Cần chấm dứt tình trạng đô la hóa

Đô la hóa là hiện tượng kinh tế tiền tệ ở những nước kém phát triển. Ngoài bản tệ quốc gia, lại có sự hiện diện, xâm nhập trong lưu thông một số loại ngoại tệ tự do chuyển đổi. Sự xâm nhập này chủ yếu dưới hình thái tiền mặt, dần sau đó mở rộng dưới hình thái “ngoại tệ chuyển khoản”, tức được vận hành qua hệ thống tài khoản mở tại các NHTM được phép kinh doanh ngoại hối. Vì USD giữ vị trí độc tôn, chiếm tỷ trọng trên 70% chu chuyển tiền tệ quốc tế (cũng có nghĩa USD xâm nhập nền kinh tế xã hội ở các nước riêng lẻ cũng với tỷ lệ cao ngần ấy) nên khái niệm “ngoại tệ hóa” được gọi là “đô la hóa…”

Tại Việt Nam, đô la hóa cũng xuất hiện một cách tự phát theo quy luật “đồng tiền mạnh lấn át đồng tiền yếu” nhưng dần về sau, chính sách nới lỏng quản lý ngoại hối của Nhà nước có sự thừa nhận sự hiện diện của loại tiền này trong nền kinh tế với những chế tài hạn chế, có điều kiện.

Điều 24 Pháp lệnh ngoại hối của UBTV Quốc hội ban hành ngày 13-12-2005 đã xác định: “Người cư trú, người không cư trú là cá nhân có ngoại tệ tiền mặt được quyền cất giữ, mang theo người, bán cho tổ chức tín dụng được phép và sử dụng vào các mục đích hợp pháp khác. Người cư trú là công dân Việt Nam được sử dụng ngoại tệ tiền mặt để gửi tiết kiệm tại tổ chức tín dụng được phép, được rút tiền gốc và nhận tiền lãi bằng ngoại tệ tiền mặt”.

Ở nước ta vị trí của USD có đầy đủ 3 chức năng thuộc tính của tiền tệ trong nền kinh tế: Chức năng thước đo giá trị hàng hóa, dịch vụ trao đổi, thể hiện ở khâu định giá, niêm yết giá cả bằng USD. Chức năng thanh toán, chi trả tiền hàng hóa, dịch vụ bằng tiền mặt hay chuyển khoản. Chức năng cất giữ dưới hình thái tiền mặt hay tiền gửi NH.

Cần chấm dứt tình trạng đô la hóa ảnh 1
Ảnh minh họa
Nói đến chống đô la hóa là chống những tác động tiêu cực được tạo ra bởi các chức năng nói trên. Theo chúng tôi, tác động tiêu cực nhất, cần hạn chế và tiến tới triệt tiêu là tình trạng đô la hóa của các loại tiền mặt ngoại tệ. Chính tiền mặt đô la là thủ phạm của hoạt động thị trường ngoại tệ tự do - chợ đen. Luật pháp ngoại hối cho phép sở hữu, cất giữ, mang theo người tiền mặt đô la; rồi cho phép cả việc rút ra từ các NH được phép số tiền đô la chuyển khoản được ký gửi, bằng đô la tiền mặt (gốc, lãi) nếu xét về lý luận tự do hóa ngoại hối không sai, nhưng chính đây là nguyên nhân gây ra hoạt động đầu cơ ở thị trường chợ đen. Phải chăng cơ chế đô la hóa trong kiều hối đã biến số ngoại tệ hợp pháp mà chúng ta hết sức trân trọng, khuyến khích đã góp phần phát triển kinh tế - xã hội lại trở thành nguồn ngoại tệ bất hợp pháp trao đổi mua, bán trên thị trường chợ đen.

Chống đô la hóa trong chức năng định giá, niêm yết cũng cần thực hiện trong hoạt động kinh tế vi mô. Nói cách khác cấm định giá, niêm yết giá bằng USD khi mục đích việc này liên quan trực tiếp đến hành vi chi trả, thanh toán bằng đô la tiền mặt trong xã hội. Còn các hoạt động kinh tế vĩ mô, cần thiết phải duy trì vì nó không liên quan đến hành vi chi trả, thanh toán. Thí dụ, xác định mức GDP bằng USD để so sánh với các nước; mức giá lao động tối thiểu tại Việt Nam so với các nước; mức giá hàng hóa xuất nhập khẩu và dịch vụ quốc tế của Việt Nam so với các nước; cán cân thương mại; cán cân thanh toán vãng lai; cán cân vốn; cán cân tổng thể; nợ nước ngoài; vốn đầu tư trực tiếp, gián tiếp của nước ngoài vào Việt Nam...

Đối với đô la hóa trong chức năng cất giữ nên thu hẹp, chỉ còn trong việc cất giữ ngoại tệ đô la tại các NHTM được phép; tức đô la chuyển khoản vẫn tiếp tục là sở hữu hợp pháp của người dân, hết sức khuyến khích thu hút gửi vào các NHTM được phép và dần dần khắc phục theo lộ trình thích hợp để tiến tới quan hệ mua bán ngoại tệ giữa NH và người dân có mọi nguồn ngoại tệ hợp pháp theo đúng thông lệ quốc tế.

Nguyễn Duy Lộ  Chuyên gia tài chính-ngân hàng

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Trái phiếu 10 năm hút hàng

Trái phiếu 10 năm hút hàng

(ĐTTCO) - Ngày 18-10, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội đã tổ chức phiên đấu thầu trái phiếu chính phủ (TPCP) do Kho bạc Nhà nước (KBNN) phát hành với tổng khối lượng gọi thầu 3.000 tỷ đồng cho 3 loại kỳ hạn: 5 năm (1.500 tỷ đồng), 7 năm (1.000 tỷ đồng) và 10 năm (500 tỷ đồng).

Ngân hàng

Kienlongbank: Lợi nhuận trước thuế đạt 191,56 tỷ đồng

(ĐTTCO) - Theo Báo cáo Tài chính hợp nhất của Kienlongbank vừa được công bố, kết thúc Quý III-2017, hầu hết các chỉ tiêu hoạt động tại Kienlongbank đều tăng trưởng ổn định, đạt và vượt kế hoạch đề ra.

Vàng - ngoại tệ