Gói tín dụng ưu đãi lãi suất 30.000 tỷ đồng

Cắt ngang hợp đồng là trái thông lệ quốc tế

(ĐTTCO) - Đến hết năm 2015, các NHTM đã cam kết cho vay 26.999 tỷ đồng, đạt tỷ lệ gần 90%, nhưng tiến độ giải ngân mới đạt 17.711 tỷ đồng, khoảng 59% gói tín dụng ưu đãi 30.000 tỷ đồng. Trong khi đó gói này sẽ hết hạn từ 1-6 tới, khi đó nguồn vốn giải ngân cho vay mua nhà sẽ áp dụng lãi suất thương mại - cao gấp 2 lần lãi suất ưu đãi hiện nay. Điều này đẩy nhiều người mua nhà vào thế khó. Trao đổi với ĐTTC, TS. Nguyễn Trí Hiếu (ảnh), chuyên gia tài chính NH, cho biết:

Đây là lỗi thuộc về các NHTM, họ đã không rõ ràng, minh bạch thông tin cho khách hàng khi ký kết các hợp đồng tín dụng cho vay mua nhà. Tuy nhiên, nếu chiếu theo Thông tư 11/2013/TT-NHNN quy định ngày cuối cùng giải ngân là 1-6-2016 vẫn còn mập mờ. Bởi theo thông lệ quốc tế, các hợp đồng tín dụng đã được ký kết trước ngày 1- 6 giữa NHTM với khách hàng cần được tuân thủ về mức lãi suất ưu đãi và các quy định khác cho đến hết thời gian thực hiện hợp đồng. Việc tự cắt ngang lãi suất ưu đãi đã cam kết trong hợp đồng tín dụng là trái với thông lệ quốc tế, ảnh hưởng đến uy tín, mức độ tín nhiệm toàn hệ thống NH.

Đã ký hợp đồng trước 1-6 phải được ưu đãi

PHÓNG VIÊN: - Nhiều người mua nhà hoang mang trước việc phải trả lãi suất thương mại cho phần giải ngân sau thời điểm 1-6 với các hợp đồng tín dụng ưu đãi cho vay mua nhà đã ký kết trước 1-6 trong khuôn khổ gói 30.000 tỷ đồng. Các NHTM cho rằng lỗi do người mua nhà không đọc kỹ điều khoản hợp đồng. Vậy theo ông cần giải pháp gì để hài hòa lợi ích các bên?

Cắt ngang hợp đồng là trái thông lệ quốc tế ảnh 1
TS. NGUYỄN TRÍ HIẾU:
- Quan điểm của tôi là với những hợp đồng tín dụng đã được ký kết giữa các NHTM với khách hàng mua nhà và chủ đầu tư trước thời điểm 1-6 phải tuân thủ các cam kết đã ký trong hợp đồng tín dụng, tức khách hàng được hưởng lãi suất ưu đãi trong suốt thời gian hợp đồng tín dụng đó quy định. Tất nhiên lãi suất ưu đãi có công thức và điều kiện được điều chỉnh lãi suất. Cách đây 3 năm NHNN đã có văn bản nói rõ kể từ 1-6 lãi suất cho vay mua nhà sẽ không còn là lãi suất ưu đãi. Nhưng điều này không hợp lý, vì đã ký kết một hợp đồng tín dụng kéo dài cả một thời gian với lãi suất đã thỏa thuận giữa NHTM với khách hàng theo gói vay ưu đãi 30.000 tỷ đồng, nên nó phải có hiệu lực cho cả thời gian thực hiện các hợp đồng. Khi NHNN đã có văn bản về thời hạn cụ thể của gói vay ưu đãi mua nhà thu nhập thấp, các NHTM phải có trách nhiệm tư vấn cụ thể cho khách hàng về thời hạn vay ưu đãi để họ không rơi vào tình trạng hoang mang như hiện nay. Đó là thiếu sót của các NHTM tham gia cho vay gói 30.000 tỷ đồng. Hơn nữa, khi đưa ra một gói tín dụng vay ưu đãi với xã hội nên có quy định chặt chẽ giữa NHNN, Bộ Xây dựng với các NHTM tham gia cho vay. Những quy định về cách tính lãi suất như thế nào, ưu đãi hay không ưu đãi, thời hạn cho vay bao lâu, thời gian giải ngân thế nào cần được quy định rõ và phải thông tin đầy đủ cho người mua nhà.

Việc điều chỉnh lãi suất giữa chừng gói 30.000 tỷ đồng của NHNN có thể xuất phát từ thực tế NHNN chỉ có một nguồn vốn giới hạn để tái cấp vốn cho các NHTM. Nhưng thông thường khi NHNN soạn ra gói vay ưu đãi 30.000 tỷ đồng đương nhiên có dự phòng cho gói vay này, đồng thời phải dự phòng tín dụng cho tổng số 30.000 tỷ đồng này trong suốt 15 năm, rồi cả phần lãi suất chứ không thể chỉ soạn ra gói 30.000 tỷ đồng rồi đến ngày hết hạn bao nhiêu, số tiền đã được giải ngân được hưởng lãi suất ưu đãi, còn số tiền chưa giải ngân phải chịu lãi suất thương mại. Điều này không phù hợp với thông lệ quốc tế và bất hợp lý.

