BIDV, VietinBank khổ vì ngân sách thiếu hụt

(ĐTTCO) - Dù ĐHCĐ của BIDV và VietinBank đã thống nhất sẽ không chia cổ tức bằng tiền mặt, nhưng dưới tác động của Bộ Tài chính (cơ quan quản lý vốn nhà nước) BIDV và VietinBank đang đứng trước nguy cơ buộc phải chia cổ tức từ lợi nhuận năm 2015. Điều này sẽ đẩy 2 ngân hàng (NH) này vào thế khó.

Đảm bảo hệ số an toàn vốn

Nhiều báo cáo phân tích của các công ty chứng khoán chỉ ra một số NH, trong đó có BIDV và VietinBank sẽ gặp khó khăn trong vấn đề đảm bảo yêu cầu về hệ số tỷ lệ an toàn vốn (CAR) do vốn tự có hiện ở mức thấp. Các chuyên gia cũng khuyến cáo những NH này cần phải tăng vốn tự có thông qua tăng vốn điều lệ hoặc hạn chế chia cổ tức. Lãnh đạo nhiều NH cũng thừa nhận phải tăng vốn tự có nhằm đáp ứng quy định về hệ số CAR của NH, đồng thời chuẩn bị cho việc áp dụng các tiêu chí về Basel II Việt Nam phải thực hiện theo thông lệ quốc tế.

BIDV và VietinBank dường như đã thở phào nhẹ nhõm khi vào tháng 4 vừa qua: ĐHCĐ VietinBank đã thông qua việc không chia cổ tức năm 2015, còn ĐHCĐ BIDV thông qua việc chia cổ tức bằng cổ phiếu với tỷ lệ 8,5%. Lý giải về quyết định này, đại diện BIDV cho rằng việc giữ lại lợi nhuận để bổ sung vốn tự có là cần thiết. Hơn nữa chia cổ tức bằng cổ phiếu việc thực hiện tăng vốn của NH sẽ dễ dàng hơn và NH vẫn đảm bảo giữ CAR trên 9%. Thực tế, nhiều NH không chia cổ tức bằng tiền mặt năm tài chính 2015 và cổ đông cũng không ít thắc mắc. Thực ra năm 2014 BIDV chia cổ tức tiền mặt tỷ lệ 10,2% còn VietinBank chia cổ tức 10% tiền mặt cho năm tài chính 2014. Năm 2015 cả BIDV và VietinBank đều có kết quả kinh doanh tốt, lợi nhuận trước thuế lần lượt 7.036 tỷ đồng và 7.360 tỷ đồng. Với lợi nhuận này, trong điều kiện thông thường cả 2 NH này đều có thể dễ dàng chia cổ tức ở mức 10%. Tuy nhiên, BIDV có thể đang rơi vào thế khó vì sau khi sáp nhập MHB nợ xấu tăng cao và hệ số an toàn vốn sụt giảm. Trong khi đó VietinBank cũng dự kiến sẽ sáp nhập PGbank và cũng sẽ chịu ảnh hưởng rất lớn.

Hiện nay, hệ thống NH vẫn còn chịu rủi ro tiềm ẩn lớn khác là nợ xấu. Tỷ lệ nợ xấu của nhiều NH thực tế cao hơn so với con số trong báo cáo chính thức bởi hàng chục ngàn tỷ đồng đang nằm ở VAMC vẫn là nợ xấu nhưng không được báo cáo. Riêng BIDV còn khoản nợ hàng ngàn tỷ đồng tại Hoàng Anh Gia Lai. Thực chất, BIDV hay VietinBank và nhiều NH khác đều đang rất khát vốn để củng cố tình hình tài chính của mình. ACB, VPBank, NamABank đều đã thông qua kế hoạch trả cổ tức bằng cổ phiếu để nâng vốn điều lệ. Chính vì vậy việc giữ lợi nhuận cũng được NHNN ủng hộ, bởi các NH cần tăng vốn do đang hướng đến tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu theo quy định của Basel II.

BIDV, VietinBank khổ vì ngân sách thiếu hụt ảnh 1

Bộ Tài chính cũng bị áp lực

Nhưng mới đây, Bộ Tài chính gửi văn bản thông qua NHNN đề nghị BIDV và VietinBank trả cổ tức bằng tiền mặt. Cụ thể, Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn vừa ký văn bản gửi Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng về việc chi trả cổ tức của BIDV và VietinBank. Văn bản của Bộ Tài chính nêu rõ, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 99/2015/QH13, giao dự toán thu cân đối ngân sách nhà nước năm 2016 từ lợi nhuận còn lại và cổ tức được chia cho phần vốn nhà nước của các CTCP có vốn góp do bộ, ngành, địa phương đại diện chủ sở hữu; và số lợi nhuận còn lại sau khi trích nộp các quỹ theo quy định của pháp luật của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước sở hữu 100%. Văn bản trên cũng đồng thời trích dẫn Khoản 5, Điều 23, Nghị định 57/2012/NĐ-CP ngày 20-7-2012, về chế độ tài chính đối với TCTD. Theo đó “TCTD là NHTMCP do Nhà nước sở hữu trên 50% vốn điều lệ, người đại diện vốn nhà nước tại NH phải lấy ý kiến NHNN và thống nhất với Bộ Tài chính về việc phân chia lợi nhuận còn lại để biểu quyết tại ĐHCĐ”.

Với những căn cứ trên, Bộ Tài chính có lý khi đề nghị NHNN yêu cầu BIDV và VietinBank chia cổ tức bằng tiền mặt. Tuy nhiên, không ít người đặt câu hỏi lý do thực sự của điều này là gì? Bởi công văn của Bộ Tài chính gửi đến NHNN sau khi ĐHCĐ của 2 NH này đã thông qua phương án chia cổ tức. Việc thay đổi nghị quyết của ĐHCĐ sẽ mất thời gian, tốn kém và gây ra những phản ứng không hay. Hơn nữa, trước khi đưa ra quyết định về việc không chia cổ tức bằng tiền mặt, Bộ Tài chính và NHNN ắt hẳn đã thống nhất phương án. Được biết, hiện phần vốn Nhà nước tại VietinBank là 64,46%, còn tại BIDV là hơn 95%.

Theo một chuyên gia trong ngành tài chính, có thể Bộ Tài chính rơi vào trường hợp “bất khả kháng”. Áp lực về chỉ tiêu thu ngân sách và bội chi quá lớn đã buộc Bộ Tài chính phải đưa ra những quyết định có thể gây nhiều tranh cãi và gây khó khăn cho đơn vị nào đó. Thu ngân sách trong 5 tháng mới hoàn thành được 34% kế hoạch năm 2016, trong khi đó bội chi đã lên tới 66.400 tỷ đồng (khoảng 3 tỷ USD) và dự kiến sẽ tiếp tục bội chi lớn hơn trong thời gian tới… Rất nhiều khả năng Bộ Tài chính không hoàn thành chỉ tiêu của mình. Ngay cả đối với việc thu nguồn thu 55.000 tỷ đồng theo Nghị quyết Quốc hội từ các doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp nhà nước có cổ phần cũng không hề dễ dàng.

Hiện chưa rõ BIDV và VietinBank có phải buộc chia cổ tức bằng tiền mặt hay không, vì theo một lãnh đạo của NHNN, sắp tới NHNN sẽ gửi công văn xin ý kiến của Thủ tướng về việc này. Việc có chia cổ tức bằng tiền hay không sẽ thực hiện theo chỉ đạo của Thủ tướng. Còn theo ông Lê Đức Thọ, Tổng giám đốc VietinBank, Bộ Tài chính vẫn đôn đốc các doanh nghiệp có vốn cổ phần phải nộp về ngân sách. Trường hợp của VietinBank đã được trình bày trước đại hội thường niên. Tăng vốn tự có để đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn của NH là cần thiết và ông Thọ cho biết VietinBank sẽ tiếp tục giải trình với Bộ Tài chính xin giữ lại nguồn vốn này để làm một trong những kênh tăng vốn.

Rõ ràng đây là một quyết định không hề dễ dàng đối với Thủ tướng. Trước đó, BIDV cũng đã tuyên bố tại đại hội rằng NH không chắc về việc Chính phủ có chấp nhận đề xuất không trả cổ tức tiền mặt hay không. Như vậy nếu Thủ tướng quyết định “phải chia” sẽ là một khó khăn của BIDV và VietinBank.

Minh Xuân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất