doanh nghiệp phi tài chính có thể dùng lợi nhuận trong tương lai để xử lý dần các khoản nợ, thay vì phải thực hiện ngay lập tức.

Do vậy, Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) đã ra đời. VAMC mua nợ và NHTM sẽ nhận trái phiếu đặc biệt để vay từ nguồn tái cấp vốn tại NHNN. Điều này sẽ khiến nền kinh tế không đổ vỡ, song những năm tới tăng trưởng vẫn sẽ diễn ra chậm do quá trình xử lý nợ xấu không thể nhanh được.

Để xử lý vấn đề này, kích hoạt lại chương trình tái cơ cấu, rất cần đưa tiền ra nền kinh tế. Hiện nay, vấn đề thu ngân sách còn gặp nhiều khó khăn, nên để có nguồn lực thật có thể cổ phần hóa một số tài sản trong khu vực công, bán ngay những tài sản bán được thông qua việc thoái vốn khỏi các doanh nghiệp cổ phần hóa, đồng thời cổ phần hóa một số doanh nghiệp nhà nước.

Thực hiện các giải pháp này kỳ vọng sẽ tránh được rủi ro khi dùng tiền mặt để xử lý nợ xấu. Ước tính khối lượng tài sản có được khi tiến hành cổ phần hóa có thể đạt 20 tỷ USD, chỉ cần bán 50% lượng tài sản này là có thể hỗ trợ xử lý nợ xấu.

Nguyễn Xuân Thành, Giám đốc chương trình Fulbright Việt Nam

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Trái phiếu 10 năm hút hàng

Trái phiếu 10 năm hút hàng

(ĐTTCO) - Ngày 18-10, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội đã tổ chức phiên đấu thầu trái phiếu chính phủ (TPCP) do Kho bạc Nhà nước (KBNN) phát hành với tổng khối lượng gọi thầu 3.000 tỷ đồng cho 3 loại kỳ hạn: 5 năm (1.500 tỷ đồng), 7 năm (1.000 tỷ đồng) và 10 năm (500 tỷ đồng).

Ngân hàng

Kienlongbank: Lợi nhuận trước thuế đạt 191,56 tỷ đồng

(ĐTTCO) - Theo Báo cáo Tài chính hợp nhất của Kienlongbank vừa được công bố, kết thúc Quý III-2017, hầu hết các chỉ tiêu hoạt động tại Kienlongbank đều tăng trưởng ổn định, đạt và vượt kế hoạch đề ra.

Vàng - ngoại tệ