Lừa khách hàng sẽ bị hạ mức tín nhiệm

- Việc hủy ngang lãi suất của các NHTM sẽ ảnh hưởng thế nào đến uy tín và mức độ tín nhiệm của các NH khi các cam kết ưu đãi trong hợp đồng tín dụng không được tuân thủ?

Theo thông lệ quốc tế, tất cả các lãi suất nếu đã hạn định dưới một công thức ưu đãi hay không ưu đãi, những điều kiện như thế cần được duy trì trong suốt thời gian của hợp đồng tín dụng chứ không thể hủy ngang được. Hơn nữa, khi ban hành một gói tín dụng ưu đãi, các bên đều phải thống nhất trước khi công bố và cần tư vấn rõ ràng cho khách hàng được hưởng vay ưu đãi. Không nên để tình trạng người vay mua nhà không biết làm gì để xoay xở với việc phải trả lãi vay thương mại khi hết ưu đãi.

- Việc hủy ngang lãi suất ưu đãi của các hợp đồng tín dụng đã ký kết không chỉ bất lợi cho khách hàng mà còn ảnh hưởng đến uy tín, mức độ tín nhiệm của khách hàng đối với các NHTM và với cả NHNN. Nó tác động đến độ tin cậy của người dân đối với hệ thống tài chính, điều này lẽ ra phải được làm sáng tỏ cách đây 3 năm để người mua nhà chủ động với kế hoạch tài chính của mình. Sự thiếu rõ ràng trong hợp đồng tín dụng đã đẩy hàng ngàn người mua nhà vào tình cảnh khó khăn khi phải trả lãi vay thương mại.

Thời hạn ưu đãi của gói 30.000 tỷ đồng đã được NHNN đưa ra cách đây 3 năm, đó là luật chơi cần được các NHTM, người mua nhà và chủ đầu tư dự án nhà ở tôn trọng, tuân thủ. NHNN đã đưa ra thời hạn thực hiện cụ thể thì phải hết hạn theo quy định, tất cả hợp đồng tín dụng được ký trước ngày hết hạn 1-6 gói vay này cần phải được tuân thủ. Nhưng phần vốn còn lại của gói tín dụng 30.000 tỷ đồng nên được chuyển sang một gói tín dụng ưu đãi mới tương tự.  

Không ảnh hưởng nhiều đến thị trường bất động sản

- Các dự án nhà ở hình thành trong tương lai, hợp đồng tín dụng mua nhà đã được ký kết dựa trên nguồn tín dụng vay ưu đãi 30.000 tỷ đồng liệu có rơi vào tình trạng đình trệ khi gói tín dụng này hết hạn?

- Những người mua nhà đã tính toán, cân đối rất kỹ thu nhập, chi trả tiền mua nhà dựa vào nguồn vay ưu đãi. Khi áp dụng lãi suất thương mại, họ có thể gặp khó, mất khả năng chi trả vì lãi vay mua nhà tăng lên. Song những trường hợp này sẽ không xảy ra nhiều, sẽ không tạo ra làn sóng người mua nhà bỏ cuộc vì lãi suất vay mua nhà tăng. Nhiều khả năng khi họ đã bỏ tiền mua nhà rồi phải theo đến khi dự án hoàn thiện.

Cắt ngang hợp đồng là trái thông lệ quốc tế ảnh 2
Nhưng với các dự án nhà ở thu nhập thấp, nhà ở xã hội, nhà ở thương mại có giá 1,05 tỷ đồng đang triển khai xây dựng rơi vào tình trạng khó khăn khi người mua nhà phá vỡ hợp đồng đó. Các chủ đầu tư dự án nhà ở thu nhập thấp, nhà ở xã hội với các dự án đang và sắp triển khai thi công khi khách hàng mua nhà sẽ giảm đi rõ rệt khi không còn lãi vay ưu đãi.

- Thưa ông, gần 3 năm qua gói tín dụng ưu đãi 30.000 tỷ đồng dành cho người thu nhập thấp mua nhà đã góp phần làm cho thị trường bất động sản ấm lại. Vậy khi gói tín dụng này hết hạn trong thời gian tới có ảnh hưởng lớn đến thị trường?

- Chủ trương tái cấp vốn cho vay hỗ trợ nhà ở được NHNN ban hành từ năm 2013. Theo đó, NHTM thực hiện giải ngân khoản cho vay 30.000 tỷ đồng trên cơ sở dư nợ cho vay đối với khách hàng. Lãi suất tái cấp vốn của NHNN cho các NHTM thấp hơn lãi suất cho vay của NH với khách hàng là 1,5%/năm, thời hạn tái cấp vốn tối đa 36 tháng. Gần 3 năm qua, chủ trương tái cấp vốn của NHNN với các NHTM cho vay hỗ trợ nhà ở đã có tác động tích cực đến thị trường bất động sản. Rõ ràng gói tín dụng ưu đãi 30.000 tỷ đồng có vai trò rất quan trọng trong việc tạo sức nóng cho thị trường. Tuy nhiên, quy luật cung cầu trên thị trường mới là động lực chính để thị trường phục hồi và tăng trưởng trở lại. Tôi không nghĩ việc hết hạn gói tín dụng ưu đãi 30.000 tỷ đồng sẽ tác động quá lớn đến thị trường trong thời gian tới.

- Xin cảm ơn ông.

Đăng Tuân (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất